Trong nhà có một thiết bị mà con chó thuộc lòng hơn bất cứ ai: cái tủ lạnh. Tiếng cửa tủ mở, tiếng gioăng cao su bật ra, tiếng túi ni lông sột soạt bên trong — dù đang ngủ ở tầng trên, dù đang nằm ngoài sân, chỉ vài giây sau con chó đã ngồi ngay ngắn trước cửa tủ, mắt tròn, đuôi quét sàn, như một vệ sĩ đã được trả lương từ trước.
Những mẩu chuyện dưới đây đều tự viết, xoay quanh tài canh bếp, canh bàn ăn và nghệ thuật xin ăn của các con chó trong nhà. Đọc cho vui, nhưng cuối bài có phần “chuyện thật đằng sau” khá nghiêm túc: những món ăn quen thuộc của người mà chó không nên ăn, và cách cho ăn để con chó vừa vui vừa không tăng cân.
Đôi tai nghe được tiếng cửa tủ lạnh từ tầng ba
Ngủ say, trừ một âm thanh
Con chó Mực nhà Tũn ngủ say như khúc gỗ. Tiếng chuông cửa, tiếng xe máy, tiếng ông nội xem bóng đá hò reo — Mực không hề động đậy. Thế nhưng nửa đêm Tũn lẻn xuống bếp, mở tủ lạnh thật khẽ định lấy hộp sữa chua, cửa tủ vừa hé thì sau lưng đã có tiếng móng chân lạch cạch trên cầu thang. Mực có mặt, ngồi xuống, nhìn hộp sữa chua, rồi nhìn Tũn. Không sủa, không rên, chỉ nhìn. Tũn đứng giữa bếp trong ánh đèn tủ lạnh, cảm giác như bị bắt quả tang ăn vụng trong chính nhà mình.
Thử nghiệm của bố
Bố Na không tin chuyện con chó nghe được tiếng tủ lạnh từ xa, bèn làm thử. Bố đợi con chó Vàng ra sân phơi nắng, rồi đi thật nhẹ vào bếp, mở tủ lạnh, không lấy gì, đóng lại ngay. Ba giây sau Vàng đã đứng ở cửa bếp. Bố mở lần nữa, lần này mở tủ đá. Vàng không thèm đến. Cả nhà ngạc nhiên. Na giải thích: tủ đá chỉ có đá và cá đông lạnh, chưa bao giờ có miếng gì rơi ra cho Vàng. Ngăn mát mới là nơi có xúc xích. Vàng không nghe tiếng tủ lạnh — Vàng nghe tiếng của đúng một cánh cửa.
Chó học rất nhanh những âm thanh đi trước đồ ăn. Một cánh cửa, một tiếng sột soạt, một cái thìa gõ vào bát — với chó, đó là tiếng chuông báo giờ ăn.
Tiếng sột soạt nguy hiểm nhất nhà
Bóc gói bánh dưới chăn
Na học bài buổi tối, đói bụng, lấy gói bánh quy định ăn lén. Na biết con chó Bông nằm dưới chân bàn, nên bóc gói bánh trong chăn, từng chút một, nhẹ như gỡ băng dính trên quà sinh nhật. Gói bánh chưa mở xong, một cái mũi ướt đã thò vào chăn từ phía dưới. Bông không cần nhìn, không cần nghe rõ, chỉ cần một tiếng sột soạt mỏng manh là đủ. Na bỏ cuộc, đi lấy hạt thưởng cho Bông một viên. Bông nhai xong, nhìn gói bánh, ra vẻ một viên hạt chưa đủ trả công cho sự kiên nhẫn.
Túi rác cũng là túi
Chị Hoa đi chợ về, xách theo năm túi ni lông. Con chó Mít chạy theo chị từ cổng vào bếp, đánh hơi từng túi một, như nhân viên kiểm tra hàng hoá. Túi rau: bỏ qua. Túi trứng: bỏ qua. Túi thịt: ngồi xuống chờ. Rồi chị Hoa buộc túi rác chuẩn bị đem đi đổ, tiếng ni lông sột soạt vang lên — Mít lập tức chạy lại, ngồi chờ y hệt. Chị Hoa phì cười: với Mít, tiếng túi nào cũng có khả năng là tiếng đồ ăn. Thà ngồi chờ nhầm mười lần còn hơn bỏ lỡ một lần.
Nhà nào có chó cũng nên buộc kín túi rác và để thùng rác có nắp; xương, vỏ hộp, dây buộc thịt trong rác là những thứ chó dễ ăn phải.
Ánh mắt dưới gầm bàn ăn
Cả nhà cùng thống nhất, mỗi người lén một miếng
Nhà Bin họp gia đình, thống nhất một quy định: không ai cho con chó Gấu ăn trong bữa cơm. Ai cũng gật đầu. Bữa tối đầu tiên áp dụng quy định, Gấu ngồi dưới gầm bàn, đặt cằm lên đùi từng người một. Ông nội lén thả một miếng thịt. Mẹ lén thả một miếng cơm cháy. Bin lén thả một miếng trứng. Bố tưởng không ai thấy, cũng lén thả một miếng cá. Hai tháng sau, ở phòng khám, bác sĩ thú y cân Gấu xong, hỏi: “Nhà mình có ai cho ăn thêm ngoài bữa không?”. Cả nhà đồng thanh: “Không ạ”. Gấu thì vẫy đuôi.
Cằm trên đùi người mềm lòng nhất
Con chó Vàng biết chính xác người nào dễ mủi lòng nhất. Bữa cơm nào Vàng cũng đi một vòng quanh bàn để thử, nhưng cuối cùng luôn dừng lại bên chân bà ngoại. Vàng đặt cằm lên đùi bà, ngước mắt lên, không chớp, thỉnh thoảng thở dài một tiếng rõ to. Bà ngoại chịu được hai phút. Tới phút thứ ba thì bà bảo: “Thôi, cho nó miếng, nhìn tội quá”. Cả nhà biết, Vàng cũng biết. Có lần bà về quê một tuần, Vàng vẫn tới đúng chỗ ghế của bà, đặt cằm lên ghế trống, ngồi chờ.
Chó xin ăn giỏi vì nó học từ kết quả: cách nào từng có miếng ăn thì cách đó được lặp lại, và người nào từng cho thì người đó được chọn.
Hai bữa sáng cho một con chó
Con chó chưa ăn gì cả
Sáng nào mẹ Tèo cũng cho con chó Lu ăn lúc sáu giờ. Bảy giờ, bố Tèo dậy, Lu chạy tới, nhìn bát trống, nhìn bố, vẻ mặt đói lả như chưa được ăn từ hôm qua. Bố đổ thêm hạt. Tám giờ, Tèo dậy, Lu lại tới, lại nhìn bát trống. Tèo đổ thêm. Một tuần sau, mẹ Tèo thấy bao hạt vơi nhanh bất thường, mới phát hiện mỗi sáng Lu được ăn ba bữa. Lu không nói dối — Lu chỉ không nói gì cả, và để cái bát trống tự kể chuyện.
Tờ giấy dán trên cửa tủ lạnh
Sau vụ ba bữa sáng, nhà Tèo dán lên cửa tủ lạnh một tờ giấy kẻ ô: ai cho Lu ăn thì đánh dấu vào ô của buổi đó. Ngày đầu tiên, tờ giấy hoạt động hoàn hảo. Ngày thứ hai, ông nội không đeo kính, đánh dấu nhầm sang ô hôm sau. Ngày thứ ba, Lu ngồi ngay dưới tờ giấy, nhìn lên, như thể đang đọc xem hôm nay còn ai chưa cho mình ăn. Tờ giấy giờ vẫn còn đó, kèm thêm một quy định: chỉ mẹ được cho Lu ăn bữa chính, người khác chỉ được cho hạt thưởng đếm sẵn trong hộp.
Nhà nhiều người cùng nuôi một con chó rất hay gặp cảnh này. Một người phụ trách bữa chính, hoặc một cách đánh dấu chung, là đủ chặn được “bữa sáng thứ hai”.
Những vụ ăn vụng để đời
Miếng thịt bốc hơi trên bàn
Chị Hoa rã đông một miếng thịt, đặt trên bàn bếp, quay ra mở cửa cho người giao gas — người giao gas niềm nở, chị đứng nói chuyện vài câu. Quay vào, miếng thịt không còn. Con chó Bơ nằm trong ổ, mắt nhắm, giả vờ ngủ say. Nhưng đuôi Bơ thì không giả vờ được: nó cứ đập “phạch phạch” xuống ổ, vui vẻ như vừa ăn tiệc. Chị Hoa đứng nhìn, vừa tức vừa buồn cười. Bài học của ngày hôm ấy: bàn bếp thấp là bàn chung của cả nhà, kể cả thành viên bốn chân.
Hộp cơm của khách
Anh Khoa có người bạn ghé chơi, mang theo hộp cơm trưa, để tạm trên ghế sofa. Hai người ra ban công nói chuyện. Con chó Xíu nhỏ xíu, chân ngắn, tưởng không với tới được. Mười phút sau quay vào, hộp cơm vẫn đóng nắp, nằm ngay ngắn trên sofa. Hai người yên tâm. Tới lúc mở ra thì chỉ còn cơm trắng: toàn bộ thịt kho đã biến mất. Hộp không có nắp khoá, Xíu đã đẩy nắp, ăn sạch, rồi đẩy nắp lại như cũ. Anh Khoa phải mời bạn đi ăn trưa bù. Xíu được nhắc tên trong mọi câu chuyện của hai người suốt một năm sau đó.
Chuyện ăn vụng nghe vui, nhưng thứ con chó ăn được không phải lúc nào cũng vô hại; thịt kho nhiều hành tỏi, nước sốt mặn chính là loại nên tránh.
Chuyện thật đằng sau: đồ ăn của người và con chó trong nhà
Chó xin ăn là chuyện tự nhiên, cho một miếng cũng là cách thương. Nhưng có những món ăn quen thuộc của người lại gây hại cho chó, và những miếng “cho vui” cộng dồn lại thì thành cân nặng. Đây là kiến thức chăm nuôi phổ thông; lượng ăn cụ thể và chế độ riêng thì hỏi bác sĩ thú y:
- Sô-cô-la và đồ có ca cao: chứa chất mà chó chuyển hoá rất chậm, có thể gây ngộ độc; sô-cô-la càng đậm càng nguy hiểm.
- Nho và nho khô: đã có nhiều ca chó bị tổn thương thận sau khi ăn, kể cả lượng không nhiều; chưa xác định được lượng nào là an toàn nên tránh hẳn.
- Hành, tỏi, hẹ và món nấu có chúng: có thể làm hỏng hồng cầu của chó. Nhiều món thịt kho, nước sốt, canh của người đều có hành tỏi.
- Đồ có chất tạo ngọt xylitol: hay có trong kẹo cao su, một số loại kẹo và bánh “không đường”; rất độc với chó dù lượng nhỏ.
- Xương đã nấu chín, nhất là xương gà, xương cá: dễ vỡ thành mảnh sắc. Đồ quá mặn, quá nhiều dầu mỡ cũng không hợp với dạ dày chó.
- Đồ thưởng tính vào khẩu phần: chia sẵn số hạt thưởng mỗi ngày vào một hộp, ai muốn cho thì lấy từ hộp đó. Một người phụ trách bữa chính để tránh “bữa thứ hai”.
- Ăn phải thứ lạ thì gọi bác sĩ thú y ngay: nói rõ ăn gì, khoảng bao nhiêu, lúc nào; không tự gây nôn cho chó khi chưa được hướng dẫn.
Chó vẫn sẽ canh tủ lạnh, vẫn đặt cằm lên đùi người mềm lòng nhất. Chỉ cần thứ rơi xuống từ tay người là thứ an toàn, chuyện ấy mãi là chuyện vui.
Câu hỏi thường gặp
Vì sao chó lúc nào cũng tỏ ra đói dù vừa ăn xong?
Nhiều chó có xu hướng ăn khi có cơ hội, và chúng học rằng tỏ ra đói thì hay được cho thêm. Xin ăn không đồng nghĩa với thiếu ăn. Theo dõi cân nặng và dáng người là cách đáng tin hơn, còn lượng ăn mỗi ngày thì hỏi bác sĩ thú y theo cân nặng và mức vận động.
Có nên cho chó ăn cơm thừa của người không?
Cơm canh của người thường mặn, nhiều dầu mỡ và hay có hành tỏi, gia vị không hợp với chó. Nếu muốn cho thêm thì chọn đồ luộc nhạt, không xương, không gia vị, và tính vào khẩu phần. Chế độ ăn lâu dài nên hỏi bác sĩ thú y.
Chó lỡ ăn một miếng sô-cô-la thì phải làm gì?
Gọi ngay cho bác sĩ thú y hoặc phòng khám gần nhất, nói rõ loại sô-cô-la, lượng ước chừng, thời điểm ăn và cân nặng của chó. Mức nguy hiểm phụ thuộc các yếu tố đó. Không tự gây nôn khi chưa được hướng dẫn, và đừng đợi tới khi có triệu chứng mới gọi.
Làm sao để chó không ngồi xin ăn trong bữa cơm?
Cả nhà thống nhất không cho ăn từ bàn, kể cả lén. Cho chó ăn bữa của nó trước hoặc cùng lúc ở chỗ riêng, hoặc cho một món gặm lâu ở ổ của nó trong bữa cơm. Thưởng khi chó nằm yên ở chỗ của mình. Chỉ cần một người lén cho là cả nhà làm lại từ đầu.
Chó tăng cân có sao không, nhìn mũm mĩm cũng đáng yêu mà?
Thừa cân làm tăng gánh nặng lên khớp, tim và có thể rút ngắn quãng đời khoẻ mạnh của chó. Nếu sờ không thấy xương sườn dưới lớp mỡ hay không thấy eo khi nhìn từ trên xuống, nên hỏi bác sĩ thú y về cân nặng phù hợp và cách giảm dần.
Có nên khoá tủ lạnh và thùng rác vì chó không?
Thường không cần khoá tủ lạnh, nhưng thùng rác nên có nắp kín hoặc để trong tủ, vì rác bếp có xương, vỏ hộp, dây buộc và đồ ăn hỏng. Không để đồ ăn ở bàn thấp hoặc mép bàn bếp khi không có người trông.
