Đi du lịch cả nhà ba thế hệ là một chuyến đi có nhiều chuyến đi bên trong: ông muốn ngắm cảnh, bà muốn đi chợ, bố muốn ngủ, mẹ muốn chụp ảnh, các cháu chỉ muốn bể bơi. Mười một người lên một chiếc xe, mang theo mười một mong muốn khác nhau và một nồi xôi chung.
Những mẩu chuyện dưới đây kể về những chuyến đi đông người như thế: ồn ào, lộn xộn, nhiều lần đếm thiếu người và rất nhiều tiếng cười. Ông bà trong chuyện là những người đáng yêu nhất đoàn. Cuối bài có vài mẹo để đi đông mà vẫn vui, không ai kiệt sức.
Cuộc họp gia đình chọn điểm đến
Bốn phương án, một quyết định
Cuộc họp gia đình diễn ra trong bữa cơm tối Chủ nhật. Bố đề xuất đi núi cho mát. Mẹ đề xuất đi biển cho các con tắm. Cô út đề xuất đi một thành phố có nhiều quán cà phê đẹp. Ông chỉ nói: “Đi đâu cũng được, miễn có chỗ ngồi uống trà”. Cuộc tranh luận kéo dài tới lúc hết nồi canh. Cuối cùng bà gõ đũa: “Đi biển, có núi gần đó, có quán cà phê, ông ngồi uống trà ở đâu chẳng được”. Cả nhà vỗ tay. Từ đó, nhà Bin có một quy tắc bất thành văn: mọi người cứ đề xuất thoải mái, bà chốt.
Nhóm chat “Đi chơi hè”
Cô út lập nhóm chat “Đi chơi hè” để cả nhà bàn lịch trình. Ba ngày đầu, nhóm có hai trăm tin nhắn, gồm năm mươi tấm ảnh khách sạn, ba mươi đường dẫn bài review, hai mươi nhãn dán hình con mèo của bà vì bà mới học gửi nhãn dán, và một câu hỏi của ông: “Thế cuối cùng đi đâu?”. Câu hỏi của ông trôi mất giữa dòng tin nhắn. Tới tuần thứ hai, nhóm đã chốt được ngày đi, nhưng vẫn chưa ai trả lời ông. Cô út phải gọi điện cho ông, kể lại từ đầu. Ông nghe xong bảo: “Thế mà nhắn những hai trăm cái”.
Đi đông người thì việc khó nhất thường là trước chuyến đi chứ không phải trong chuyến đi. Có một người chốt cuối cùng giúp cả nhà đỡ bàn mãi không xong.
Đếm người, môn thể dục bắt buộc
Mười một người, đếm ra mười
Mỗi lần lên xe, bố Na lại đếm: “Một, hai, ba…”. Lần nào cũng ra mười. Lần nào cũng hốt hoảng nhìn quanh, rồi phát hiện ra mình quên đếm chính mình. Tới lần thứ ba trong ngày, mẹ Na đề xuất chia nhóm: mỗi người lớn phụ trách hai người, ai lên xe thì báo người phụ trách. Bà phụ trách hai cháu nhỏ, bố phụ trách ông, mẹ phụ trách cô út, cô út phụ trách… bố. Hệ thống chạy hoàn hảo, cho tới khi cô út mải chụp ảnh và quên mất bố đang ở cửa hàng mua nước. Cả xe chờ thêm năm phút, rồi bố bước lên, tay cầm mười một chai nước.
Cháu nhỏ trốn sau rèm
Ở sảnh khách sạn, cả nhà đang làm thủ tục trả phòng thì không thấy bé Bông bốn tuổi đâu. Cả nhà tản ra tìm: mẹ chạy ra cổng, bố chạy lên cầu thang, ông đứng giữa sảnh gọi to. Chị lễ tân bình tĩnh đi về phía tấm rèm lớn cạnh cửa sổ, kéo nhẹ ra: bé Bông đứng đó, cười khúc khích, tay che miệng. Bé tưởng cả nhà đang chơi đi trốn. Mẹ ôm Bông, mặt vẫn còn tái. Sau hôm ấy, bé Bông được đeo một chiếc vòng tay ghi tên và cách liên lạc của bố mẹ, và được giao nhiệm vụ “nắm tay ông” mỗi khi ra khỏi phòng.
Đi đông người có trẻ nhỏ, chia người phụ trách rõ ràng là cách đơn giản và hiệu quả nhất. Trẻ biết mình được giao “nhiệm vụ” thì cũng hợp tác hơn.
Ông dậy lúc năm giờ, cháu ngủ tới mười giờ
Đi bộ biển cùng ông
Ở nhà ông dậy năm giờ, đi du lịch ông vẫn dậy năm giờ. Sáng đầu tiên ông đi bộ dọc bờ biển, gặp mấy ông cụ địa phương tập thể dục, làm quen, được chỉ chỗ mua cá tươi lúc thuyền vừa cập bến. Bảy giờ ông về, cả nhà vẫn ngủ. Ông ngồi uống trà ở ban công một mình, nhìn biển. Sáng thứ hai, Tèo hai mươi tuổi quyết định dậy cùng ông. Hai ông cháu đi bộ, ông kể chuyện hồi trẻ đi bộ đội ở vùng biển này. Tèo nghe say mê. Sáng thứ ba, Tèo đặt báo thức lúc năm giờ, tự giác đi gọi ông. Ông cười: “Ông chờ cháu từ bốn rưỡi rồi”.
Giờ ăn sáng cho mọi múi giờ
Khách sạn phục vụ ăn sáng từ sáu giờ tới mười giờ. Nhà Na tận dụng trọn vẹn bốn tiếng ấy: ông bà xuống lúc sáu giờ, bố mẹ lúc tám giờ, hai cháu nhỏ lúc chín giờ, còn hai anh em đại học thì chín giờ năm mươi tám chạy xuống, tóc rối, kịp lấy hai đĩa trước khi nhân viên dọn. Bà ngồi ở nhà hàng gần như cả buổi sáng, lần lượt ăn cùng từng lượt con cháu. Bà bảo đó là bữa sáng vui nhất, vì được ngồi với từng đứa một, “ở nhà có bao giờ được thế đâu”.
Bữa ăn đông người
Gọi món cho mười một người
Tới quán hải sản, cả nhà mười một người ngồi kín hai bàn ghép. Mỗi người gọi một món mình thích. Ông gọi cá hấp. Bà gọi canh chua. Bố gọi mực nướng. Mẹ gọi rau muống xào. Hai cháu gọi khoai tây chiên. Cô út gọi ốc. Lúc món lên, bàn không còn chỗ đặt bát, đĩa chồng lên đĩa, anh phục vụ phải mang thêm một chiếc bàn nhỏ kê bên cạnh. Ăn xong, còn lại đúng một đĩa khoai tây chiên chưa ai đụng — vì hai cháu đã ăn no mực nướng của bố. Từ bữa sau, mẹ phụ trách gọi món, mỗi lần chỉ gọi năm món, ăn hết thì gọi thêm.
Chai nước mắm của bà
Bà đi đâu cũng mang theo một chai nước mắm nhỏ trong túi xách, “phòng khi nước chấm ở đó không hợp”. Tới quán, bà rút chai nước mắm ra, pha một bát nước chấm chanh ớt. Cả nhà chấm thử, ai cũng khen ngon hơn nước chấm của quán. Bàn bên cạnh nhìn sang, tò mò. Bà hào phóng mời luôn bàn bên chấm thử. Tới cuối bữa, chai nước mắm của bà đã đi qua ba bàn, còn anh chủ quán thì ra xin… công thức pha. Bà cười, đọc công thức, nhưng không nói tỉ lệ đường. Bà bảo: “Cái này phải nếm, không đong được”.
Đi đông người, bữa ăn là lúc cả nhà ngồi lại cùng nhau đông đủ nhất. Gọi món vừa phải, ăn hết rồi gọi thêm vừa đỡ phí vừa đỡ chật bàn.
Tấm ảnh gia đình hẹn giờ mười giây
Bố chạy vào khung hình
Muốn có một tấm ảnh đủ mười một người, bố Tũn đặt điện thoại lên một hòn đá, bật hẹn giờ mười giây, rồi chạy vào chỗ. Lần thứ nhất bố chạy chưa tới, ảnh chụp được lưng bố. Lần thứ hai bố tới kịp nhưng hòn đá lăn, ảnh chụp cả nhà nghiêng bốn mươi lăm độ. Lần thứ ba ảnh thẳng, cả nhà đủ, nhưng bé út quay đi nhìn con chó. Lần thứ tư thì hoàn hảo, chỉ có bố đang thở hổn hển, mặt đỏ gay. Tấm ảnh ấy được in ra treo ở phòng khách, ai tới cũng hỏi “sao bố cháu mệt thế”, và câu chuyện được kể lại từ đầu.
Ông bà xếp hàng ngay ngắn
Mỗi lần chụp ảnh, các cháu nhảy nhót, tạo dáng, làm mặt xấu. Ông bà thì đứng thẳng, hai tay để thẳng, mặt nghiêm như chụp ảnh thẻ. Cô út hướng dẫn: “Ông bà cười lên, quàng tay nhau đi ạ”. Ông bà quàng tay, mặt vẫn nghiêm. “Ông bà nhìn nhau cười đi ạ”. Ông quay sang nhìn bà. Bà quay sang nhìn ông. Hai giây im lặng, rồi cả hai cùng phá lên cười vì thấy mặt nhau ngượng nghịu. Cô út bấm đúng khoảnh khắc ấy. Đó là tấm ảnh đẹp nhất của ông bà trong mấy chục năm, hiện là hình nền điện thoại của tất cả các cháu.
Ai ngủ với ai
Bài toán chia phòng
Cả nhà đặt bốn phòng cho mười một người. Bài toán chia phòng tưởng đơn giản hoá ra khó hơn đề thi: hai cháu nhỏ muốn ngủ với bà, bà muốn ngủ với ông, ông ngáy nên bố muốn ngủ xa ông, mẹ muốn ngủ gần hai cháu, hai anh em đại học muốn phòng riêng để thức khuya. Bàn bạc mười lăm phút ở sảnh, cuối cùng các cháu nhỏ ngủ với ông bà, hai anh em ngủ với bố, mẹ và cô út một phòng. Tới mười giờ tối, hai cháu nhỏ gõ cửa phòng mẹ vì nhớ mẹ. Mười một giờ, bố gõ cửa phòng ông bà vì phòng hai anh em quá ồn. Sáng hôm sau, không ai ngủ đúng phòng đã chia.
Đội cờ cá ngựa lúc mười giờ đêm
Tối cuối cùng, cả nhà dồn vào phòng ông bà vì có ban công rộng nhất. Ông bày bàn cờ cá ngựa mang từ nhà đi, bà bày bánh, các cháu ngồi kín sàn. Một ván cờ cá ngựa với mười một người kéo dài từ tám giờ tới gần mười một giờ đêm, ồn ào như hội chợ. Ông thua sạch, nhưng cười to nhất. Bố mẹ tưởng sẽ mệt sau chuyến đi dài, hoá ra đó lại là buổi tối mọi người nhắc tới nhiều nhất khi về. Năm sau lên kế hoạch, câu đầu tiên của các cháu là: “Lần này có mang bàn cờ không ông?”.
Chuyện thật đằng sau: đi đông người mà không ai kiệt sức
Chọn nhịp theo người chậm nhất. Lịch trình nên vừa sức ông bà và trẻ nhỏ: ít điểm đến mỗi ngày, có giờ nghỉ trưa, tránh leo dốc nhiều và đi bộ quá xa. Người trẻ muốn đi thêm thì chia nhóm đi riêng vào giờ tự do.
Có một người chốt. Mọi người góp ý thoải mái, nhưng cần một người quyết định cuối cùng và một nơi ghi lịch trình rõ ràng — một tin ghim trong nhóm chat là đủ, để không ai phải hỏi lại “cuối cùng đi đâu”.
Chia người phụ trách. Mỗi người lớn phụ trách một hoặc hai người, nhất là trẻ nhỏ. Trẻ nên mang theo tên và cách liên lạc của bố mẹ trong túi áo hoặc vòng đeo tay.
Chuẩn bị sức khoẻ cho người lớn tuổi. Mang đủ thuốc thường dùng hằng ngày của ông bà cho cả chuyến, cộng thêm vài ngày phòng khi về muộn. Người có bệnh mạn tính nên hỏi bác sĩ trước chuyến đi xa. Chọn chỗ ở có thang máy, phòng tắm có tay vịn nếu được.
Quỹ chung và người giữ quỹ. Góp một quỹ chung cho ăn uống, đi lại, một người giữ và ghi chép, cuối chuyến đối chiếu. Đỡ được những lần tranh nhau trả tiền ở quầy, cũng đỡ ngại cho người hay lặng lẽ trả hết.
Chừa chỗ cho những buổi tối không có lịch trình. Những khoảnh khắc nhớ nhất thường không nằm trong kế hoạch: một ván cờ, một buổi ngồi ban công. Đừng xếp kín mọi buổi tối.
Câu hỏi thường gặp
Đi du lịch với ông bà lớn tuổi nên chọn điểm đến thế nào?
Ưu tiên nơi đi lại thuận tiện, quãng đường di chuyển không quá dài, có chỗ nghỉ chân, ít leo dốc và có cơ sở y tế gần. Hỏi ý ông bà muốn xem gì: nhiều người lớn tuổi thích những nơi gắn với kỷ niệm hơn là nơi đang nổi tiếng.
Làm sao để trẻ nhỏ không bị lạc khi đi chơi đông người?
Giao mỗi trẻ cho một người lớn phụ trách cụ thể, cho trẻ mặc áo màu nổi, ghi tên và cách liên lạc của bố mẹ vào vòng tay hoặc túi áo. Dặn trẻ nếu lạc thì đứng yên và nhờ nhân viên mặc đồng phục hoặc người đang bán hàng giúp.
Chia tiền khi đi du lịch cả gia đình thế nào cho êm?
Cách đơn giản là lập quỹ chung từ trước, mỗi gia đình nhỏ góp một phần theo thoả thuận, một người giữ quỹ và ghi các khoản chi. Cuối chuyến đối chiếu công khai. Nói rõ từ đầu sẽ đỡ ngại hơn nhiều so với tính lại sau.
Đi đông người có nên đi tour không?
Tour trọn gói giúp đỡ việc đặt xe, đặt phòng và lên lịch trình cho nhiều người; tự túc thì linh hoạt giờ giấc hơn. Với gia đình có người lớn tuổi và trẻ nhỏ, có thể thuê riêng xe và tự lên lịch nhẹ nhàng, kết hợp ưu điểm của cả hai.
Làm thế nào để có ảnh gia đình đủ người mà không cần nhờ người lạ?
Mang một giá ba chân nhỏ hoặc gậy chụp ảnh có chân đứng, dùng chế độ hẹn giờ và chụp liên tục vài tấm. Chọn chỗ có nền đẹp, xếp người cao đứng sau, trẻ nhỏ ngồi trước. Chụp nhiều tấm để chọn tấm không ai nhắm mắt.
Làm sao để các thế hệ trong nhà cùng vui trong một chuyến đi?
Mỗi ngày dành một hoạt động cho từng nhóm: buổi sáng đi bộ nhẹ cho ông bà, buổi chiều bể bơi cho trẻ, buổi tối hoạt động chung cả nhà như ăn tối, chơi cờ, kể chuyện. Ai cũng có phần của mình thì không ai thấy bị kéo đi theo người khác.