Gọi món nghe thì đơn giản: nhìn thực đơn, nói tên món, chờ mang ra. Nhưng chỉ cần thêm một chữ "nhưng" — "như cũ nhưng ít bánh", "giống bàn kia nhưng bỏ hành" — là một đơn gọi món biến thành bài kiểm tra trí nhớ cho cả quán.
Mười hai mẩu chuyện dưới đây tự viết từ những lần gọi món dở khóc dở cười mà ai đi ăn ngoài cũng từng gặp. Người phục vụ trong chuyện luôn nhanh trí và kiên nhẫn; cái buồn cười nằm ở cách khách gọi. Cuối bài là vài mẹo gọi món cho nhanh, đúng, đỡ cho cả bếp lẫn người ngồi chờ.
Những đơn gọi món dài hơn bài phát biểu
Có người gọi món bằng một chữ, có người gọi món bằng cả một đoạn văn kèm phụ lục.
Bát phở tuỳ chỉnh
Na gọi: "Cho em một bát, không hành, ít bánh, nhiều rau, nước trong, thịt chín nhưng tái một nửa, không cay nhưng để ớt riêng, chanh cắt sẵn, đừng cho mì chính." Anh phục vụ gật gù như đang nghe giảng, rồi quay vào bếp hô một câu ngắn gọn: "Một bát chị Na!" Bếp đáp lại ngay: "Na nào? Na không hành hay Na không bánh?" Hoá ra quán có hai khách quen tên Na, mỗi người một công thức riêng. Từ hôm đó, thực đơn treo tường có thêm hai dòng viết tay mà người lạ đọc không hiểu gì.
Ít đá nhưng phải mát
Tũn gọi cốc trà chanh, dặn kỹ: "Ít đá thôi em nhé, nhưng phải thật mát." Cậu phục vụ đứng nghĩ một lúc, rồi mang ra một cốc trà chanh chỉ có hai viên đá, đặt trong một bát đá đầy ắp. Tũn ngơ ngác nhìn. Cậu phục vụ giải thích rất từ tốn: "Trong cốc ít đá đúng ý anh, còn mát thì bát đá ngoài lo." Tũn cười, uống hết, lần sau gọi thẳng "trà chanh bình thường", và lần nào cậu phục vụ cũng hỏi lại: "Bình thường kiểu cũ hay bình thường kiểu bát đá ạ?"
Gọi món khi không biết tên món
Không biết tên món thì chỉ tay, nhưng chỉ tay cũng có cái giá của nó.
Cho em giống bàn kia
Tèo vào quán lạ, không đọc nổi tên món nào vì món nào cũng có tên rất kêu. Thấy bàn bên ăn ngon lành, cậu chỉ tay: "Cho em giống bàn kia." Chị phục vụ quay sang nhìn. Bàn kia vừa ăn xong, trên bàn còn hai cái bát không, một đĩa xương và bốn chiếc khăn giấy vo tròn. Chị quay lại hỏi rất chân thành: "Giống lúc nãy hay giống bây giờ ạ?" Tèo đỏ mặt, chọn "giống lúc nãy". Món ra rất ngon, nhưng đến giờ cậu vẫn không biết tên món đó là gì, cứ đến là gọi "giống bàn kia lúc nãy".
Món có tên đẹp như bài hát
Quán mới mở đặt tên món rất thơ. Bin gọi "Bình minh trên biển" vì mong một đĩa hải sản. Món mang ra là một quả trứng ốp la trên đĩa cơm trắng, rắc chút muối tiêu. Bàn bên gọi "Hoàng hôn trên phố" cũng nhận đúng quả trứng ốp la ấy, chỉ khác là có thêm tương ớt. Bin hỏi khác nhau ở đâu. Anh chủ quán chỉ lọ tương: "Bình minh thì trời chưa đỏ, hoàng hôn thì trời đỏ rồi." Bin thấy hợp lý quá nên không cãi được, chỉ xin thêm tương ớt để bình minh của mình đến nhanh hơn.
Gọi món theo nhóm: dân chủ đến mức không ai quyết
Đi ăn một mình thì gọi nhanh; đi ăn năm người thì gọi món thành một cuộc họp không có chủ toạ.
Ăn gì cũng được
Nhóm năm người ngồi xuống, ai cũng nói "ăn gì cũng được". Anh phục vụ gợi ý món nướng; Mít bảo hôm qua ăn rồi. Gợi ý món lẩu; Na bảo nóng quá. Gợi ý cơm; Bin bảo muốn ăn gì nhẹ nhẹ. Mười phút trôi qua, anh phục vụ vẫn đứng đó, cây bút không rời tờ giấy. Cuối cùng cả nhóm thống nhất gọi đúng món anh gợi ý đầu tiên. Anh xé tờ giấy đưa vào bếp, Tũn liếc thấy tên món đã được viết sẵn từ trước khi cả nhóm mở miệng. Anh cười: "Bàn nào nói ăn gì cũng được thì bao giờ cũng quay về món đầu tiên."
Người gọi món tổng
Nhóm bạn giao việc gọi món cho Tèo vì cậu "có kinh nghiệm". Tèo cầm thực đơn, gọi một mạch bảy món cho bốn người, giọng tự tin như đang chỉ huy. Món lên tới đâu, bàn chật tới đó; đến món thứ sáu thì phải kê thêm một chiếc ghế để đặt đĩa. Món thứ bảy lên, cả bàn đã no căng, nhìn đĩa rau xào như nhìn một đề thi chưa học. Bin đứng dậy phân công lại: "Tèo được giao gọi món, giờ cả bàn được giao ăn hết." Kể từ bữa đó nhóm có luật mới: ai gọi món thì người đó ngồi cạnh đĩa cuối cùng.
Quán đông, tiếng ồn và những lần nghe nhầm
Quán càng đông, tai càng mỏi, và đơn gọi món càng dễ đổi chỗ cho nhau.
Một nem hai chả
Mít gọi to giữa quán ồn: "Cho em một nem, hai chả!" Mười phút sau, đĩa ra là hai nem, một chả. Mít nghĩ đằng nào cũng là ba cái, ăn luôn không cãi. Bàn bên cạnh gọi "hai nem, một chả" thì lại nhận được một nem, hai chả, và cũng không cãi. Ăn được một nửa, hai bàn mới nhìn sang đĩa của nhau, phát hiện mỗi bên đang ăn đúng món bên kia gọi. Hai bàn đổi chéo phần còn lại, cười cả buổi, cuối cùng ghép bàn ngồi chung. Chị phục vụ đi ngang bảo: "Quán em ghép bạn miễn phí."
Ớt có cay không
Bin không ăn được cay nhưng lại thích có vị ớt thoang thoảng. Cậu hỏi chị phục vụ: "Chị ơi, ớt quán mình có cay không ạ?" Chị nhìn cậu một lúc, rất thật thà: "Ớt thì cay em ạ, không cay thì quán gọi là ớt chuông." Bin gật gù, xin "một chút xíu thôi". Chị mang ra một đĩa nhỏ có đúng một lát ớt mỏng như tờ giấy. Bin nếm, ho sặc, uống hết cốc trà đá. Chị lặng lẽ mang thêm cốc nữa: "Chút xíu của quán em là chút xíu thật đấy, chỉ có ớt là không xíu."
Gọi món bằng điện thoại ngay tại bàn
Quét mã gọi món giúp quán nhanh hơn, cho đến khi cả bàn cùng nhanh một lúc.
Bốn đơn giống hệt nhau
Quán có mã để khách tự gọi món trên điện thoại. Nhóm bốn người mỗi người cầm một máy, ai cũng muốn tỏ ra nhanh tay, cùng chọn đúng những món đã bàn và cùng bấm gửi. Trong bếp, máy in nhả ra bốn tờ đơn giống hệt nhau: bốn nồi lẩu, bốn đĩa rau, bốn khay thịt. Anh quản lý chạy ra, lễ phép hỏi: "Dạ, bàn mình định ăn hay định mở chi nhánh ạ?" Cả bàn ôm bụng cười, huỷ ba đơn. Sau lần ấy nhóm quy định: một bàn chỉ một người cầm điện thoại gọi món, những người còn lại chỉ được góp ý bằng miệng.
Ô ghi chú cho bếp
Ô ghi chú gửi bếp cho phép viết thoải mái. Na viết: không hành, nước dùng để riêng, rau thơm ít thôi nhưng húng quế thì nhiều, trứng lòng đào nhưng đừng lòng đào quá, và cảm ơn bếp vì đã đọc hết. Máy in trong bếp nhả ra một tờ giấy dài gần bằng hoá đơn đi chợ cả tuần. Bếp làm đúng từng dòng, bát mì ra hoàn hảo. Hôm sau Na quay lại thì thấy tờ ghi chú ấy được dán lên tường cạnh quầy, bên dưới có dòng viết tay của bếp: "Đơn khó nhất tháng, bếp vẫn làm được."
Gọi món hộ người khác
Gọi cho mình đã khó, gọi hộ cả phòng hay gọi cho một đứa trẻ thì độ khó nhân lên mấy lần.
Đơn mua hộ cả phòng trọ
Tũn xuống quán cơm đầu ngõ mua hộ cả phòng trọ năm người, mở tin nhắn đọc cho chị bán hàng. Đọc đến món thứ ba thì Bin nhắn đổi từ cá kho sang thịt rang. Đọc xong món thứ năm thì Na nhắn thêm một quả trứng, rồi lại nhắn bỏ trứng, lấy đậu. Chị bán hàng ghi rồi gạch, gạch rồi ghi, tờ giấy kín mực như bản nháp bài văn. Lần sửa thứ tư, chị đặt bút xuống, hỏi nhẹ nhàng: "Em xem còn ai định đổi nữa không, để chị chờ luôn một thể." Từ hôm đó, hễ thấy Tũn cầm điện thoại bước vào, chị đều chuyển sang ghi bằng bút chì.
Bát không có gì
Bé Su năm tuổi được bố cho tự gọi món lần đầu. Bé đứng thẳng, nói rõ từng chữ: "Cô ơi, cho con một bát không có hành, không có rau, không có thịt, không có gì hết." Bố định gọi lại, cô chủ quán xua tay, bảo cứ để cô. Một lúc sau cô mang ra một bát nhỏ chỉ có bánh phở trắng và nước dùng trong, thêm một miếng chả cắt hình ngôi sao để bên cạnh. Bé ăn sạch, ngẩng lên tuyên bố: "Đúng món con gọi." Bố hỏi miếng chả ngôi sao ở đâu ra. Bé đáp tỉnh bơ: "Cái đó là quà, không phải món."
Chuyện thật đằng sau: gọi món nhanh, đúng và đỡ khổ cho bếp
Nói yêu cầu đặc biệt ngay từ đầu. Muốn bỏ hành, để riêng nước dùng hay ít cay thì nói ngay câu đầu, đừng gọi xong mới chạy theo dặn thêm, vì đơn có thể đã vào bếp.
Dị ứng thì nói là dị ứng. Nói "em không thích tôm" khác hẳn "em dị ứng tôm". Với câu sau, bếp sẽ để ý cả nước dùng, dụng cụ và đồ ăn kèm. Người dị ứng nặng nên hỏi rõ thành phần trước khi gọi.
Nhóm đông thì cử một người gọi. Cả bàn bàn trước, một người đọc cho phục vụ. Gọi vừa đủ rồi gọi thêm sau thường ít thừa hơn gọi một lần thật nhiều.
Nghe phục vụ đọc lại đơn. Quán ồn rất dễ nghe nhầm số lượng. Mười giây đọc lại đơn tiết kiệm cả lần đổi món sau đó.
Không biết món thì hỏi món đặc trưng. Hỏi "món nào quán mình bán chạy nhất" thường nhanh và trúng hơn chỉ tay sang bàn bên, mà người phục vụ cũng vui được giới thiệu.
Quét mã gọi món thì một máy cho một bàn. Nhiều máy cùng gửi dễ ra đơn trùng. Gửi xong nên kiểm lại màn hình xác nhận để chắc đơn đã vào bếp.
Câu hỏi thường gặp
Gọi món kiểu tuỳ chỉnh nhiều có làm phiền quán không?
Phần lớn quán sẵn lòng bỏ hành, thêm rau hay để riêng nước dùng, vì đó là việc nhỏ. Phiền là khi yêu cầu đổi liên tục sau khi đơn đã vào bếp, hoặc đòi những thứ quán không có. Nói rõ một lần, nói sớm và cảm ơn là đủ để cả hai bên vui.
Vì sao nhóm bạn đi ăn hay mất thời gian chọn món?
Vì không ai muốn mang tiếng chọn món dở cho cả nhóm, nên ai cũng nhường quyết định cho người khác. Cách gỡ nhanh là để một người đưa ra hai lựa chọn cụ thể, cả nhóm chỉ chọn một trong hai, thay vì hỏi chung chung muốn ăn gì.
Có nên chỉ tay sang bàn bên để gọi món không?
Chỉ tay để gọi món không có gì sai, nhưng nên kín đáo và hỏi phục vụ tên món để lần sau gọi được. Người ở bàn bên có thể thấy ngại nếu cả bàn quay sang nhìn đĩa của họ quá lâu.
Mấy mẩu gọi món này hợp kể trong dịp nào?
Chúng hợp nhất lúc cả nhóm đang ngồi chờ món, vì ai cũng vừa trải qua chuyện gọi món nên nghe là nhận ra mình. Mẩu bốn đơn giống hệt nhau và mẩu ăn gì cũng được thường được cười nhiều nhất ở bàn đông người.
Gọi món bằng mã quét trên bàn có gì cần để ý?
Nên để một người gọi cho cả bàn, xem lại số lượng trước khi gửi và chờ màn hình báo đã nhận đơn. Nếu có yêu cầu đặc biệt mà ô ghi chú không đủ rõ, cứ gọi phục vụ nói trực tiếp cho chắc.