Vòi nước rò là kiểu hỏng hóc kiên nhẫn nhất trong nhà. Nó không ồn ào, không đột ngột, chỉ tách, tách, tách từng giọt, ngày cũng như đêm, cho tới khi chủ nhà không chịu nổi nữa, xắn tay áo lên và nói câu quen thuộc: “Việc này đơn giản, tự làm được”. Phần lớn những câu chuyện vui về sửa nước bắt đầu ngay sau câu nói ấy.
Dưới đây là những mẩu chuyện vui về những lần tự sửa vòi nước: đếm giọt nước lúc nửa đêm, quên khoá van, băng tan quấn ngược, đi mua linh kiện nhầm cỡ, sửa một chỗ rò sang chỗ khác. Cuối bài có phần “chuyện thật đằng sau” về những việc tự làm được và những lúc nên gọi thợ ngay.
Tiếng tách tách lúc nửa đêm
Đếm giọt nước thay đếm cừu
Khoa khó ngủ, người ta khuyên đếm cừu. Khoa nằm đếm được tới con cừu thứ ba mươi thì nghe thấy tiếng “tách” từ nhà tắm. Rồi lại “tách”. Kể từ bữa đó Khoa không đếm cừu nữa, Khoa đếm giọt nước. Mười hai giọt mỗi phút, đều như đồng hồ. Khoa nhắm mắt, giọt thứ mười ba rơi đúng lúc sắp ngủ, Khoa tỉnh hẳn. Khoa dậy, nhét một chiếc khăn mặt xuống dưới vòi cho giọt nước rơi êm, quay lại giường thì ngủ một mạch tới sáng. Sáng ra Khoa ghi vào điện thoại: “Sửa vòi”. Dòng ghi chú ấy nằm đó ba tuần, cùng với chiếc khăn mặt.
Cái bát hứng nước có nhiệm vụ mới
Vòi bồn rửa nhà chị Hoa nhỏ giọt, chị đặt tạm một cái bát bên dưới để hứng. Sáng ra bát đầy, chị đổ vào chậu cây. Hôm sau lại đầy, chị đổ vào xô lau nhà. Dần dần cái bát có một lịch làm việc hẳn hoi: thứ hai tưới cây, thứ ba lau nhà, thứ tư rửa ủng. Chị Hoa còn khoe với cả nhà là mình đang “tiết kiệm nước”. Cho tới một hôm cậu con trai tính nhẩm ra số nước nhỏ giọt cả tháng, chị mới giật mình nhận ra cái bát không tiết kiệm gì, nó chỉ đang làm việc thay cho một cái gioăng cao su rất rẻ.
Vòi rò nhỏ giọt dễ sống chung, nhưng chính vì dễ sống chung nên nó cứ thế rò thêm, tuần này qua tuần khác.
Quên khoá van tổng
Bước đầu tiên của mọi việc sửa nước là bước ngắn nhất trong video, và cũng là bước hay bị tua qua nhất.
Vòi nước thành đài phun
Tèo xem video, thấy người ta chỉ cần vặn nắp vòi, tháo lõi, thay gioăng, mất năm phút. Tèo cầm mỏ lết vào nhà tắm, vặn nắp vòi ra. Một tia nước phóng thẳng lên trần, bắn vào gương, vào bàn chải, vào cả Tèo. Video có một bước rất ngắn ở đầu mà Tèo tua qua: khoá van nước. Tèo luống cuống lấy tay bịt, nước xoè ra như chiếc quạt. Bạn cùng phòng nghe tiếng hét chạy vào, lao ra hành lang tìm van. Hai phút sau nước tắt. Nhà tắm sạch bong như vừa được rửa, chỉ có Tèo ướt từ đầu tới chân, tay vẫn nắm chặt cái nắp vòi.
Đi tìm van tổng
Mít chuẩn bị rất kỹ: đọc hướng dẫn, mua sẵn gioăng, nhớ cả bước khoá van. Chỉ có điều Mít không biết van tổng của căn hộ nằm ở đâu. Mít tìm dưới bồn rửa, thấy một cái van nhỏ, vặn, mở vòi thử, nước vẫn chảy. Tìm sau bồn cầu, thấy một van nữa, vặn, nước vẫn chảy. Mít ra hành lang, mở hộp kỹ thuật, thấy một dãy đồng hồ nước của cả tầng, không biết cái nào của nhà mình. Mít gõ cửa hỏi bác hàng xóm, bác chỉ ngay, còn dặn thêm mẹo dán một miếng băng dính màu lên van nhà mình. Buổi sửa vòi hôm ấy kéo dài thêm một tách trà với bác hàng xóm.
Biết van tổng nhà mình nằm ở đâu là kiến thức đáng giá nhất của người tự sửa nước, kể cả khi không bao giờ tự sửa gì.
Cờ lê, mỏ lết và băng tan
Băng tan quấn ngược chiều
Bin thay vòi rửa mới, đọc được rằng phải quấn băng tan quanh ren cho kín. Bin quấn rất nhiều vòng, dày như cuộn chỉ, rồi vặn vòi vào. Vặn tới đâu, băng tan bị đùn ra tới đó, xoắn lại thành một búi trắng thò ra ngoài như râu. Lắp xong, mở nước, chỗ nối vẫn rỉ. Bin tháo ra, nhờ anh hàng xóm xem giúp. Anh nhìn một giây rồi bảo: quấn ngược chiều vặn, lại quấn quá dày. Anh quấn lại mỏng, đúng chiều, vặn vào, khô ráo. Bin đứng xem với vẻ mặt của người vừa học được một môn võ chỉ có một chiêu nhưng chiêu nào cũng sai.
Vặn mạnh hơn cho chắc
Tũn tin rằng chỗ nối rò là do vặn chưa chặt. Tũn vặn thêm một vòng, vẫn rỉ. Vặn thêm nửa vòng nữa, bỏ cả sức nặng người lên cán mỏ lết. Có một tiếng “rắc” khe khẽ. Nước không còn rỉ nữa, nước chảy thành dòng, vì đầu nối nhựa đã nứt. Tũn khoá van, đứng nhìn cái đầu nối bé tẹo. Hôm sau Tũn ra tiệm mua cái mới, chú bán hàng nghe kể xong chỉ cười: “Chặt vừa tay thôi cháu, đồ nhựa không thích bị ép”. Tũn ghi nhớ câu ấy, áp dụng cho cả việc vặn nắp lọ dưa muối.
Trong nghề sửa nước, mạnh tay không phải là ưu điểm. Đúng chiều, đúng lực và đúng linh kiện mới là ba thứ giữ cho sàn nhà khô.
Linh kiện nhỏ, đường xa
Mang cái gioăng cũ đi tìm anh em
Lần đầu ra tiệm điện nước, Na mô tả bằng lời: “Cho em cái gioăng cao su tròn tròn, nhỏ nhỏ, trong vòi nước”. Chú bán hàng đưa ra năm loại tròn tròn nhỏ nhỏ. Na chọn đại một cái, về lắp không vừa, lại đi. Lần thứ hai, Na rút kinh nghiệm, mang theo cả cái gioăng cũ trong túi áo. Chú bán hàng nhìn thoáng qua, rút đúng cái cần thiết trong một giây. Na hỏi sao chú nhận ra nhanh thế. Chú bảo cả đời bán gioăng, nhìn gioăng như nhìn người quen. Sau lần ấy đi mua linh kiện nào, Na cũng mang theo linh kiện cũ, như mang theo ảnh thẻ.
Ba lần ra tiệm trong một buổi
Anh Long thay bộ vòi sen. Lần ra tiệm thứ nhất: mua vòi. Về tháo vòi cũ ra mới thấy cần thêm băng tan. Lần thứ hai: mua băng tan. Về lắp thì thấy ren vòi mới không khớp với ống cũ, cần một cái đầu chuyển. Lần thứ ba: mua đầu chuyển. Chú bán hàng thấy anh tới lần thứ ba thì rót luôn cho cốc trà đá, bảo ngồi nghỉ một lát rồi hãy đi tiếp. Tính ra, quãng đường đi lại còn dài hơn đường ống nước trong nhà. Lần sau, anh Long chụp ảnh mọi chỗ nối trước khi ra tiệm, và mua dư một cuộn băng tan cho chắc.
Linh kiện nước có rất nhiều cỡ trông gần giống nhau. Mang theo đồ cũ hoặc ảnh chụp rõ là cách rút ngắn quãng đường ra tiệm.
Sửa xong chỗ này, rò sang chỗ kia
Vòi hết rò, ống bắt đầu rò
Khoa thay xong gioăng vòi, mở nước thử, vòi khô cong. Khoa hớn hở chụp ảnh khoe vào nhóm. Mười phút sau xuống bếp thì thấy dưới gầm tủ có một vũng nước nhỏ. Lúc tháo vòi, Khoa đã vô tình xoay luôn đoạn ống mềm bên dưới, làm lỏng đầu nối. Khoa siết lại đầu nối, lau khô gầm tủ, rồi ngồi canh. Lần này không rò nữa. Khoa xoá tấm ảnh khoe trong nhóm, chờ tới sáng hôm sau mới gửi lại tấm ảnh khác, kèm dòng chữ thận trọng hơn: “Có vẻ đã xong”.
Vòi sen tưới cả người đứng ngoài
Mít thay dây vòi sen mới, lắp xong mở nước thì vòi sen chạy tốt, chỉ có chỗ nối với tay sen là phun ra một tia mảnh như sợi chỉ, bắn đúng vào người đang đứng ngoài nhìn. Mít tháo ra, phát hiện quên lắp cái gioăng nhỏ đi kèm trong túi nilon. Lắp lại, tia nước biến mất. Mít nhặt cái túi nilon trống lên, kiểm tra kỹ một lần nữa, thấy trong góc túi còn một cái gioăng nữa. Mít đứng im một lúc, rồi quyết định coi đó là gioăng dự phòng. Tới giờ vẫn chưa ai biết cái gioăng thứ hai ấy dành cho chỗ nào.
Sửa nước xong, đừng vội đi. Ngồi lại mười lăm phút, nhìn kỹ mọi chỗ nối và gầm tủ, rồi hẵng tuyên bố thành công.
Khi thợ đến nhà
Năm phút cho việc ba tiếng
Sau một buổi chiều vật lộn với cái vòi bếp, chị Hoa đành gọi thợ. Anh thợ đến, nhìn qua, khoá van, tháo vòi, thay một cái lõi nhỏ, lắp lại, mở nước. Năm phút. Chị Hoa đứng sau lưng, cảm xúc lẫn lộn: vui vì vòi đã hết rò, hơi tiếc ba tiếng đồng hồ của mình. Anh thợ vừa dọn đồ vừa an ủi: “Chị đã tháo hộ em nắp vòi rồi, đỡ được hai phút”. Chị Hoa cười, rót nước mời anh, rồi xin luôn số để lần sau gọi sớm hơn, trước khi kịp nói câu “việc này đơn giản”.
Học lỏm một lần, dùng cả đời
Lần trước gọi thợ, Bin đứng cạnh xem từ đầu tới cuối, hỏi han đủ thứ: van nào khoá trước, lõi vòi tháo theo chiều nào, gioăng loại gì. Anh thợ vui vẻ giảng giải, còn chỉ cho Bin cách nhìn khi nào là gioăng mòn, khi nào là lõi hỏng. Ba tháng sau vòi nhà tắm bắt đầu nhỏ giọt, Bin khoá van, tháo, thay gioăng, lắp lại, đúng mười phút, không một giọt nước bắn ra ngoài. Bin cảm động tới mức muốn gọi cho anh thợ báo tin vui. Rồi Bin nghĩ lại, thấy gọi thợ để khoe mình không cần thợ thì hơi kỳ, nên chỉ gửi một tin cảm ơn.
Thợ giỏi không chỉ sửa nhanh. Thợ giỏi còn sẵn lòng chỉ cho chủ nhà biết việc nào tự làm được, việc nào đừng đụng vào.
Chuyện thật đằng sau: việc nào tự làm, việc nào gọi thợ
Vòi nước nhỏ giọt thường do gioăng cao su hoặc lõi vòi bị mòn, là loại hỏng hóc có thể tự xử lý nếu cẩn thận. Những điều sau gom từ chính những lần ướt sũng ở trên:
- Tìm và đánh dấu van tổng của nhà ngay từ hôm nay, kể cả khi chưa có gì hỏng. Lúc nước phun mới đi tìm là quá muộn.
- Khoá van, mở vòi xả hết nước còn trong ống rồi mới tháo. Lót khăn ở đáy bồn để linh kiện nhỏ không rơi xuống lỗ thoát.
- Chụp ảnh từng bước khi tháo, xếp linh kiện theo thứ tự trên một chiếc khăn. Mang linh kiện cũ ra tiệm để mua đúng cỡ.
- Băng tan quấn mỏng, theo chiều vặn vào của ren, vài vòng là đủ. Siết vừa tay, nhất là với đầu nối nhựa.
- Sửa xong, ngồi lại quan sát các chỗ nối và gầm tủ trong ít phút trước khi dọn dụng cụ.
- Gọi thợ khi: ống âm tường hoặc âm sàn rò, tường loang ẩm, nước rò gần ổ điện hay thiết bị điện, cần đụng tới máy nước nóng, hoặc không tìm thấy van khoá. Những việc dính tới điện thì luôn để người có chuyên môn làm.
Tự thay một cái gioăng là niềm vui nhỏ rất đáng có. Nhưng biết dừng đúng lúc để gọi thợ mới là kỹ năng giữ cho cả căn nhà khô ráo.
Câu hỏi thường gặp
Vì sao vòi nước bị nhỏ giọt dù đã khoá chặt?
Nguyên nhân thường gặp là gioăng cao su bên trong bị chai cứng, mòn hoặc lõi vòi bị hỏng nên không còn bịt kín được dòng nước. Cặn bẩn trong nước cũng có thể bám vào làm hở. Khoá mạnh hơn không giải quyết được mà còn làm linh kiện mòn nhanh hơn.
Van tổng nước trong nhà thường nằm ở đâu?
Tuỳ từng nhà, van tổng thường nằm gần đồng hồ nước, ở hộp kỹ thuật hành lang với căn hộ chung cư, hoặc ở chỗ đường ống chính đi vào nhà. Ngoài ra dưới bồn rửa và sau bồn cầu thường có van khoá riêng cho từng thiết bị. Nên hỏi ban quản lý hoặc người lắp đặt nếu chưa rõ.
Quấn băng tan theo chiều nào mới đúng?
Quấn theo chiều mà ren sẽ được vặn vào, để khi vặn thì băng tan bị ép chặt vào ren chứ không bị đùn ra. Thường chỉ cần vài vòng mỏng và phẳng, không quấn quá dày. Nếu chỗ nối vẫn rỉ, nên tháo ra kiểm tra lại ren và đầu nối thay vì cố siết thêm.
Vòi nước nhỏ giọt có tốn nhiều nước không?
Mỗi giọt rất nhỏ nhưng nhỏ giọt liên tục cả ngày lẫn đêm thì cộng dồn qua nhiều tuần sẽ thành một lượng đáng kể, tuỳ tốc độ nhỏ giọt. Ngoài tiền nước, vòi rò lâu còn để lại vệt ố trên bồn rửa và làm hỏng linh kiện nhanh hơn, nên sửa sớm vẫn có lợi.
Khi nào không nên tự sửa mà phải gọi thợ?
Khi rò ở đường ống âm tường, âm sàn, khi tường hoặc trần bị loang ẩm, khi chỗ rò gần ổ điện, thiết bị điện hoặc liên quan tới máy nước nóng, hoặc khi không khoá được nước. Những trường hợp này cần dụng cụ và kinh nghiệm chuyên môn, tự làm dễ gây hỏng thêm hoặc mất an toàn.
Làm sao biết đường ống âm tường bị rò?
Một số dấu hiệu thường gặp là tường hoặc chân tường loang ẩm, bong sơn, có mùi ẩm mốc, đồng hồ nước vẫn quay khi mọi vòi đã khoá. Khi nghi ngờ, nên mời thợ có thiết bị dò kiểm tra thay vì đục tường thử, vì đục sai chỗ vừa tốn công vừa có thể chạm dây điện.