Một tấm ảnh đăng lên mạng thường chỉ để khoe một thứ: kết quả chạy bộ, căn bếp mới dọn, chiếc bánh vừa nướng. Nhưng góc ảnh, thanh thông báo trên đầu màn hình và những bề mặt bóng loáng xung quanh có ý định riêng. Người xem nhìn thấy chồng bát chưa rửa trong cửa tủ lạnh trước khi nhìn thấy cái bánh.
Mười mẩu chuyện dưới đây tự viết về những lần quên cắt ảnh, nhân vật là tên giả định, và không có ảnh hay tin nhắn thật của ai bị đem ra đăng lại. Cuối bài có phần chuyện thật đằng sau: cách soát ảnh trong mười giây trước khi bấm đăng, để vừa đỡ ngượng vừa không lộ thông tin riêng.
Thanh thông báo kể chuyện thay chủ
Mười cây số và bốn mươi bảy tin chưa đọc
Tèo chạy được mười cây số lần đầu tiên, chụp màn hình kết quả từ ứng dụng đo bước chạy, đăng lên với dòng "Cột mốc mới!". Tèo quên cắt thanh thông báo ở đầu ảnh: pin còn ba phần trăm, đồng hồ chỉ hai giờ sáng, và biểu tượng tin nhắn hiện số bốn mươi bảy. Bạn bè không ai hỏi về mười cây số. Một người hỏi: "Sao chạy lúc hai giờ sáng?" Một người khác: "Bốn mươi bảy tin chưa đọc, có ai đang tìm cậu không?" Người thứ ba: "Sạc pin đi đã." Tèo giải thích rằng chụp màn hình lúc về nhà, chạy từ tối. Còn bốn mươi bảy tin là nhóm lớp đang bàn họp lớp. Tèo đọc xong tin nhắn, còn cột mốc mười cây số thì được chúc mừng nhờ một bạn chịu khó phóng to ảnh.
Mười hai lần tìm quán bún
Na chụp màn hình bản đồ chỉ đường đến quán bún mới mở để gửi vào nhóm bạn, kèm dòng "Tối nay ăn chỗ này nhé". Ảnh chụp có cả ô tìm kiếm phía trên, và khi Na lỡ kéo xuống trước lúc chụp, cả danh sách lịch sử tìm kiếm hiện ra: "bún ngon gần đây", "bún ngon gần đây mở khuya", "bún ngon gần đây không đông", lặp đi lặp lại mười hai lần với các biến thể khác nhau. Cả nhóm chỉ nhìn danh sách đó. Một bạn nhắn: "Cậu tìm bún nghiêm túc hơn cả tìm việc." Na đáp: "Thì tối nay mới đi ăn được chỗ ngon nhất." Bún ngon thật, và nhóm phong Na làm người chọn quán vĩnh viễn.
Gương, cửa kính và những thứ lọt khung
Căn bếp sạch trong tủ lạnh bẩn
Mít dọn bếp cả buổi chiều, lau mặt đá sáng bóng, đặt lọ hoa nhỏ ở góc, chụp ảnh đăng lên: "Bếp mới dọn, nhìn mà muốn nấu." Ảnh rất đẹp. Có điều, cửa tủ lạnh màu bạc phía sau phản chiếu rõ một bồn rửa đầy bát đĩa chưa rửa, chồng cao như tháp. Bạn bè phóng to ảnh và bình luận: "Bếp đẹp, tủ lạnh thì đang kể chuyện khác." Một người khác: "Mình tìm thấy bảy cái bát trong cửa tủ lạnh." Mít đành nhận: bát là để rửa sau khi chụp. Mít đăng tấm ảnh thứ hai, lúc bồn rửa đã trống, kèm dòng "Phần hai: bây giờ thì sạch thật". Tấm ảnh thứ hai nhận nhiều tim hơn tấm đầu.
Hộp cơm trong quán cà phê sang
Tũn đến một quán cà phê sân vườn rất đẹp, chọn góc có cây xanh, ly cà phê đặt trên bàn gỗ, ánh nắng xiên qua tán lá. Tũn chụp mười lăm tấm, chọn tấm đẹp nhất, đăng lên kèm dòng "Một buổi sáng chậm rãi". Ở góc dưới bên phải tấm ảnh, lọt vào khung hình là chiếc túi vải của Tũn, miệng túi mở, lộ ra hộp cơm trưa có quả trứng luộc và mấy lát dưa chuột. Bạn bè thả tim vì ánh nắng, nhưng bình luận thì vì hộp cơm. "Buổi sáng chậm rãi, buổi trưa tiết kiệm." Tũn thừa nhận, còn chụp thêm tấm cận cảnh hộp cơm, đăng kèm: "Phần quan trọng nhất của buổi sáng."
Ghi chú, mã vạch và những thứ nên cắt
Nhớ giả vờ bất ngờ
Cả nhóm bạn chuẩn bị tiệc bất ngờ cho Na. Bin, người lo lịch trình, chụp màn hình lịch hẹn trên điện thoại để gửi vào nhóm, cho mọi người biết giờ tập trung. Bin quên rằng đó là nhóm chung có cả Na, và quên cắt phần ghi chú bên dưới lịch hẹn, ghi rõ: "Bảy giờ: đưa Na đến quán. Nhắc Na mặc đẹp. Nhớ giả vờ không biết gì." Bin phát hiện sau mười phút, thu hồi ngay. Na đã đọc. Đến tối, Na mặc đẹp, đến quán đúng bảy giờ, và khi mọi người hô "bất ngờ", Na ôm mặt, hét lên rất thuyết phục. Sau tiệc, Na thì thầm với Bin: "Mình làm theo ghi chú của cậu đấy, đoạn giả vờ không biết gì ấy."
Che tên mà quên mã vạch
Bin lần đầu đi máy bay, chụp ảnh thẻ lên máy bay để khoe, cẩn thận lấy ngón tay che tên mình. Bin không để ý mã vạch to ở góc thẻ vẫn hiện rõ. Mấy phút sau, một người bạn làm ở ngành hàng không nhắn riêng: "Xoá ảnh đi Bin, mã vạch đó chứa thông tin đặt chỗ, người lạ có thể dùng để xem hoặc đổi thông tin chuyến bay của cậu." Bin xoá ngay, cảm ơn rối rít. Ảnh chỉ tồn tại mười phút, nhưng bạn bè đã kịp nhìn thấy thứ khác: chiếc túi bánh tráng trộn mà Bin kẹp dưới nách. Mọi người không nhớ Bin bay đi đâu, chỉ nhớ túi bánh tráng, và Bin thấy như vậy là may.
Một buổi chơi, năm phiên bản ảnh
Mỗi người đăng ảnh mình đẹp nhất
Năm người bạn đi biển, chụp hơn hai trăm tấm ảnh nhóm. Tối đó, cả năm người cùng đăng ảnh của chuyến đi. Không ai đăng cùng một tấm. Tấm của Bin, Bin cười tươi, những người khác người nhắm mắt, người quay đi. Tấm của Mít, Mít tạo dáng đẹp, Bin đang há miệng. Tấm của Na, Na đứng giữa, ánh sáng đẹp, còn Tèo bị cắt mất nửa đầu. Bạn bè chung xem cả năm bài, ghép lại thành một câu chuyện đầy đủ về một buổi chiều mà ai cũng vừa đẹp nhất vừa xấu nhất. Một người bình luận: "Đây là chuyến đi biển có năm vũ trụ song song." Năm người đọc xong, cùng đồng ý lần sau chọn chung một tấm.
Ngón tay ký tên trên ảnh phong cảnh
Tũn đi chơi núi, chụp được cảnh bình minh tuyệt đẹp qua biển mây, đăng lên ngay khi vừa có sóng điện thoại. Góc trên bên trái tấm ảnh có một vệt hồng mờ: ngón tay của Tũn che mất một phần ống kính. Bạn bè vào khen biển mây, rồi khen luôn "chữ ký" ở góc ảnh. Một người hỏi: "Đỉnh núi bên trái hồng hồng là núi gì?" Tũn đính chính: đó là ngón trỏ. Từ đó, nhóm bạn gọi mọi ảnh có ngón tay lọt khung là "ảnh có chữ ký Tũn". Lần đi núi sau, Tũn mang theo một cái gậy chụp ảnh, nhưng lại quên tháo nắp ống kính phụ, và lần này cả tấm ảnh đen thui.
Thành viên thứ sáu ngồi nghiêm chỉnh
Năm người bạn chụp ảnh nhóm ở công viên, dùng hẹn giờ mười giây, chạy về đứng thành hàng. Ảnh đẹp, ai cũng cười. Tối về đăng lên, bạn bè phóng to và phát hiện ở góc phải có một chú chó vàng lạ, ngồi rất nghiêm chỉnh, nhìn thẳng vào ống kính như đang tạo dáng chụp ảnh thẻ. Không ai trong năm người nhớ đã thấy chú chó lúc chụp. Bình luận đổ về: "Thành viên thứ sáu chụp đẹp nhất nhóm", "Chú chó là người duy nhất không nhắm mắt". Hai ngày sau, một tài khoản lạ nhắn riêng: "Chó nhà mình đấy, nó hay ra công viên ngồi xem người ta chụp ảnh." Chủ chó gửi kèm vài tấm ảnh khác, tấm nào chú chó cũng ngồi nghiêm chỉnh ở góc ảnh của một nhóm người lạ.
Ảnh rao bán và ảnh khoe tài
Cái ghế không ai hỏi
Mít đăng bán chiếc ghế gỗ cũ vào nhóm mua bán đồ cũ của khu phố, kèm ảnh chụp chiếc ghế ở góc phòng. Trên ghế, con mèo xám của Mít đang nằm ngủ, cuộn tròn, rất mãn nguyện. Trong một ngày, bài đăng có hai mươi ba bình luận. Hai mươi hai bình luận hỏi về con mèo: "Có kèm mèo không ạ?", "Mèo giống gì vậy?", "Mèo bán không?". Một bình luận hỏi giá ghế. Mít trả lời từng người: "Mèo không bán, chỉ bán ghế." Chiếc ghế cuối cùng cũng bán được, cho người duy nhất hỏi về ghế. Người mua đến lấy ghế, đứng ở cửa nói: "Cho em chào con mèo một cái." Con mèo nằm xuống sàn nhà, nhìn chiếc ghế ra đi đầy tiếc nuối.
Bánh tự làm và chiếc hộp trong thùng rác
Na đăng ảnh một chiếc bánh kem phủ dâu tây rất đẹp, kèm dòng "Lần đầu tự làm bánh sinh nhật cho mẹ". Bạn bè khen nức nở. Một người tinh mắt phóng to góc ảnh, thấy trong thùng rác phía sau là một chiếc hộp bánh giấy của tiệm, còn nguyên dải ruy băng. Người đó nhắn riêng, rất tế nhị: "Tiệm này làm bánh ngon nhỉ." Na trả lời thật: "Mình tự làm phần cắm nến và xếp dâu tây." Na sửa chú thích bài đăng thành "Lần đầu tự làm bánh, phần trang trí". Mẹ của Na đọc được, bình luận: "Phần trang trí đẹp nhất mẹ từng thấy." Năm sau, Na tự làm cả chiếc bánh, bánh hơi xẹp, nhưng ảnh đăng lên không có thùng rác.
Chuyện thật đằng sau: soát ảnh mười giây trước khi bấm đăng
Phần lớn chuyện quên cắt ảnh chỉ làm ta ngượng một chút. Nhưng cùng thói quen ấy cũng có thể làm lộ thông tin thật sự quan trọng. Trước khi đăng, nhìn lần lượt bốn góc ảnh và tự hỏi vài câu:
- Thanh trên cùng có gì? Giờ, pin, số tin chưa đọc, tên mạng, biểu tượng ứng dụng. Cắt bỏ khi chụp màn hình để khoe một nội dung.
- Bề mặt phản chiếu có gì? Gương, cửa kính, tủ lạnh, màn hình tắt, kính râm có thể chiếu cả căn phòng và cả người chụp.
- Có mã vạch, mã QR, giấy tờ không? Thẻ lên máy bay, vé, phiếu giao hàng, giấy hẹn khám chữa bệnh chứa thông tin cá nhân. Che hoặc cắt hẳn, đừng chỉ che tên.
- Có địa chỉ, số nhà, biển số xe không? Ảnh trước cổng nhà, ảnh xe kèm biển số, ảnh từ ban công thấy rõ toà nhà đối diện đủ để người lạ đoán ra nơi bạn ở.
- Có tin nhắn, mặt hay tên người khác không? Ảnh chụp đoạn chat thì xin phép người trong đó và che tên; ảnh nhóm thì hỏi mọi người trước khi đăng.
- Ảnh có lưu vị trí không? Nhiều điện thoại gắn vị trí vào ảnh khi chụp. Nếu đăng ảnh ở nhà, kiểm tra cài đặt chia sẻ vị trí trước.
Mười giây soát ảnh không làm mất vui. Nó chỉ giúp câu chuyện được kể là chuyện bạn muốn kể, không phải chuyện cửa tủ lạnh muốn kể.
Câu hỏi thường gặp
Chụp màn hình đoạn chat của người khác rồi đăng lên có được không?
Nên hỏi ý người trong đoạn chat trước, kể cả khi nội dung vui. Tin nhắn là trao đổi riêng, và người kia có thể không muốn người lạ đọc. Nếu vẫn muốn kể lại, hãy che tên, ảnh đại diện và mọi chi tiết khiến người khác nhận ra họ, hoặc kể bằng lời của mình.
Đăng ảnh thẻ lên máy bay, vé xem phim có nguy hiểm không?
Thẻ lên máy bay và nhiều loại vé có mã vạch hoặc mã đặt chỗ chứa thông tin cá nhân, người lạ có thể dùng để tra cứu hoặc thay đổi đặt chỗ. Nếu muốn khoe chuyến đi, chụp cảnh sân bay hay cửa sổ máy bay thay vì chụp thẻ.
Làm sao biết ảnh của mình có lưu vị trí hay không?
Mở phần thông tin chi tiết của ảnh trong thư viện, nhiều điện thoại hiện bản đồ hoặc địa điểm nếu ảnh có vị trí. Bạn có thể tắt quyền vị trí cho ứng dụng máy ảnh, hoặc chọn bỏ vị trí khi chia sẻ nếu điện thoại có tuỳ chọn đó.
Đăng ảnh nhóm mà có bạn không đẹp trong ảnh thì sao?
Cách tử tế nhất là chọn tấm cả nhóm đều ổn, hoặc gửi vào nhóm chung để mọi người chọn trước khi đăng. Nếu ai đó nhờ gỡ ảnh, gỡ ngay, không tranh luận. Chuyện năm phiên bản ảnh trong bài vui vì cả năm người đều tự nguyện.
Những chuyện trong bài có lấy từ ảnh thật trên mạng không?
Không. Các mẩu chuyện được viết mới, nhân vật là tên giả định, không có ảnh hay tin nhắn thật của ai bị dùng lại. Chúng dựng từ những sơ suất rất phổ biến, nên nếu bạn từng thấy bát đĩa trong cửa tủ lạnh nhà mình thì đó là trùng hợp.
