Đưa thú cưng đi khám là buổi hẹn mà người chủ chuẩn bị từ hôm trước, còn con vật thì đoán ra từ năm phút trước. Chỉ cần chiếc lồng vận chuyển được lôi ra khỏi gầm tủ, con mèo đang ngủ ngon lành đã biến mất khỏi mặt đất. Con chó vui vẻ chạy theo ra xe, nhưng tới cửa phòng khám thì bốn chân phanh cứng như bánh xe bị khoá.
Những mẩu chuyện dưới đây tự viết, kể về hành trình từ nhà tới phòng khám thú y và quay về, chuyện vui là chuyện của người và con vật, không phải chuyện bệnh. Cuối bài là phần “chuyện thật đằng sau”: tập cho chó mèo quen lồng, quen xe, chuẩn bị những gì cho buổi khám để bác sĩ hỏi gì cũng trả lời được.
Chiếc lồng ra khỏi gầm tủ
Con mèo nghe được tiếng khoá kéo
Nhà Na có lịch tiêm cho mèo Mướp lúc chín giờ sáng. Tám giờ, Na rón rén lấy chiếc lồng ra, không nói một lời, không nhìn về phía Mướp. Nhưng lồng vừa kêu “tách” một tiếng mở cửa, Mướp đã biến mất. Cả nhà lục gầm giường, gầm tủ, sau rèm, trong máy giặt đang mở nắp. Tám giờ bốn mươi, mẹ Na phát hiện Mướp nằm trên nóc tủ lạnh, sau hàng hộp bánh, hai mắt mở to nhìn xuống như lính canh trên tháp. Cả nhà tới muộn mười lăm phút. Bác sĩ bảo không sao, ngày nào cũng có vài khách tới muộn vì cùng một lý do.
Lồng vào mèo, hay mèo vào lồng
Bin đọc trên mạng mẹo cho mèo vào lồng: dựng lồng đứng, cửa hướng lên trời, bế mèo thả từ trên xuống. Bin làm đúng như vậy. Con mèo Mun xoè cả bốn chân ra bám vào bốn mép cửa lồng, cứng đờ như một chiếc ô bị gió lật. Bin ấn nhẹ, Mun không nhúc nhích. Bin đổi cách, đặt lồng nằm, để ít hạt bên trong. Mun đi vòng quanh lồng ba lần, thò đầu vào ăn hết hạt, rồi lùi ra. Cuối cùng Bin quấn Mun trong một chiếc khăn tắm như gói bánh chưng, đặt cả gói vào lồng. Mun ngồi trong khăn, mặt đầy oán trách.
Mèo thường chỉ gặp chiếc lồng vào những ngày đi khám, nên với nhiều con, lồng là tín hiệu báo chuyện không vui sắp tới.
Trên đường tới phòng khám
Bản hoà tấu trên xe
Chị Hoa chở mèo Sữa đi khám, lồng đặt ở ghế sau xe ô tô của em trai. Xe vừa lăn bánh, Sữa bắt đầu kêu. Không phải tiếng meo bình thường, mà là một bài dài có lên có xuống, có ngân có ngắt, như người ta đang biểu diễn một bản nhạc buồn. Em trai chị Hoa bật nhạc lên cho đỡ, Sữa kêu to hơn để át nhạc. Tắt nhạc, Sữa kêu nhỏ lại. Tới nơi, em trai bảo: “Chị đưa nó đi khám mười phút, em nghe nó hát hai mươi phút”. Lúc về, Sữa ngủ ngay từ đầu ngõ, không hát một câu nào.
Con chó nhận ra con đường
Con chó Vàng rất thích đi xe máy với bố Tèo, ngồi trong giỏ chở chó, tai bay phần phật. Đi công viên, đi chợ, Vàng đều hớn hở. Nhưng chỉ cần xe rẽ vào con phố có phòng khám thú y, Vàng lập tức nằm bẹp xuống đáy giỏ, rên khe khẽ. Bố Tèo thử đi đường vòng, Vàng vẫn nhận ra. Có lần bố đi qua phố đó chỉ để mua bánh mì, Vàng cũng nằm bẹp. Tới khi xe chạy qua khỏi phòng khám, Vàng ngồi dậy, vẫy đuôi, như chưa hề có chuyện gì.
Chó mèo nhớ đường, nhớ mùi và nhớ những gì xảy ra ở đó. Một nơi từng gắn với chuyện khó chịu thì từ xa đã thấy căng thẳng.
Phòng chờ và bàn cân
Phòng chờ đông vui
Phòng chờ hôm ấy có ba con chó, hai con mèo và một con thỏ. Con chó lớn nhất là con Gấu nhà Khoa, to như con bê, nhưng run lẩy bẩy, rúc vào giữa hai chân chủ. Con chó nhỏ nhất là một con chó lông xù bé bằng chiếc dép, sủa không ngớt vào mọi thứ. Con thỏ ngồi im trong lồng, bình thản nhai lá. Hai con mèo nằm sát đáy lồng, mắt mở to. Anh Khoa xoa đầu Gấu, nói nhỏ: “Mày to nhất phòng mà sợ nhất phòng đấy”. Gấu liếm tay anh, vẫn run. Con thỏ vẫn nhai.
Con chó không chịu lên cân
Bác sĩ cần cân con chó Bắp trước khi tiêm. Bàn cân phẳng, thấp, chỉ việc bước lên. Bắp đặt một chân lên, rút lại. Đặt hai chân trước lên, rồi giữ nguyên hai chân sau dưới đất, cân hiện ra một nửa cân nặng. Tũn bế cả Bắp lên, Bắp xoè bốn chân ra đặt lên bốn góc ngoài bàn cân, không chạm vào mặt cân. Cuối cùng Tũn tự đứng lên cân, ghi số, rồi bế Bắp lên cùng đứng, lấy số sau trừ số trước. Bác sĩ khen cách này hay. Tũn thì biết luôn cân nặng của mình, điều mà Tũn tránh né đã ba tháng nay.
Bàn cân trơn, mùi lạ, tiếng con vật khác: với chó mèo, phòng khám là cả một thế giới mới. Run sợ là phản ứng bình thường, không phải hư.
Trong phòng khám
Con mèo không chịu ra khỏi lồng
Ở nhà, mèo Mướp nhất quyết không vào lồng. Tới phòng khám, Mướp nhất quyết không ra khỏi lồng. Na nghiêng lồng, Mướp bám vào đáy. Na lắc nhẹ, Mướp càng bám chặt. Bác sĩ cười, bảo không cần lôi ra, rồi tháo nắp trên của lồng, khám Mướp ngay trong nửa dưới của chiếc lồng. Mướp ngồi yên cho nghe tim, cho xem tai, như thể vẫn đang ở trong lãnh thổ của mình. Na học được một điều: lần sau mua lồng thì mua loại tháo được nắp trên.
Con chó diễn khoẻ
Con chó Đốm mấy hôm nay đi khập khiễng, mẹ Na lo lắng đưa đi khám. Vừa vào phòng khám, Đốm đi đứng hoàn toàn bình thường, nhảy lên ghế, vẫy đuôi chào mọi người, không thấy tập tễnh chút nào. Bác sĩ hỏi chân nào đau, mẹ Na cũng không chắc nữa. May mà Na đã quay sẵn một đoạn video lúc Đốm đi ở nhà. Bác sĩ xem video, khám kỹ chân, tìm ra chỗ có vấn đề. Về nhà, Đốm lại đi tập tễnh. Na bảo: “Ra ngoài thì giữ thể diện, về nhà mới kể khổ”.
Bệnh nhân ngoan nhất ngày
Con mèo Kem nhà chị Hoa ở nhà là chúa quậy: cào sofa, đuổi bóng, nhảy lên tủ. Tới phòng khám, Kem nằm im trên bàn, cho cắt móng, cho xem răng, cho tiêm mà không kêu một tiếng. Cô y tá khen Kem là bệnh nhân ngoan nhất ngày hôm đó, còn tặng thêm một gói đồ thưởng. Chị Hoa nhận lời khen mà thấy ngại, như phụ huynh được khen con ngoan trong khi biết rõ ở nhà nó thế nào. Về tới nhà, mở cửa lồng, Kem phóng ra, chạy một vòng quanh phòng khách, nhảy lên tủ, gạt rơi gói đồ thưởng xuống đất.
Chó mèo ở phòng khám thường cư xử khác ở nhà: con thì gồng lên giấu khó chịu, con thì sợ quá mà đứng im. Quay video ở nhà giúp bác sĩ thấy được điều mà buổi khám không thấy.
Về nhà và những ngày sau đó
Mèo về nhà, mèo bị nghi ngờ
Nhà chị Hoa nuôi hai con mèo, Sữa và Kem. Chị đưa Sữa đi khám, về nhà mở lồng ra. Kem chạy tới, ngửi Sữa, rồi xù lông, khè một tiếng, như gặp người lạ. Sữa ngơ ngác, không hiểu sao bạn cùng nhà bỗng thành người dưng. Cả buổi tối, Kem đi vòng quanh Sữa đầy nghi ngờ. Sáng hôm sau, hai con lại nằm chung một ổ, liếm lông cho nhau. Chị Hoa nhẹ người, còn Kem có vẻ đã quên hẳn cái mùi phòng khám làm nó tưởng bạn mình bị đánh tráo.
Chiếc lồng trở thành giường
Sau mấy lần vất vả, Bin quyết định đổi cách: để chiếc lồng mở cửa ngay trong phòng khách quanh năm, lót một chiếc khăn cũ có mùi nhà, thỉnh thoảng thả vài hạt thưởng vào trong. Tuần đầu Mun đi vòng xa. Tuần thứ hai Mun thò đầu vào lấy hạt. Tháng thứ hai, Mun ngủ trưa trong lồng. Tới lịch tiêm năm sau, Bin chỉ việc đóng cửa lồng khi Mun đang ngủ. Mun tỉnh dậy, ngạc nhiên, nhưng không phản đối nhiều, vì dù sao đây cũng là giường của nó.
Mùi lạ bám trên người con vật sau buổi khám có thể làm bạn cùng nhà bỡ ngỡ một lúc. Thường chỉ cần cho chúng thời gian, tách nhẹ nếu cần.
Chuyện thật đằng sau: chuẩn bị cho buổi khám thú y đỡ vất vả cho cả hai bên
Phần lớn cái vất vả của buổi đi khám nằm ở chỗ con vật chỉ gặp lồng, xe và phòng khám vào đúng những ngày ấy. Đổi được thói quen đó thì các lần sau dễ hơn hẳn. Đây là những việc chuẩn bị phổ thông; còn chuyện sức khoẻ cụ thể thì luôn hỏi bác sĩ thú y.
- Biến lồng thành đồ quen thuộc: để lồng mở cửa trong nhà, lót khăn có mùi nhà, thả hạt thưởng vào trong. Chọn loại lồng tháo được nắp trên để bác sĩ khám mèo ngay trong lồng khi cần.
- Tập đi xe ngắn trước: vài chuyến ngắn quanh khu phố rồi về nhà, kèm phần thưởng, để xe không chỉ dẫn tới phòng khám. Lồng đặt chắc chắn, không để xê dịch khi phanh.
- Phủ khăn lên lồng mèo: nhiều con mèo bình tĩnh hơn khi không phải nhìn thấy chó lạ và người lạ trong phòng chờ; để lồng trên ghế hoặc trên đùi thay vì dưới sàn.
- Chó đeo dây dắt ngắn: giữ chó sát chân trong phòng chờ, không để làm quen với con vật khác khi chưa hỏi chủ của nó; có con đang ốm hoặc đang sợ.
- Mang theo thông tin: sổ tiêm phòng, tên và liều thuốc đang dùng, loại thức ăn; ghi ra giấy những thay đổi đã thấy ở nhà (ăn uống, đi vệ sinh, đi lại) và từ bao giờ. Quay video hành vi lạ nếu có.
- Nhịn ăn chỉ khi được dặn: một số thủ thuật cần nhịn ăn, nhưng đừng tự ý cho nhịn; hỏi phòng khám trước buổi hẹn.
- Về nhà cho con vật nghỉ: để nó ở chỗ yên tĩnh, theo dõi theo đúng lời dặn; nhà nhiều con thì cho làm quen lại từ từ nếu chúng có vẻ lạ nhau.
Một con mèo quen lồng và một con chó quen xe không làm buổi khám vui hơn, nhưng làm nó ngắn hơn, ít run hơn và ít người phải trèo lên nóc tủ lạnh hơn.
Câu hỏi thường gặp
Vì sao mèo nhìn thấy lồng là trốn?
Với nhiều con mèo, chiếc lồng chỉ xuất hiện trước những chuyến đi lạ, mùi lạ, có khi bị tiêm, nên chúng học được rằng lồng đi kèm chuyện khó chịu. Để lồng trong nhà như một chỗ nằm bình thường, kèm hạt thưởng, giúp xoá dần mối liên hệ đó.
Có nên cho chó mèo ăn trước khi đi khám không?
Tuỳ buổi khám. Khám thường và tiêm phòng thì nhiều nơi không yêu cầu nhịn, nhưng một số xét nghiệm hay thủ thuật thì cần. Hỏi phòng khám khi đặt lịch. Con nào hay say xe thì ăn no ngay trước chuyến đi có thể dễ nôn hơn.
Mang những gì khi đưa thú cưng đi khám lần đầu?
Sổ tiêm phòng hoặc giấy tờ từ nơi nhận nuôi, tên thức ăn đang dùng, danh sách thuốc nếu có, ghi chép những gì đã quan sát ở nhà, khăn lót lồng, túi đựng phân cho chó, và vài món thưởng con vật thích.
Chó quá sợ, run và sủa ở phòng khám thì làm sao?
Báo trước cho phòng khám để họ sắp xếp, có nơi cho chờ ngoài xe hoặc khu yên tĩnh hơn. Ở nhà, tập cho chó quen bị chạm vào tai, chân, miệng kèm phần thưởng. Nếu mức sợ quá nhiều, hỏi bác sĩ thú y về cách giảm căng thẳng cho những lần sau.
Sau khi đi khám về, hai con mèo trong nhà khè nhau có sao không?
Khá thường gặp, vì con vừa đi khám mang mùi lạ. Để con vừa về nghỉ ở phòng riêng một lúc, có thể xoa nhẹ khăn có mùi nhà lên người nó, cho làm quen lại từ từ. Nếu căng thẳng kéo dài nhiều ngày hoặc đánh nhau thật, hỏi bác sĩ thú y.
Có nên quay video thú cưng ở nhà để đưa bác sĩ xem không?
Nên. Chó mèo ở phòng khám thường cư xử khác ở nhà, có con giấu khập khiễng, có con không ho trong lúc khám. Một đoạn video ngắn quay đúng lúc triệu chứng xuất hiện giúp bác sĩ thấy điều mà buổi khám vài phút có thể bỏ sót.
