Đi tour theo đoàn là trải nghiệm có một không hai: ba mươi người lạ lên cùng một chiếc xe, ba ngày sau xuống xe đã thân như họ hàng, có biệt danh, có chuyện riêng để kể. Ở giữa là người hướng dẫn viên kiên nhẫn đến mức đáng được dựng tượng.
Những mẩu chuyện sau đây kể về đúng những thứ ai đi tour cũng gặp: điểm danh, giờ tập trung, chỗ ngồi trên xe, ảnh tập thể. Trong chuyện, hướng dẫn viên và tài xế là người tốt — cái buồn cười nằm ở tình huống, và ở chính chúng ta. Cuối bài có vài mẹo đi tour cho nhẹ đầu.
Điểm danh, môn thể thao chính của đoàn
Luôn thiếu một người
Chị hướng dẫn viên đếm: “Hai mươi tám, hai mươi chín…”. Đoàn có ba mươi người. Chị đếm lại lần nữa, vẫn hai mươi chín. Cả xe nhìn quanh, ai cũng thấy người ngồi cạnh mình đủ. Năm phút sau, chú Tư xuất hiện ở cửa xe, tay cầm ba bắp ngô nướng còn bốc khói, cười hiền: “Chờ chú tí, ngô ngon quá, chú mua cho cả hàng ghế”. Cả hàng ghế được ăn ngô, nên không ai trách. Từ hôm ấy, mỗi lần điểm danh thiếu một người, cả xe đồng thanh: “Chắc lại có ngô!”. Và lần nào cũng gần đúng, chỉ đổi từ ngô sang khoai, sang bánh căn.
Đếm thiếu chính mình
Bin được nhóm bạn giao nhiệm vụ đếm người cho đỡ mệt hướng dẫn viên. Bin đếm từ đầu xe xuống cuối xe: mười một. Nhóm có mười hai người. Bin chạy xuống xe tìm, gọi điện từng người, ai cũng bắt máy và nói “đang ngồi trên xe mà”. Bin leo lên đếm lại: mười một. Lúc ấy Na ở ghế cuối giơ tay: “Bin ơi, cậu có đếm cậu không?”. Cả xe cười ồ. Kể từ bữa đó Bin bắt đầu mỗi lượt đếm bằng việc chỉ tay vào ngực mình: “Một”. Chị hướng dẫn viên khen đó là phương pháp chuẩn nhất chị từng thấy.
Điểm danh trên xe đoàn nghe đơn giản, nhưng là việc hướng dẫn viên làm hàng chục lần mỗi ngày. Có mặt đúng giờ là món quà nhỏ nhất mà mỗi người tặng được cho họ.
Bảy giờ tập trung nghĩa là mấy giờ
Bảy giờ là giờ ra khỏi phòng
Tối hôm trước chị hướng dẫn viên dặn: “Bảy giờ sáng tập trung ở sảnh”. Với một nửa đoàn, bảy giờ nghĩa là có mặt ở sảnh. Với nửa còn lại, bảy giờ là giờ… bắt đầu đánh răng. Bảy giờ mười lăm, sảnh khách sạn có mười lăm người ngồi chờ và một chiếc thang máy liên tục mở cửa, mỗi lần mở ra lại một người tóc còn ướt, tay cầm bánh mì. Chị hướng dẫn viên vẫn mỉm cười. Tối hôm ấy, chị dặn lại: “Sáu giờ bốn lăm có mặt để bảy giờ xe chạy”. Sáng hôm sau, cả đoàn có mặt lúc bảy giờ đúng.
Báo thức của cả phòng
Phòng của Tũn có bốn người, đặt bốn cái báo thức ở bốn giờ khác nhau: năm giờ rưỡi, năm giờ bốn lăm, sáu giờ, sáu giờ mười lăm. Kết quả là cả phòng bị đánh thức bốn lần, mỗi lần một người tắt máy rồi ngủ tiếp vì nghĩ “còn ba cái nữa cơ”. Sáu giờ năm mươi, không còn cái nào kêu nữa, cả phòng bật dậy cùng lúc, chạy đua vào nhà tắm. Chiều hôm ấy, phòng thống nhất một nguyên tắc mới: chỉ một báo thức, đặt trên bàn cách giường ba bước chân, ai tắt thì người đó phải pha cà phê cho cả phòng.
Chiếc ghế trên xe đoàn
Ghế ngày đầu là ghế cả chuyến
Không ai quy định, nhưng ngày đầu ngồi ghế nào thì cả chuyến ngồi đúng ghế ấy. Lỡ có người ngồi nhầm, cả xe sẽ im lặng một cách rất lịch sự cho tới khi người kia tự hiểu. Na hôm ấy lên xe sau cùng, ngồi đại vào hàng ghế thứ ba vì thấy trống. Mười giây sau, cô Lan bước lên, đứng nhìn Na bằng ánh mắt của người vừa thấy nhà mình có khách lạ. Na đứng dậy, cô Lan xua tay: “Thôi con ngồi đi”, nhưng Na vẫn đổi. Sau lần ấy, ghế hàng ba có thêm một chiếc khăn quàng của cô Lan làm “cột mốc chủ quyền” hiền lành.
Hàng ghế cuối, vương quốc riêng
Hàng ghế cuối xe bao giờ cũng là nơi của nhóm trẻ: cười to nhất, ăn vặt nhiều nhất, và là nơi hướng dẫn viên ít khi đi xuống nhất. Tèo cùng ba người bạn chiếm hàng ghế ấy, mang theo bánh tráng trộn, me, ô mai, chia cho cả các hàng trên. Tới ngày thứ hai, mấy cô chú ở đầu xe cũng chuyền xuống hỏi “còn ô mai không cháu”. Tới ngày thứ ba, hàng ghế cuối trở thành trung tâm phân phối đồ ăn vặt của cả đoàn, còn túi đồ ăn của Tèo thì cạn sạch trước khi tới điểm tham quan cuối cùng.
Chiếc ghế xe đoàn là một xã hội thu nhỏ: có ranh giới, có hàng xóm, có quà qua lại. Nhường nhau một chút thì chuyến đi dễ chịu hơn nhiều.
Lời thuyết minh và giấc ngủ
Cả xe ngủ, trừ một người
Trên đường đi, anh hướng dẫn viên kể về lịch sử vùng đất, giọng ấm, nhịp đều. Mười phút sau, nửa xe gật gù. Hai mươi phút sau, cả xe ngủ, trừ đúng một cụ ông ngồi hàng đầu, chăm chú gật đầu, thỉnh thoảng hỏi thêm một câu rất hay. Anh hướng dẫn viên kể say sưa cho một khán giả duy nhất. Rồi anh hạ giọng nói: “Còn mười phút nữa là tới điểm ăn trưa”. Như một phép màu, cả xe tỉnh dậy cùng lúc, có người còn hỏi “ăn món gì anh”. Anh cười: “Thì ra mọi người vẫn nghe đấy chứ”.
Câu hỏi của trẻ con
Bé Bông sáu tuổi đi cùng bố mẹ, ngồi ngay sau anh hướng dẫn viên. Anh kể về một ngôi làng cổ, bé hỏi: “Sao người ta xây nhà thấp thế ạ?”. Anh giải thích. Bé hỏi tiếp: “Thế người cao thì sao ạ?”. Anh giải thích tiếp. Bé hỏi: “Thế con mèo nhà họ ngủ ở đâu ạ?”. Anh chịu. Cả xe cười. Từ đó, mỗi khi anh kể xong một đoạn, cả xe lại quay sang chờ câu hỏi của Bông, vì nó thường hay hơn cả câu hỏi của người lớn. Cuối chuyến, anh hướng dẫn viên tặng Bông chiếc mũ của đoàn, phong làm “phó hướng dẫn viên”.
Mười lăm chiếc điện thoại cho một tấm ảnh tập thể
“Chụp máy em với”
Tới điểm đẹp nhất của chuyến đi, cả đoàn xếp hàng chụp ảnh tập thể. Anh tài xế được nhờ chụp. Anh bấm một tấm bằng máy của hướng dẫn viên. Rồi một chị đưa máy: “Chụp máy em với anh”. Rồi một chú: “Máy chú nữa”. Rồi thêm mười hai người nữa. Anh tài xế đứng đó, tay ôm một chồng điện thoại như người bán điện thoại dạo, bấm lần lượt từng máy, mỗi lần đổi máy cả đoàn lại phải cười lại từ đầu. Tới chiếc thứ mười lăm, nụ cười của cả đoàn đã cứng như tượng. Tối hôm ấy, hướng dẫn viên gửi ảnh vào nhóm chung — và mười lăm chiếc máy kia không ai mở lại.
Đồng phục mũ màu vàng
Đoàn được phát mũ cùng màu vàng tươi cho dễ nhận ra nhau. Ở điểm tham quan đông, cách đó hoá ra rất hiệu quả — tới khi gặp một đoàn khác cũng đội mũ vàng. Bin đi theo một chiếc mũ vàng suốt mười phút, nghe hướng dẫn viên nói một thứ tiếng không hiểu, mới phát hiện mình đã nhập nhầm đoàn khách nước ngoài. Bin cười xin lỗi, mấy vị khách cũng cười, còn mời Bin chụp chung một tấm. Về tới đoàn mình, Bin kể lại, chị hướng dẫn viên phán: “Từ mai em đứng cạnh chị”.
Mười lăm phút ở trạm dừng chân
Cả đoàn mua cùng một món
Xe dừng ở trạm nghỉ, chị hướng dẫn viên giới thiệu một loại bánh khô của vùng. Cô Lan mua đầu tiên, khen ngon. Thế là chú Tư mua, nhóm hàng ghế cuối mua, hai bố con hàng ghế năm mua, cuối cùng cả đoàn ba mươi người xách lên xe ba mươi túi bánh giống hệt nhau. Xe chạy, mùi bánh thơm lừng, ai cũng mở ra ăn thử, rồi lại sợ lẫn túi nên mỗi người viết tên mình bằng bút lên túi. Chiều hôm ấy, bà con trong đoàn trao đổi bánh qua lại để “nếm thử túi của nhau”, dù tất cả cùng một mẻ.
Hàng chờ dài nhất chuyến đi
Chị hướng dẫn viên nói: “Mình nghỉ mười lăm phút”. Mười lăm phút ở trạm dừng chân gồm hai phút xuống xe, mười một phút xếp hàng ở khu vệ sinh nữ và hai phút chạy về xe. Na đứng trong hàng dài, quen luôn ba chị ở đoàn khác, trao đổi xong cách giữ ấm, chỗ ăn ngon và một công thức làm mứt gừng. Lúc Na chạy về xe, cả đoàn đã ngồi đủ, chị hướng dẫn viên cười: “Không sao, chị tính sẵn rồi, nữ thì cộng thêm năm phút”. Hoá ra người làm nghề lâu năm có một bảng thời gian riêng mà khách không bao giờ thấy.
Trạm dừng chân là nơi đoàn khách nghỉ chân, cũng là nơi hướng dẫn viên tính nhẩm nhiều nhất. Nghe kỹ giờ hẹn và quay lại sớm một chút là đỡ cho cả xe.
Chuyện thật đằng sau: đi tour cho nhẹ đầu
Đi tour theo đoàn vui nhất khi mọi người cùng giữ nhịp chung. Vài thói quen nhỏ giúp chuyến đi trơn tru cho cả mình lẫn người khác:
- Lưu cách liên lạc của hướng dẫn viên và tên khách sạn ngay buổi đầu, cả trong điện thoại lẫn một mẩu giấy trong ví, phòng khi điện thoại hết pin.
- Chụp ảnh chiếc xe đoàn lúc xuống xe ở mỗi điểm dừng để nhớ màu, dáng xe và vị trí đỗ; bãi xe ở điểm du lịch thường có nhiều xe giống nhau.
- Có mặt trước giờ tập trung năm phút. Một người trễ mười phút là cả đoàn mất mười phút nhân với số người.
- Ghi lại giờ và điểm hẹn sau mỗi lần tự do, hỏi lại nếu chưa rõ — câu hỏi thừa không làm phiền ai bằng việc cả xe phải chờ.
- Nếu bị lạc đoàn, đứng yên ở điểm hẹn cuối cùng và gọi hướng dẫn viên thay vì chạy đi tìm, vì người tìm và người lạc thường đi lệch nhau.
- Ảnh tập thể: gửi chung một máy rồi chia sẻ vào nhóm, đỡ cho người chụp và cả đoàn khỏi cười mười lăm lần.
- Nhường ghế đầu xe cho người hay say xe, người lớn tuổi, trẻ nhỏ. Cảm ơn tài xế và hướng dẫn viên khi xuống xe — một lời cảm ơn đúng lúc làm cả ngày làm việc của họ nhẹ hơn.
Nhiều đoàn khách lẻ khi tạm biệt nhau lại xin số để hẹn chuyến sau. Đó có lẽ là phần quà không có trong lịch trình mà tour nào cũng tặng.
Câu hỏi thường gặp
Đi tour theo đoàn hay đi tự túc thì vui hơn?
Mỗi kiểu một cái vui. Tour theo đoàn đỡ việc lên kế hoạch, có người lo đường đi, ăn ở và có thêm bạn mới. Đi tự túc thì chủ động giờ giấc và chọn chỗ theo ý mình. Người mới đi xa lần đầu hoặc đi cùng ông bà, trẻ nhỏ thường thấy tour nhẹ đầu hơn.
Lỡ bị lạc đoàn ở điểm tham quan thì làm gì?
Đứng yên ở điểm hẹn gần nhất mà hướng dẫn viên đã nói, gọi điện cho hướng dẫn viên hoặc một người trong đoàn. Nếu không liên lạc được, nhờ nhân viên ở quầy thông tin hoặc ban quản lý điểm tham quan hỗ trợ, nói tên đoàn và tên khách sạn.
Có cần mang theo đồ ăn vặt khi đi tour không?
Một ít đồ ăn vặt khô và nước uống giúp đỡ đói giữa các điểm dừng, nhất là đi cùng trẻ nhỏ. Chia cho người ngồi cạnh là cách làm quen nhanh nhất. Nhớ gom rác vào túi riêng để giữ xe sạch.
Ngồi ghế nào trên xe đoàn để đỡ say xe?
Thường các hàng ghế phía trước, gần cửa sổ, ít rung lắc hơn và nhìn được đường phía trước nên dễ chịu hơn. Người hay say xe nên báo trước với hướng dẫn viên để được sắp chỗ phù hợp, và hỏi dược sĩ nếu muốn dùng thuốc chống say.
Có nên cho hướng dẫn viên và tài xế tiền bồi dưỡng không?
Đây là tuỳ tâm và tuỳ văn hoá từng nơi, không bắt buộc. Nhiều đoàn góp một phần nhỏ vào ngày cuối để cảm ơn. Nếu không góp, một lời cảm ơn chân thành và một nhận xét tốt gửi công ty du lịch cũng rất có giá trị với họ.
Làm sao để kết bạn với người trong đoàn mà không bị ngại?
Bắt đầu bằng việc nhỏ: chụp ảnh hộ, chia đồ ăn vặt, hỏi người ngồi cạnh đi từ đâu tới. Đi tour thì ai cũng ở thế người lạ như nhau, nên một lời hỏi han thường được đón nhận rất vui vẻ.