Treo một bức tranh lên tường là việc nhỏ nhất trong mọi việc nhỏ của ngôi nhà: một cái đinh, một cái búa, năm phút. Thế nhưng rất nhiều nhà có những bức tường mang dấu vết của năm phút ấy: ba lỗ đinh cạnh nhau, một vết bút chì, một bức tranh hơi nghiêng mà chủ nhà đã quyết định chấp nhận.
Dưới đây là những mẩu chuyện vui về những lần tự treo tranh, đóng đinh, khoan tường: thẳng theo mắt ai, lệch sang trái một chút, đinh gặp bê tông, móc dán và trọng lượng thật của khung ảnh. Cuối bài có phần “chuyện thật đằng sau” với những mẹo treo đồ chắc chắn và những lúc nên dừng tay, nhờ thợ.
Thẳng theo mắt ai
Tranh nghiêng một độ
Bin treo bức tranh phong cảnh lên tường phòng khách, lùi lại ngắm, thấy hơi nghiêng sang phải. Bin chỉnh. Giờ nghiêng sang trái. Chỉnh lại, có vẻ thẳng. Bin ngồi xuống ghế, nhìn từ ghế thấy nghiêng phải. Đứng ở cửa nhìn vào thấy nghiêng trái. Bin gọi bạn cùng phòng ra phân xử, bạn bảo thẳng rồi. Bin hỏi thêm người thứ ba, người ấy bảo hơi nghiêng. Cuối cùng Bin phát hiện ra chính cái trần nhà mới hơi nghiêng, còn bức tranh thì song song với sàn. Bin quyết định tin vào sàn nhà, và từ đó không bao giờ nhìn lên trần nữa.
Thước thuỷ trong điện thoại
Na nghe nói điện thoại có chức năng đo thăng bằng, mở ra dùng ngay. Na áp điện thoại lên mép khung tranh, bọt khí lệch, chỉnh, bọt khí vào giữa, hoàn hảo. Na hài lòng lùi ra xa nhìn thì thấy tranh nghiêng rõ ràng. Na áp điện thoại lên lần nữa, vẫn báo thẳng. Hoá ra Na áp vào mép dưới khung, mà mép dưới khung tranh vốn đã hơi vênh, cong như cánh cung. Na chuyển sang đo mép trên, chỉnh lại, lần này cả máy lẫn mắt đều đồng ý. Na rút ra bài học: thước đo chính xác đến đâu cũng phải đặt lên chỗ thẳng.
Thẳng hay nghiêng nhiều khi phụ thuộc vào chỗ đứng nhìn. Chọn một chỗ đứng quen thuộc nhất trong phòng mà căn là cách để đỡ tranh luận.
Ba lỗ đinh cho một bức tranh
Lệch sang trái một chút
Khoa đóng cái đinh đầu tiên, treo tranh lên, thấy lệch sang trái so với ghế sofa. Khoa nhổ đinh, đóng lại cách đó hai đốt ngón tay. Giờ tranh lại lệch sang phải. Khoa nhổ đinh thứ hai, đóng cái thứ ba vào khoảng giữa. Tranh nằm đúng giữa sofa, đẹp. Khoa nhấc tranh xuống lau bụi, nhìn thấy ba lỗ đinh xếp hàng ngang như ba dấu chấm lửng. Khoa treo vội tranh lên che lại. Từ đó bức tranh ấy không bao giờ được tháo xuống lau nữa, vì không ai trong nhà muốn đối diện với ba dấu chấm lửng phía sau.
Bức tranh to hơn để che lỗ
Chị Hoa treo một khung ảnh nhỏ, đóng hỏng hai lần, để lại hai lỗ đinh lộ ra ngoài viền khung. Chị nghĩ ra cách: thay bằng một khung ảnh to hơn. Khung to che được hai lỗ, nhưng nặng hơn, phải đóng thêm một đinh nữa, và lần này đinh lại lệch. Chị đi mua thêm một khung nhỏ treo bên cạnh để che lỗ thứ ba. Ba tháng sau, bức tường phòng khách nhà chị Hoa có một mảng tranh ảnh xếp rất nghệ thuật, khách đến chơi ai cũng khen bố cục đẹp. Không ai biết đó là một bức tường được trang trí bằng chiến lược che lỗ đinh.
Mỗi lỗ đinh sai đều có thể che được, nhưng đánh dấu bằng bút chì trước khi đóng thì rẻ hơn mua thêm một khung ảnh.
Đinh gặp tường
Đinh cong như dấu hỏi
Tũn cầm búa đóng đinh vào bức tường nhà mới, gõ một nhát, đinh không vào. Gõ mạnh hơn, đinh cong vẹo sang một bên như dấu hỏi, như đang hỏi Tũn định làm gì. Tũn rút ra, nắn thẳng, gõ tiếp, đinh cong sang hướng khác. Năm cái đinh cong nằm trên sàn, bức tường chỉ có vài vết sứt nhỏ. Bố Tũn đi qua, gõ thử lên tường nghe tiếng rồi bảo: “Tường bê tông, đinh thường không vào đâu con”. Hôm sau hai bố con mượn máy khoan, dùng đúng mũi khoan bê tông và tắc kê nhựa. Năm cái đinh cong được giữ lại làm kỷ niệm.
Tường thạch cao nuốt đinh
Mít treo chiếc gương nhỏ lên vách ngăn trong phòng ngủ. Đinh vào rất ngọt, nhẹ như cắm vào bánh bông lan. Mít mừng, treo gương lên, đi ngủ. Nửa đêm có tiếng “bịch” khe khẽ. Mít bật đèn, thấy cái gương nằm ngay ngắn dưới chân tường, không vỡ vì rơi trúng chiếc gối ôm để dưới sàn. Cái đinh vẫn treo lủng lẳng trong cái lỗ đã to gấp ba. Vách ngăn là thạch cao, không giữ được đinh thường. Mít mua loại móc chuyên dùng cho tường thạch cao, treo lại, gương đứng vững. Còn chiếc gối ôm thì được cảm ơn như một người hùng.
Đóng đinh đúng cách bắt đầu bằng một câu hỏi nhỏ mà ít ai hỏi: bức tường nhà mình làm bằng gì.
Máy khoan mượn và tiếng ồn
Khoan đúng giờ nghỉ trưa
Khoa mượn được máy khoan, hăng hái muốn treo ngay cái kệ sách. Lúc đó là mười hai giờ rưỡi trưa. Mũi khoan vừa chạm tường, tiếng rè rè vang khắp toà nhà. Chưa khoan xong lỗ thứ nhất đã có tiếng gõ cửa: bác hàng xóm, tay bế đứa cháu nhỏ vừa bị đánh thức. Khoa xin lỗi rối rít, cất máy khoan, ngồi chờ tới chiều. Ba giờ chiều, Khoa khoan xong bốn lỗ trong ba phút, còn mang sang biếu bác một đĩa hoa quả. Kể từ đó trên tủ lạnh nhà Khoa có tờ giấy nhớ: “Không khoan giờ ngủ của người khác”.
Bụi khoan bay khắp phòng
Na khoan bốn lỗ treo kệ, mỗi lỗ phun ra một luồng bụi trắng mịn, bay khắp sàn, bám lên sofa, rơi vào cả cốc trà. Lau dọn mất nửa tiếng. Lần sau bác hàng xóm chỉ cho Na mẹo: gấp một tờ giấy thành hình phong bì, dán băng dính ngay dưới chỗ khoan để hứng bụi. Na làm thử, bụi rơi gọn vào túi giấy. Na mừng tới mức kể cho cả nhóm bạn, rồi dán thêm túi giấy ở cả những chỗ không khoan. Bạn cùng phòng nhìn bức tường dán đầy túi giấy, tưởng Na đang trang trí theo phong cách mới.
Khoan tường là việc của vài phút, nhưng tiếng ồn và bụi thì đi xa hơn bức tường nhà mình. Chọn giờ và che chắn là phép lịch sự của người tự làm.
Móc dán và trọng lượng thật
Móc dán chịu được bao nhiêu
Bống không muốn khoan tường thuê, nên mua móc dán treo chiếc đồng hồ gỗ. Hộp ghi chịu được một cân. Bống ước lượng chiếc đồng hồ chắc nhẹ hơn. Bống dán móc, treo đồng hồ, đẹp. Hai ngày sau, giữa đêm, tiếng “cạch” làm cả phòng giật mình. Đồng hồ nằm dưới sàn, kim vẫn chạy, mặt kính may không sao. Bống mang đồng hồ lên cân nhà bếp: hơn một cân rưỡi. Bống đổi sang treo một tấm ảnh nhẹ ở chỗ móc dán, còn chiếc đồng hồ được đặt lên kệ, đứng thẳng. Kể từ bữa đó, cái gì định treo, Bống đều cân trước.
Dán lên tường vừa lau còn ẩm
Tèo lau sạch tường bằng khăn ướt cho móc dán bám tốt, rồi dán ngay. Móc dán trượt xuống chậm rãi như đang đi thang máy, dừng lại cách chỗ cũ một gang tay. Tèo dán lại, lại trượt. Tèo bực bội, ấn mạnh, giữ chặt năm phút, buông ra, móc đứng yên được mười phút rồi rơi. Đọc kỹ hướng dẫn trên vỉ, Tèo thấy dòng chữ nhỏ: bề mặt phải khô hoàn toàn. Tèo chờ tường khô, dán miếng mới, ấn giữ một lúc, đợi vài tiếng mới treo đồ. Lần này móc đứng vững, còn Tèo ngồi đọc hết toàn bộ chữ nhỏ trên vỉ móc.
Móc dán tiện lợi, nhưng nó trung thực tuyệt đối với con số ghi trên hộp. Đồ nặng hơn con số ấy thì sớm muộn cũng xuống sàn.
Khi nên dừng tay
Có những lúc dừng tay đúng là việc khéo nhất mà một người tự làm có thể làm.
Khoan ngay trên công tắc điện
Khoa muốn treo chiếc kệ đúng phía trên công tắc đèn cho cân đối, đã đánh dấu xong bằng bút chì, cầm máy khoan lên. Anh trai Khoa đi ngang qua, giữ tay lại: “Dây điện từ công tắc thường chạy lên phía trên đấy”. Khoa chưa tin lắm, nhưng vẫn dừng. Hôm sau thợ điện đến lắp quạt, Khoa nhờ xem giúp, anh thợ dò một lúc rồi chỉ đúng vào chỗ có dấu bút chì: dây điện chạy qua ngay đó. Khoa dời kệ sang bên cạnh, nhờ luôn anh thợ khoan hộ. Dấu bút chì cũ được Khoa để nguyên, như một lời nhắc.
Kệ treo đầy sách
Bin treo được chiếc kệ gỗ lên tường, rất thẳng, rất đẹp. Bin xếp sách lên. Xếp tới cuốn thứ mười lăm thì kệ hơi chúc xuống phía trước. Bin nghĩ chắc tại kệ mới, xếp thêm. Cuốn thứ hai mươi, chiếc tắc kê bắt đầu nhú ra khỏi tường. Bin vội dỡ hết sách xuống. Hoá ra Bin dùng loại tắc kê nhỏ kèm theo kệ cho bức tường gạch rỗng, không đủ sức với cả chồng sách nặng. Bin nhờ thợ treo lại bằng ke chắc hơn. Giờ kệ chở được cả bộ từ điển, còn Bin thì hiểu sách nặng hơn vẻ ngoài của nó nhiều.
Treo đồ nhẹ thì tự làm được. Khoan gần ổ điện, công tắc, treo đồ nặng, kệ chở nhiều đồ hay treo trên đầu giường thì nên hỏi người có chuyên môn.
Chuyện thật đằng sau: treo tranh, treo kệ chắc và an toàn
Phần lớn những rắc rối ở trên đến từ việc bỏ qua vài bước chuẩn bị rất ngắn. Mấy điều sau giúp bức tường ít lỗ thừa hơn:
- Biết tường nhà mình làm bằng gì: gõ thử nghe tiếng. Tường bê tông, tường gạch, vách thạch cao, vách gỗ cần loại đinh, vít, tắc kê khác nhau.
- Cân đồ định treo và chọn đinh, móc, tắc kê có tải trọng ghi rõ cao hơn trọng lượng đó, dư ra một khoảng an toàn.
- Ướm trước bằng giấy: cắt tờ giấy bằng khung tranh, dán tạm lên tường để chọn chỗ, đánh dấu vị trí móc bằng bút chì rồi mới đóng.
- Tránh khoan, đóng đinh ngay phía trên, phía dưới hoặc ngang với ổ điện, công tắc, vì dây điện âm tường hay chạy theo các hướng đó. Không chắc thì nhờ thợ có máy dò kiểm tra.
- Khoan vào giờ hợp lý, dán túi giấy hứng bụi, đeo kính bảo hộ khi khoan bê tông.
- Đồ nặng, kệ chở nhiều sách, gương lớn, đồ treo phía trên giường hoặc chỗ trẻ nhỏ hay chơi thì nên nhờ thợ lắp bằng ke, tắc kê phù hợp.
Một bức tranh treo hơi nghiêng vẫn là một bức tranh đẹp. Một chiếc kệ treo không chắc thì không đẹp chút nào, dù thẳng tắp.
Câu hỏi thường gặp
Làm sao treo tranh lên tường bê tông mà không có máy khoan?
Có thể dùng móc dán chịu lực, đinh thép chuyên cho bê tông loại nhỏ hoặc các loại móc treo dùng đinh mảnh đóng chéo, tuỳ trọng lượng tranh. Với tranh nặng, gương lớn, cách chắc chắn vẫn là khoan và dùng tắc kê đúng loại, nên mượn máy hoặc nhờ thợ.
Vì sao đóng đinh vào tường bị cong?
Thường do tường bê tông hoặc gặp đúng chỗ cứng, trong khi đinh thường quá mềm và mảnh. Gõ lệch tay cũng làm đinh cong. Với tường cứng, nên đổi sang khoan và dùng tắc kê hoặc dùng loại đinh thép chuyên dụng, thay vì cố gõ mạnh hơn.
Móc dán tường có giữ được lâu không?
Móc dán giữ tốt nếu dán lên bề mặt phẳng, sạch, khô, ấn giữ đủ lâu và chờ thời gian ghi trên bao bì trước khi treo đồ. Đồ treo phải nhẹ hơn tải trọng ghi trên hộp. Tường sơn bong, tường ẩm, tường nhám hoặc nơi nóng ẩm thường làm móc dán kém bền hơn.
Làm sao biết trong tường có dây điện trước khi khoan?
Dây điện âm tường thường chạy từ ổ cắm, công tắc theo phương thẳng đứng hoặc nằm ngang, nên tránh khoan theo các hướng đó. Bản vẽ điện của nhà, nếu có, là nguồn tham khảo tốt. Khi không chắc chắn, nên nhờ thợ điện dùng máy dò kiểm tra trước khi khoan.
Treo tranh cao bao nhiêu là vừa mắt?
Một cách hay được dùng là đặt điểm giữa bức tranh ngang tầm mắt người đứng, khoảng gần một mét rưỡi tính từ sàn. Nếu treo phía trên sofa, bàn làm việc thì tính theo món đồ bên dưới, để khoảng cách giữa mép dưới tranh và đồ vật vừa phải, nhìn liền một khối.
Lỡ đóng đinh sai chỗ thì vá lỗ thế nào?
Lỗ đinh nhỏ có thể trám bằng bột trét tường hoặc keo trét chuyên dụng, để khô, chà nhẹ cho phẳng rồi dặm sơn cùng màu. Lỗ khoan to hơn có thể cần nhét thêm vật liệu lót trước khi trám. Với vách thạch cao bị vỡ mảng lớn, nên nhờ thợ vá.