Bữa ăn với bạn bè thường vui nhất ở đoạn ăn, và ồn ào nhất ở đoạn trả tiền. Có nhóm giành nhau trả như giành giải, có nhóm chia đến từng nghìn lẻ, có nhóm cứ đến lúc tính tiền là có người nhớ ra điện thoại hết pin.
Mười hai mẩu chuyện dưới đây tự viết từ những tình huống chia tiền quen thuộc ở quán ăn. Không ai trong chuyện keo kiệt hay quỵt tiền; ai cũng muốn sòng phẳng, chỉ là cách sòng phẳng của mỗi người hơi khác nhau. Cuối bài có phần chuyện thật đằng sau: vài cách chia tiền gọn để bữa sau vẫn còn hẹn được nhau.
Màn giành trả tiền kinh điển
Hai người bạn lâu ngày gặp lại thường không tranh nhau món ngon, mà tranh nhau hoá đơn.
Cuộc đua đến quầy
Tèo và Tũn mười năm mới gặp lại. Ăn gần xong, Tèo đứng dậy bảo đi rửa tay, lẻn ra quầy trả tiền. Một phút sau Tũn cũng đứng dậy bảo đi nghe điện thoại, lẻn ra quầy. Hai người gặp nhau trước mặt chị thu ngân, mỗi người một tấm thẻ trên tay, nhìn nhau như hai thám tử bắt quả tang. Chị thu ngân bình thản: "Anh kia vừa trả rồi ạ, anh này cũng vừa quẹt xong. Quán trả lại tiền hay hai anh để dành cho lần sau?" Hai người đành hẹn lần sau, và lần sau đó họ rủ nhau đến đúng quán này để "tiêu nốt phần đã trả".
Ba bàn tay chìa ra
Tính tiền, ba người cùng chìa thẻ ra một lúc: Bin chìa qua vai Na, Na chìa qua đầu Mít, Mít chìa thẳng từ dưới gầm bàn lên. Cậu phục vụ đứng giữa ba bàn tay, nhìn trái nhìn phải, không biết cầm của ai. Cuối cùng cậu nhắm mắt, đưa tay ra, rút đại một tấm. Đó là thẻ của Mít, người vừa nói câu "lần này để tớ" nhỏ nhất. Mít hớn hở như trúng thưởng. Bin và Na thì làm mặt tiếc nuối, nhưng ai tinh ý sẽ thấy cả hai cùng thở phào rất nhẹ.
Chia đều hay ai ăn nấy trả
Câu hỏi muôn thuở của mọi bàn ăn đông người, và mỗi lựa chọn đều có người chịu thiệt một chút.
Người chỉ uống nước lọc
Hôm ấy Bin mới ăn ở nhà, ra quán chỉ gọi một cốc nước lọc. Cả nhóm ăn lẩu, gọi thêm ba lần thịt. Đến lúc tính tiền, Na nhanh nhảu: "Chia đều sáu người cho nhanh nhé!" Bin không nói gì, chuyển tiền đủ phần, rồi mở điện thoại ghi chú một dòng: "Nhóm nợ mình một bữa lẩu." Bữa sau Bin đến với cái bụng rỗng từ trưa, ăn gấp đôi mọi người, vét sạch nồi. Cuối buổi Bin tuyên bố rất mãn nguyện: "Chia đều là đầu tư dài hạn, hôm nay mình vừa lấy lại cả vốn lẫn lãi."
Bảng tính của Na
Na làm kế toán nên tự nhận việc chia tiền. Chị rút điện thoại, lập bảng: Tèo ăn ba xiên nhưng xiên thứ ba cháy một nửa nên chỉ tính hai xiên rưỡi, Mít uống hai cốc trà đá nhưng cốc thứ hai chưa kịp uống đã bị Tũn uống hộ, rau thì chia theo đầu người, nước chấm miễn phí. Cả nhóm phục lăn, ngồi chờ. Mười lăm phút sau bảng tính xong thì quán bắt đầu kéo cửa. Số tiền mỗi người lẻ năm trăm đồng, Na tuyên bố tự gánh phần lẻ, gọi đó là "phí dịch vụ kế toán". Không ai cãi, vì không ai muốn ngồi thêm mười lăm phút nữa.
Quên ví, hết pin và những lý do quen thuộc
Ai cũng có một lần quên ví, nhưng quên đúng lúc tính tiền thì mãi thành chuyện kể.
Chiếc sạc cứu nguy
Mít phát hiện quên ví đúng lúc tính tiền, định chuyển khoản thì điện thoại báo còn một phần trăm pin rồi tắt ngúm. Mít xin quán cắm sạc nhờ. Trong lúc chờ điện thoại sống lại, cả nhóm ngồi không thấy buồn miệng, gọi thêm một vòng chè cho đỡ sốt ruột. Mười lăm phút sau máy lên được năm phần trăm, Mít chuyển xong phần của mình, mặt rạng rỡ. Na cộng lại: tiền chè cả nhóm vừa gọi nhiều hơn phần tiền của Mít. Mít ngẫm nghĩ, rồi đề nghị lần sau mình xin trả trước ngay từ lúc vừa ngồi xuống cho an toàn.
Nội dung chuyển khoản
Tũn chuyển tiền cho Na kèm nội dung thật chi tiết: "Tiền bún chả hôm thứ bảy, trừ hai quả trứng Na ăn hộ, cộng một cốc trà đá Tũn gọi thêm, làm tròn lên." Ngân hàng chỉ nhận được một số ký tự nhất định nên nội dung bị cắt, đến tay Na chỉ còn: "Tiền bún chả hôm thứ bảy, trừ hai quả." Na nhắn hỏi: "Trừ hai quả gì?" Tũn nhắn lại: "Trứng." Na nhắn: "Trứng gì?" Hai người nhắn qua nhắn lại mười tin nhắn để giải thích một khoản tiền mười lăm nghìn. Kể từ bữa đó Tũn chỉ ghi đúng hai chữ: "Bún chả."
Quỹ chung và những món nợ hẹn lần sau
Nhóm bạn lâu năm nào cũng có một quỹ chung và một người hay hứa "lần sau tớ mời".
Thủ quỹ chu đáo
Tũn giữ quỹ nhóm, mỗi lần đi ăn đều mở sổ ghi chép rất kỹ, kỹ đến mức có dòng "Bin làm rơi một cái nem, quỹ chịu". Cuối năm, quỹ còn đúng bảy nghìn đồng. Cả nhóm hẹn nhau ra quán trà để họp tổng kết quỹ cho minh bạch. Buổi họp kéo dài cả chiều, bàn đi bàn lại xem nên dùng bảy nghìn vào việc gì, gọi trà đá, hạt hướng dương, thêm mấy gói kẹo lạc. Lúc đứng dậy, Tũn ghi dòng cuối cùng của năm: "Họp tổng kết quỹ: âm mười ba nghìn."
Người hay hứa mời
Tèo có câu cửa miệng "lần sau tớ mời". Cả nhóm đếm thầm, đến lần thứ mười hai thì họp lại, đòi Tèo phải mời thật. Tèo vui vẻ nhận lời, hẹn cả nhóm tối thứ bảy. Mọi người diện đẹp đến, hoá ra địa chỉ là nhà Tèo, trên bàn là một nồi mì Tèo tự nấu, có trứng và rau cải. Bin hỏi sao không ra quán. Tèo cười: "Tớ hứa mời, chứ có hứa mời ở quán đâu." Cả nhóm vừa ăn vừa cười, công nhận mì ngon, và lần đầu tiên không ai phải chia tiền.
Người thu ngân cũng mệt cùng nhóm bạn
Mỗi kiểu chia tiền của khách là một bài thể dục nhỏ cho người đứng quầy.
Tách hoá đơn rồi lại ghép
Nhóm tám người xin tách thành tám hoá đơn, mỗi người tự trả phần mình. Chị thu ngân kiên nhẫn ngồi tách từng món, từng cốc, mất mười phút. Đến lúc in xong tám tờ, cả nhóm nhìn nhau rồi đổi ý: "Thôi chia đều cho nhanh." Chị thu ngân mỉm cười, gom tám tờ lại, in thêm một tờ tổng, và nói rất nhẹ nhàng: "Dạ, quán em có cả dịch vụ ghép hoá đơn, miễn phí ạ." Cả nhóm cảm ơn rối rít. Lần sau đến quán, chưa ai kịp hỏi, chị đã cười hỏi trước: "Hôm nay mình tách hay ghép ạ?"
Tiền boa trong hộp nhỏ
Quán có một chiếc hộp nhỏ ở quầy để khách gửi tiền boa. Bin muốn bỏ một ít nhưng không có tiền lẻ, đành bỏ tờ năm mươi nghìn rồi xin lại hai mươi nghìn. Cậu phục vụ đổi cho Bin hai tờ mười nghìn. Bin bỏ lại một tờ vào hộp cho phải phép, thành ra tiền boa cuối cùng là bốn mươi nghìn, nhiều gấp đôi dự định. Bin đứng tính mãi vẫn không hiểu mình đã boa thêm từ lúc nào, còn cậu phục vụ chỉ cười, cúi đầu cảm ơn hai lần.
Những cách trả tiền không ai lường trước
Đôi khi cách chia tiền sáng tạo nhất lại đến từ người ít nói nhất bàn.
Chia theo thời gian ngồi
Bin đề xuất một cách chia mới: ai ngồi lâu thì trả nhiều, vì đã dùng quán nhiều hơn. Mít đến muộn gần một tiếng nên hớn hở giơ tay đồng ý đầu tiên. Cả nhóm ăn xong, Bin mở đồng hồ bấm giờ tính phút cho từng người. Nhưng ăn xong thì Mít không về, ở lại tán chuyện với anh chủ quán về cách ướp thịt nướng, rồi giúp anh xếp ghế. Đến lúc chốt sổ, đồng hồ cho thấy Mít là người có mặt ở quán lâu nhất. Mít nhìn bảng tính, gật gù: "Thôi, công bằng nhất là chia đều."
Xấp tiền lẻ đúng lúc
Tũn trả phần của mình bằng một xấp tiền lẻ một nghìn, hai nghìn, năm nghìn gom từ đáy ba lô. Chị thu ngân đếm mất gần năm phút, cả nhóm đứng sau ái ngại, Tũn thì đỏ mặt xin lỗi rối rít. Đếm xong, chị ngẩng lên, cười tươi hơn lúc đầu: "Em cảm ơn anh nhiều, sáng nay quán đang hết sạch tiền lẻ để thối cho khách." Hoá ra người khách chậm nhất buổi lại cứu cả quầy thu ngân. Tũn ra về với dáng đi của người vừa làm được việc tốt, còn cả nhóm hẹn lần sau cũng mang tiền lẻ theo.
Chuyện thật đằng sau: chia tiền gọn để bữa sau vẫn hẹn được nhau
Chốt cách chia trước khi gọi món. Một câu "hôm nay chia đều nhé" hoặc "ai gọi nấy trả nhé" lúc mới ngồi xuống đỡ hẳn mười phút lúng túng cuối buổi.
Một người trả, cả nhóm chuyển ngay. Cách nhanh nhất ở quầy là một người trả trọn, những người còn lại chuyển lại trong ngày, tốt nhất là ngay tại bàn khi số tiền còn nhớ rõ.
Người ăn ít thì tách riêng. Ai chỉ uống nước hay đến muộn thì tính riêng phần của họ. Chia đều chỉ công bằng khi mọi người ăn gần như nhau.
Nội dung chuyển khoản ngắn và rõ. Ghi tên bữa và ngày là đủ, ví dụ "lẩu thứ bảy". Ghi dài dễ bị cắt và thành câu đố cho người nhận.
Quỹ nhóm thì có sổ chung ai cũng xem được. Một bảng ghi thu chi đơn giản, ai cũng mở xem được, giữ lòng tin tốt hơn mọi lời giải thích.
Đừng giành trả ồn ào ở quầy. Giành nhau trước mặt thu ngân làm người khác chờ. Muốn mời bạn thì nói từ đầu bữa, hoặc hẹn luân phiên mỗi lần một người.
Câu hỏi thường gặp
Đi ăn nhóm nên chia đều hay ai ăn nấy trả?
Chia đều hợp khi mọi người gọi món chung và ăn gần như nhau, như lẩu hay nướng. Ai ăn nấy trả hợp khi mỗi người gọi phần riêng, như cơm suất hay bún phở. Điều quan trọng là chốt từ đầu, để không ai thấy bị bất ngờ lúc tính tiền.
Làm sao nhắc bạn chuyển tiền mà không ngại?
Gửi một tin nhắn chung cho cả nhóm, ghi tổng tiền, số tiền mỗi người và tài khoản nhận. Nhắc chung không nhắm vào ai nên đỡ ngại hơn nhắc riêng. Ai chuyển rồi thì đánh dấu, người còn lại tự nhìn thấy mà không cần ai nhắc thêm.
Vì sao chuyện giành trả tiền lại hay thành chuyện vui?
Vì cả hai bên đều làm một việc tốt theo cách lén lút, giống như hai người cùng chuẩn bị bất ngờ cho nhau. Sự nghiêm túc của màn giành trả đặt cạnh số tiền nhỏ tạo ra độ vênh, mà độ vênh là chất liệu chính của chuyện cười.
Có nên kể chuyện bạn quên ví trước mặt cả nhóm không?
Nếu đó là bạn thân và người ấy cũng cười được, kể một lần cho vui thì không sao. Không nên lặp lại nhiều lần hay kể trước mặt người lạ, vì chuyện tiền bạc dễ làm người ta thấy ngượng hơn mình nghĩ.
Mẩu chuyện nào hợp kể khi cả nhóm đang chờ tính tiền?
Mẩu bảng tính của Na và mẩu tách hoá đơn rồi lại ghép hợp nhất, vì cả nhóm đang đúng trong tình huống ấy. Kể xong, nhiều nhóm tự động chốt luôn cách chia cho nhanh, coi như chuyện vui làm được thêm một việc có ích.