Tự sơn lại tường nghe rất đơn giản: mua thùng sơn, mua con lăn, cuối tuần sơn xong căn phòng, chủ nhật đã có phòng mới. Thực tế, buổi sáng chọn màu, buổi trưa che chắn, buổi chiều sơn, còn ba ngày sau đó dành để cọ sơn khỏi tóc, khỏi sàn, khỏi chiếc điện thoại để quên trên ghế.
Dưới đây là những mẩu chuyện vui về những lần tự tay sơn tường: bảng màu và tường thật, băng dính giấy, con lăn quá đầy sơn, trần nhà với không tới. Cuối bài là phần “chuyện thật đằng sau” với các bước chuẩn bị giúp tường đẹp hơn — và người sơn sạch hơn.
Chọn màu: ô bằng móng tay và bức tường thật
Màu xanh bạc hà nhân lên bốn bức tường
Bống chọn màu sơn trên bảng màu ở cửa hàng: một ô xanh bạc hà nhỏ bằng móng tay, dịu dàng, mát mắt. Về nhà sơn xong bức tường đầu tiên, Bống đứng lặng. Màu xanh trên tường đậm hơn, sáng hơn, rực hơn ô màu kia rất nhiều, nhìn lâu thấy như đang đứng trong một chiếc hộp kem. Bống sơn tiếp ba bức còn lại vì đã lỡ mua đủ sơn. Bạn bè đến chơi, đứa nào cũng khen phòng “rất tỉnh ngủ”. Bống treo thêm rèm trắng, kê thêm kệ gỗ, màu xanh dịu đi phần nào, còn bài học thì đậm mãi.
Hai mươi loại màu trắng
Khoa và bạn cùng phòng thống nhất sơn phòng màu trắng cho đơn giản. Ra tới cửa hàng, hai người đứng trước mấy chục ô màu trắng: trắng sữa, trắng kem, trắng ngà, trắng xám, trắng hơi xanh. Khoa muốn trắng kem cho ấm. Bạn muốn trắng sữa cho sáng. Hai người tranh luận ba ngày, mang ô màu về đặt cạnh tường, ngắm lúc sáng, ngắm lúc tối. Cuối cùng chọn trắng kem. Sơn xong, mời mấy người bạn sang chơi. Không ai nhận ra là trắng kem. Ai cũng khen một câu giống nhau: “Ồ, sơn lại màu trắng à?”.
Màu trên bảng nhỏ và màu trên bốn bức tường là hai chuyện khác nhau. Ánh sáng trong phòng mới là người quyết định cuối cùng.
Băng dính giấy và nghệ thuật che chắn
Sàn nhà có thêm hoa văn
Tèo nghĩ sơn cẩn thận thì không cần che sàn. Tèo sơn rất cẩn thận thật. Chỉ có điều mỗi lần nhúng con lăn rồi kéo lên tường, vài giọt sơn lại tách ra rơi xuống, lặng lẽ, không tiếng động. Sơn xong, Tèo lùi lại ngắm tường, giẫm phải một giọt, đi vòng quanh phòng để lại dấu chân trắng. Nhìn xuống, sàn gạch lấm tấm như vừa có tuyết rơi. Tèo cọ mất một buổi chiều. Bạn cùng phòng đề nghị để nguyên, gọi là “gạch hoa văn ngẫu hứng”. Tèo không đồng ý, vì Tèo biết chỗ nào là dấu chân mình.
Bóc băng dính lúc sơn đã khô cứng
Na dán băng dính giấy viền quanh khung cửa, cạnh trần, rất thẳng, rất đẹp. Sơn xong, Na mệt quá đi ngủ, định mai bóc. Hôm sau sơn khô cứng, liền một lớp từ tường sang băng dính. Na kéo băng dính ra, sơn trên tường bị kéo theo từng mảng, để lộ lớp vữa cũ như tấm bản đồ đảo hoang. Na lại phải sơn dặm. Lần thứ hai, Na bóc băng dính khi lớp sơn vừa se mặt, kéo chậm, nghiêng một góc. Đường viền sắc nét như kẻ bằng thước. Na tự hào chụp ảnh mép tường, ảnh duy nhất trong máy chỉ có một đường thẳng.
Che chắn thì tốn thời gian lúc đầu, nhưng không che thì tốn gấp ba lúc dọn. Băng dính giấy cũng có giờ giấc của nó.
Con lăn, cọ và người sơn
Sơn lên người nhiều hơn lên tường
Bin sơn phòng trong ba tiếng. Kết thúc buổi sơn, căn phòng đẹp như mới, còn Bin thì như vừa đi qua một cơn mưa sơn: tóc lốm đốm trắng, lông mày có một vệt, móng tay viền trắng, đầu gối dính mảng sơn hình trái tim không ai giải thích được. Bin tắm hai lần vẫn còn. Hôm sau đi mua đồ ăn sáng, cô bán xôi nhìn tóc Bin, nhẹ nhàng hỏi có phải dạo này bận việc không. Bin đáp: “Dạ, cháu vừa sơn nhà ạ”. Cô gật gù, bảo cháu chịu khó đấy, rồi cho thêm một thìa ruốc.
Con lăn ngậm sơn quá đầy
Tũn nhúng con lăn ngập vào khay sơn, nhấc lên nặng trịch, không lăn qua phần lưới vắt sơn. Lăn lên tường lần đầu, sơn chảy thành từng dòng như nến tan. Lăn nhanh để kịp, sơn văng tung toé lên trần, lên cánh cửa, lên cả chiếc quạt đang quay. Chiếc quạt phân phát những chấm sơn nhỏ đều khắp phòng như một cái máy phun. Tũn tắt quạt, đứng giữa phòng, nhìn quanh. Sau lần ấy Tũn nhớ hai điều: con lăn chỉ cần ngậm vừa sơn, và quạt không phải thứ nên bật lúc đang sơn tường.
Sơn tường giỏi hay không thể hiện ở bức tường. Sơn tường cẩn thận hay không thể hiện ở người sơn.
Trần nhà và góc tường với không tới
Kế hoạch chồng ghế bị hoãn
Góc trên cùng của bức tường cao quá, Khoa với không tới. Khoa nảy ra ý định đặt ghế nhựa lên bàn học rồi đứng lên trên. Vừa nhấc chiếc ghế lên bàn, bạn cùng phòng đã giữ tay lại: “Ông định sơn tường hay định đi viện?”. Hai người ra cửa hàng mua một cây gậy nối dài lắp vào con lăn. Khoa đứng dưới đất, lăn một đường lên tận mép trần, vừa nhẹ vừa đều. Khoa bảo cây gậy là món đồ đáng tiền nhất của buổi sơn. Bạn cùng phòng bảo món đáng tiền nhất là người đã giữ tay Khoa lại.
Một lớp là đủ — ai bảo thế
Mít sơn một lớp, nhìn tường lúc còn ướt thấy rất đều, rất đẹp, hớn hở dọn dẹp. Sáng hôm sau, nắng chiếu xiên qua cửa sổ, tường hiện ra loang lổ: chỗ đậm, chỗ nhạt, chỗ lớp màu cũ còn lấp ló bên dưới như một bức tranh thuỷ mặc. Mít đành mở lại thùng sơn. Lớp thứ hai lăn lên, tường mới đều màu thật sự. Mít rút ra kinh nghiệm: tường lúc ướt nói dối giống hệt tóc lúc ướt, cái gì cũng phải chờ khô mới biết thật.
Phần tường cao nhất luôn là phần mời gọi những ý tưởng nguy hiểm nhất. Một cây gậy nối dài rẻ hơn mọi hậu quả.
Mùi sơn mới và nửa thùng sơn thừa
Ngủ phòng khách ba hôm
Chị Hoa sơn lại phòng ngủ, tối ấy định ngủ luôn trong phòng mới cho sướng. Mùi sơn còn nồng, chị mở hết cửa, bật quạt hướng ra ngoài, vẫn thấy khó chịu. Chị ôm gối ra phòng khách. Đêm thứ hai, mùi đã nhẹ nhưng chị vẫn chưa quen. Đêm thứ ba, mùi gần hết, chị lại quen giường sofa mất rồi. Cả nhà trêu chị sơn phòng ngủ cho đẹp để… ngắm. Tới đêm thứ tư, chị mới về phòng, ngủ một giấc ngon lành giữa bốn bức tường mới, sáng dậy thấy mình như vừa chuyển nhà.
Cả nhà một màu
Tèo tính diện tích hơi rộng tay nên sơn xong vẫn còn nửa thùng. Bỏ thì tiếc. Tèo sơn luôn cái kệ giày. Còn. Sơn cái ghế đẩu. Vẫn còn. Sơn cái chậu cây, cái hộp gỗ đựng đồ, cánh cửa tủ bếp. Cuối tuần, mọi thứ trong nhà đều mang chung một màu vàng kem, như được may cùng một bộ đồng phục. Mẹ Tèo lên chơi, nhìn quanh, khen nhà sáng sủa, rồi hỏi nhỏ có phải Tèo đang tham gia câu lạc bộ yêu màu vàng không. Tèo cất thùng sơn rỗng vào góc, tự hứa lần sau sẽ đo tường bằng thước, không đo bằng niềm tin.
Sơn xong chưa phải là xong. Còn mấy ngày cho mùi bay đi, và còn cả câu hỏi muôn thuở: làm gì với chỗ sơn thừa.
Sơn xong mới nhớ ra
Cánh cửa dính chặt vào khung
Tũn sơn luôn cả khung cửa phòng cho đồng màu, sơn khá dày, tỉ mỉ từng mép. Sơn xong, Tũn khép cửa lại để mùi sơn không bay sang phòng khách, rồi đi ngủ ở sofa. Sáng hôm sau mở cửa không ra. Lớp sơn ở mép cánh cửa và khung đã khô liền vào nhau như được dán keo. Tũn phải lấy dao rọc giấy rạch nhẹ dọc khe cửa, từng chút một, mất gần nửa tiếng mới vào được phòng. Kể từ đó, Tũn sơn khung cửa xong luôn để cửa hé, chặn bằng một cái nêm gỗ nhỏ cho tới khi sơn khô hẳn.
Đi tìm lỗ đinh treo tranh
Trước khi sơn, Khoa gỡ hết tranh ảnh, trám kín mấy lỗ đinh cũ bằng bột trét cho tường phẳng. Sơn xong, tường đẹp như mới, không còn một vết. Đến lúc treo lại tranh, Khoa đứng trước bức tường trống, không nhớ nổi lỗ đinh cũ ở đâu. Sờ tay không thấy, soi đèn không thấy. Khoa ướm tranh lên, lùi ra xa, ướm lại, cả buổi tối không quyết được. Cuối cùng Khoa lục điện thoại, tìm thấy một tấm ảnh cũ chụp căn phòng, phóng to lên, đo theo ô gạch mà xác định lại vị trí. Lần sau, Khoa đánh dấu bằng bút chì nhỏ trước khi trám.
Sơn tường là việc của một buổi, nhưng những hậu quả nho nhỏ của nó thì cứ thong thả xuất hiện trong cả tuần sau đó.
Chuyện thật đằng sau: tự sơn tường cho đẹp và an toàn
Tự sơn lại một căn phòng là việc vừa sức nhiều người, miễn là chuẩn bị kỹ. Những điều sau gom từ chính những tai nạn nhỏ ở trên:
- Xử lý tường trước khi sơn: cạo chỗ bong tróc, lau bụi, trám chỗ lõm. Tường đang thấm, ẩm mốc thì phải tìm nguồn ẩm và chống thấm trước, sơn đè lên sớm muộn cũng bong.
- Thử màu trên một mảng tường to bằng cỡ tờ giấy lớn, ngắm cả lúc ban ngày lẫn buổi tối dưới đèn trong phòng rồi mới mua đủ sơn.
- Đo diện tích tường trừ cửa đi, cửa sổ, đọc độ phủ ghi trên thùng để mua vừa đủ, có dư một chút cho lần dặm.
- Che sàn, che đồ đạc, dán băng dính giấy ở mép trần, khung cửa; bóc băng dính khi sơn vừa se mặt, kéo chậm.
- Ổ điện, công tắc thì dán che lại, đừng tự tháo mặt ổ điện ra sơn. Nếu thật sự cần tháo, ngắt cầu dao và nhờ thợ điện.
- Sơn hai lớp mỏng thay vì một lớp dày, chờ khô theo thời gian ghi trên thùng giữa hai lớp.
- Mở cửa thông thoáng, đeo khẩu trang, kính khi sơn trần; trẻ nhỏ, người dễ dị ứng nên tránh phòng mới sơn vài ngày.
- Không đứng lên ghế chồng bàn. Dùng gậy nối dài con lăn hoặc thang chắc chắn có người giữ; trần cao, tường ngoài nhà, cầu thang thông tầng thì thuê thợ có đồ bảo hộ.
Một bức tường mới làm căn phòng sáng lên thấy rõ. Chỉ cần nó không đổi lấy một cái lưng đau hay một lần trượt chân.
Câu hỏi thường gặp
Có nhất thiết phải sơn lót trước khi sơn màu không?
Với tường mới, tường vừa trám vá hoặc khi đổi từ màu đậm sang màu nhạt, lớp sơn lót giúp màu lên đều và bám tốt hơn. Với tường cũ còn tốt, chỉ đổi sang màu gần giống, nhiều người sơn thẳng hai lớp phủ. Đọc hướng dẫn của loại sơn mình dùng là cách chắc nhất.
Vì sao màu sơn trên tường khác màu trên bảng màu?
Ô màu trên bảng rất nhỏ, còn khi phủ cả bốn bức tường, màu phản chiếu qua lại làm mắt cảm nhận đậm và rực hơn. Ánh sáng tự nhiên, loại bóng đèn và màu sàn, màu rèm cũng làm màu thay đổi. Vì vậy nên thử màu trên một mảng lớn trước.
Sơn tường xong bao lâu thì ở được?
Tuỳ loại sơn và độ thông thoáng của phòng, thường mùi giảm rõ sau một đến vài ngày. Mở cửa, dùng quạt hút hoặc quạt thổi ra ngoài giúp nhanh hơn. Người có bệnh hô hấp, phụ nữ mang thai, trẻ nhỏ nên ở phòng khác tới khi mùi gần hết.
Làm sao để không bị dính sơn lên người khi sơn?
Mặc quần áo cũ dài tay, đội mũ hoặc trùm khăn để che tóc, đeo găng tay. Không nhúng con lăn quá đầy sơn, lăn chậm và đều. Nếu sơn gốc nước dính da thì rửa ngay bằng xà phòng khi còn ướt sẽ dễ hơn nhiều so với lúc đã khô.
Sơn thừa nên bảo quản thế nào?
Đậy kín nắp thùng, lau sạch miệng thùng để nắp khít, cất nơi khô mát, tránh nắng và xa tầm tay trẻ em. Ghi lại tên màu và ngày mở để lần sau dặm cho khớp. Không đổ sơn thừa xuống cống, nên hỏi nơi thu gom rác của khu dân cư cách xử lý.
Trần nhà cao bao nhiêu thì nên thuê thợ?
Không có con số chung, nhưng nếu phải đứng lên thang cao hoặc dàn giáo, sơn ở cầu thang thông tầng, mặt tường ngoài nhà hay ban công cao thì nên thuê thợ có kinh nghiệm và đồ bảo hộ. Ngã khi làm việc trên cao là rủi ro không đáng đánh đổi để tiết kiệm.