Ở nhà, đi lạc là chuyện hiếm. Đi du lịch, đi lạc gần như là một phần của lịch trình — chỉ là không ai ghi nó vào. Phố lạ con nào cũng giống con nào, khách sạn nào cũng có cái sảnh sáng đèn, còn điện thoại thì hay hết pin đúng lúc cần nó nhất.
Những mẩu chuyện dưới đây kể về những lần lạc đường đáng nhớ: không nguy hiểm, chỉ dở khóc dở cười, và hầu như lần nào cũng kết thúc bằng một người địa phương tốt bụng chỉ lối. Cuối bài có mấy mẹo nhỏ để lần sau lạc ít hơn — hoặc ít ra lạc mà vẫn bình tĩnh.
Khách sạn tên gì nhỉ
Khách sạn “có chữ Biển”
Nhóm Tũn đi chơi tới khuya, bắt xe về. Tài xế hỏi: “Về khách sạn nào các em?”. Cả nhóm nhìn nhau. Tũn nhớ có chữ “Biển”. Bin nhớ có chữ “Xanh”. Na nhớ có chữ “Hoàng”. Anh tài xế cười hiền: “Ở đây khoảng hai chục khách sạn có chữ Biển đấy em”. Cả nhóm lục túi, cuối cùng Na tìm thấy chiếc thẻ phòng trong ví, mặt sau in tên và địa chỉ. Tên khách sạn không có chữ “Biển”, cũng không có “Xanh” hay “Hoàng”. Anh tài xế chở cả nhóm về tận cửa, còn dặn: “Lần sau chụp ảnh cái cổng nhé”.
Tầng mấy, phòng số mấy
Chị Hoa về khách sạn lúc tối, đi thẳng lên tầng năm, cắm thẻ vào phòng 508. Không mở. Rút ra cắm lại. Vẫn không mở. Chị gọi xuống lễ tân, nhân viên lên kiểm tra rất nhẹ nhàng, rồi mỉm cười: “Dạ phòng của chị là 805 ạ”. Chị Hoa đã nhớ đúng các con số, chỉ là nhớ ngược thứ tự. Chị xin lỗi rối rít, anh nhân viên bảo khách nhầm thế này nhiều lắm. Từ hôm ấy, chị Hoa có thói quen chụp ảnh số phòng ngay khi nhận phòng, và tấm ảnh ấy luôn nằm đầu thư viện ảnh trong suốt chuyến đi.
Tên khách sạn là thứ ta nhìn thấy đúng một lần khi đặt phòng và một lần khi nhận phòng, nên quên là chuyện rất bình thường. Chụp lại ngay từ đầu là cách đơn giản nhất.
Chợ đêm và những lối đi giống nhau
Vòng tròn quanh sạp nước mía
Chợ đêm có hàng trăm sạp hàng, lối đi nào cũng sáng đèn, mùi nướng thơm lừng. Bin hẹn nhóm ở “chỗ sạp nước mía”. Bin đi mua xiên nướng, quay lại tìm sạp nước mía, gặp một sạp nước mía, nhưng không thấy nhóm. Đi tiếp, gặp sạp nước mía thứ hai. Rồi thứ ba. Tới sạp thứ tư, Bin nhận ra mình đã đi hết một vòng và quay lại đúng sạp thứ nhất. Cô bán nước mía nhìn Bin lần thứ hai, hỏi: “Tìm bạn hả con? Nãy có nhóm mấy đứa đứng đây hỏi có thấy cậu đeo kính không”. Cô chỉ hướng, còn rót cho Bin ly nước mía “uống cho đỡ mệt”.
Ra nhầm cửa
Trung tâm thương mại có bốn cửa ra, cửa nào cũng có tượng, có đài phun nước, có hàng cây giống nhau. Na vào bằng cửa phía đông, ra bằng cửa phía tây, đứng trên vỉa hè nhìn quanh không thấy chiếc xe máy thuê của mình đâu. Na đi một vòng quanh toà nhà, mười lăm phút, mồ hôi nhễ nhại. Tới cửa phía đông, chiếc xe vẫn nằm đó, ngay cạnh anh bảo vệ đang ngồi uống trà. Anh hỏi: “Em đi bộ tập thể dục à?”. Na cười gượng, ghi nhớ cho lần sau: ra cửa nào thì nhìn lại xem có phải cửa vào không.
Mốc chỉ đường biết di chuyển
Con chó vàng nằm trước quán
Đi bộ trong phố cổ, Tèo ghi nhớ đường về bằng các mốc: “rẽ trái ở quán có con chó vàng nằm trước cửa, đi thẳng tới cây hoa giấy, rẽ phải ở xe bán bánh mì”. Chiều về, Tèo đi tìm quán có con chó vàng. Con chó vàng đã đi đâu mất, chắc đi tìm bữa tối. Cây hoa giấy thì phố nào cũng có. Xe bánh mì đã dọn hàng. Tèo đứng giữa ngã tư nhìn bốn phía, con phố nào cũng lát đá, cũng đèn lồng. Một bác bán trà ngồi gần đó hỏi Tèo đang tìm đường nào, rồi đứng dậy dẫn Tèo đi một đoạn, vừa đi vừa kể về con chó vàng — hoá ra là chó nhà bác.
Hướng biển ở bên phải
Anh Khoa tự hào có giác quan phương hướng: “Biển ở bên phải thì khách sạn ở bên trái”. Đi dạo buổi sáng, anh dẫn cả nhà đi, cứ để biển bên phải. Tới trưa quay về, anh lại để biển bên phải. Đi mãi không thấy khách sạn. Con gái anh, chín tuổi, rụt rè hỏi: “Bố ơi, đi về thì biển phải ở bên trái chứ ạ?”. Cả nhà đứng lại. Anh Khoa nhìn biển, nhìn con, rồi quay ngược. Kể từ bữa đó con gái được phong làm “hoa tiêu” của gia đình, và mỗi lần anh Khoa chỉ hướng, cả nhà lại quay sang hỏi ý kiến cô bé.
Mốc chỉ đường tốt là mốc không biết di chuyển: một toà nhà, một cây cầu, một ngôi trường. Con chó, xe hàng rong và ánh nắng đều là mốc rất dễ thương, nhưng rất dễ đi mất.
Điện thoại hết pin đúng lúc
Năm phần trăm và một ngã ba
Na đi theo chỉ dẫn trên điện thoại tới một quán cà phê nổi tiếng trên đồi. Đi được nửa đường, máy báo còn năm phần trăm pin. Na tắt bớt ứng dụng, giảm độ sáng, đi nhanh hơn. Tới ngã ba, điện thoại tắt hẳn đúng lúc nó chuẩn bị nói “rẽ trái” hay “rẽ phải”. Na đứng giữa ngã ba, hai con dốc giống hệt nhau. Một cô đi chợ về, gánh hai thúng rau, đi ngang qua. Na hỏi đường, cô chỉ con dốc bên trái, rồi chỉ thêm: “Quán đó đông lắm, con lên quán nhà cô ngay cạnh, cũng nhìn ra đồi, có chỗ sạc điện thoại”. Na lên quán nhà cô, sạc pin, và thấy cà phê ở đó ngon không kém.
Hỏi đường bằng tay
Đi du lịch nước ngoài, Bin không nói được tiếng địa phương, tiếng Anh thì vừa đủ chào hỏi. Lạc đường, Bin mở tấm ảnh chụp cổng khách sạn ra, giơ lên hỏi một chị bán hoa quả. Chị nhìn ảnh, gật đầu, rồi bắt đầu chỉ đường bằng tay: tay trái vẽ một vòng, tay phải đếm ba ngón, rồi làm động tác rẽ. Bin gật gù như đã hiểu. Đi được ba bước, Bin quay lại, mặt ngơ ngác. Chị bán hoa quả cười, gọi cậu con trai mười tuổi ra dẫn đường. Cậu bé dẫn Bin tới tận cổng khách sạn, chỉ mất bốn phút. Bin cảm ơn bằng cả hai tay và một túi kẹo mang từ Việt Nam sang.
Lạc mà lại hay
Con hẻm không có trong lịch trình
Chị Hoa định đi tới một bảo tàng, rẽ nhầm vào một con hẻm nhỏ. Con hẻm dẫn ra một khoảng sân có cây đa lớn, mấy cụ ông ngồi đánh cờ tướng, một bà bán chè đậu đỏ, lũ trẻ đá cầu. Chị Hoa đứng ngắm, ăn một bát chè, chụp vài tấm ảnh cây đa, nói chuyện với bà bán chè về chuyện con phố này xưa ra sao. Tới khi nhớ ra bảo tàng thì đã gần giờ đóng cửa. Tối hôm ấy, chị kể lại cho cả nhóm, ai cũng muốn tới con hẻm ấy. Sáng hôm sau cả nhóm đi tìm, rẽ đi rẽ lại — và không tìm lại được.
Đi một vòng lại về chỗ cũ
Nhóm Tũn quyết định “đi bộ khám phá, không xem bản đồ”. Đi qua một cây cầu, một cái chợ nhỏ, một dãy nhà màu vàng, một ngôi trường có sân trồng phượng. Đi được bốn mươi phút, cả nhóm thấy trước mặt có một quán bánh xèo rất quen. Hoá ra đó là quán ăn sáng ngay cạnh khách sạn. Cả nhóm đã đi đúng một vòng tròn lớn. Tũn tuyên bố: “Không phải lạc, đây là tour vòng quanh khu phố”. Cả nhóm ngồi xuống ăn bánh xèo lần thứ hai trong ngày, và đồng ý rằng đó là buổi sáng thong thả nhất cả chuyến.
Đi lạc trong một khu phố an toàn, giữa ban ngày, đôi khi lại là cách hay nhất để thấy một nơi chốn như người sống ở đó thấy nó.
Lạc ngay trong khu nghỉ dưỡng
Bể bơi ở đâu nhỉ
Khu nghỉ dưỡng rộng như một thị trấn nhỏ, có đường đi lát gạch uốn lượn giữa vườn cây, cứ vài chục mét lại có một ngã ba. Nhà Tũn ra bể bơi buổi sáng, đi theo lối có hoa giấy, tới nơi dễ dàng. Buổi chiều quay lại bể bơi, lối nào cũng có hoa giấy. Cả nhà đi qua khu nhà hàng, qua sân tennis, qua một cái hồ có thiên nga, rồi gặp lại khu nhà hàng. Một anh nhân viên đạp xe ngang qua, dừng lại hỏi han, rồi gọi luôn chiếc xe điện chở cả nhà đi. Đi xe điện mất đúng một phút — bể bơi nằm ngay sau hàng cây trước mặt.
Thang máy và tầng trệt bí ẩn
Khách sạn của anh Khoa có hai toà nối với nhau bằng một hành lang ở tầng ba, và tầng trệt của toà này lại là tầng một của toà kia vì xây trên dốc. Sáng đầu tiên anh bấm thang máy xuống tầng trệt để ăn sáng, cửa mở ra bãi đỗ xe. Bấm lên tầng một, cửa mở ra một hành lang toàn phòng ngủ. Lên tầng ba, đi sang toà bên kia, xuống tầng trệt — cửa mở ra đúng nhà hàng, thơm mùi phở. Anh Khoa ghi lại cả lộ trình lên giấy như vẽ sơ đồ kho báu, tới ngày thứ ba thì vừa thuộc đường xong cũng là lúc trả phòng.
Khu nghỉ dưỡng và khách sạn lớn thường có sơ đồ ở sảnh và nhân viên sẵn lòng chỉ đường. Hỏi một câu là xong, không cần tự khám phá cả buổi.
Chuyện thật đằng sau: lạc ít hơn, lạc mà vẫn bình tĩnh
Không ai tránh được hoàn toàn chuyện lạc đường ở nơi lạ, nhưng có thể làm cho nó nhẹ nhàng hơn nhiều với vài thói quen:
- Chụp ảnh cổng khách sạn, tên và số phòng ngay khi nhận phòng. Giữ thêm thẻ phòng hoặc danh thiếp của khách sạn trong ví.
- Tải trước bản đồ khu vực để dùng khi không có mạng và đánh dấu sẵn chỗ ở.
- Chọn mốc không di chuyển: toà nhà lớn, cây cầu, trường học, ngã tư có tên đường — không chọn con chó, xe hàng rong hay chiếc ô tô đỗ bên đường.
- Mang sạc dự phòng và để máy ở chế độ tiết kiệm pin khi đi bộ lâu.
- Đi nhóm thì hẹn một điểm gặp cố định và giờ gặp; ai lạc thì đứng yên ở điểm đó thay vì đi tìm nhau.
- Hỏi đường ở cửa hàng, quầy lễ tân, người bán hàng đang ngồi tại chỗ. Người làm việc tại chỗ thường thuộc khu phố nhất.
- Tối khuya hoặc khu vắng, đừng cố tự tìm: gọi xe về địa chỉ đã lưu sẵn, hoặc gọi khách sạn nhờ hướng dẫn.
Còn lại thì cứ bình tĩnh. Phần lớn những lần lạc đường khi đi du lịch chỉ tốn thêm vài chục phút — và thường đổi lại một câu chuyện để kể.
Câu hỏi thường gặp
Bị lạc ở thành phố lạ thì nên làm gì đầu tiên?
Dừng lại ở một chỗ an toàn, sáng đèn, kiểm tra pin điện thoại và địa chỉ chỗ ở đã lưu. Nếu không chắc đường, hỏi người làm việc tại cửa hàng gần đó hoặc gọi xe về địa chỉ khách sạn thay vì tiếp tục đi vòng.
Làm sao nhớ đường khi đi bộ ở phố cổ?
Chọn vài mốc cố định như ngã tư lớn, cây cầu, toà nhà cao, đọc tên đường ở các góc phố và quay lại nhìn đường mình vừa đi ở mỗi chỗ rẽ. Nhìn ngược lại giúp nhận ra đường khi quay về, vì cảnh lúc đi và lúc về trông khác nhau.
Đi du lịch nước ngoài không biết tiếng thì hỏi đường thế nào?
Chuẩn bị sẵn ảnh chụp cổng và địa chỉ khách sạn viết bằng chữ địa phương. Đưa cho người bán hàng hoặc nhân viên lễ tân nơi gần nhất. Ứng dụng dịch trên điện thoại cũng hữu ích nếu tải gói ngôn ngữ dùng ngoại tuyến từ trước.
Đi nhóm đông thì làm sao để không lạc nhau?
Thống nhất điểm hẹn và giờ hẹn ở mỗi nơi tham quan, chọn điểm dễ nhận như cổng chính. Ai lạc thì quay về đứng yên ở điểm hẹn. Trẻ nhỏ nên được ghi sẵn tên và cách liên lạc của bố mẹ trong túi áo.
Có nên tắt bản đồ để đi lang thang khám phá không?
Đi lang thang giữa ban ngày ở khu phố đông người, an toàn thì rất thú vị. Chỉ cần có sẵn địa chỉ chỗ ở, đủ pin và biết cách gọi xe về khi cần. Ban đêm hoặc khu vắng thì nên đi theo lộ trình rõ ràng.
Vì sao đi về luôn có cảm giác nhanh hơn lúc đi?
Một cách giải thích phổ biến là lúc đi ta gặp nhiều điều mới nên não ghi nhận nhiều chi tiết, khiến quãng đường cảm thấy dài hơn; lúc về đường đã quen nên thấy nhanh. Đây là cảm nhận chủ quan, đồng hồ thì vẫn chạy như nhau.