Quán ăn sáng giờ cao điểm là nơi nhịp sống thành phố chạy nhanh nhất: người đi làm, người đi học, người đưa con đến trường, ai cũng chỉ có dăm bảy phút cho một bát bún, một gói xôi. Trong mấy phút vội vàng ấy, người ta làm những việc rất buồn cười mà không kịp nhận ra.
Mười hai mẩu chuyện dưới đây tự viết từ những buổi sáng ăn vội ở quán quen và quán lạ: hàng xôi không xếp hàng mà ai cũng đúng lượt, ngồi ghép bàn với người lạ, túi nước dùng buộc dây chun. Người bán hàng sáng trong chuyện là những người nhanh tay nhất phố; cái buồn cười thuộc về những vị khách ngái ngủ. Cuối bài là vài thói quen nhỏ để bữa sáng vội vẫn đàng hoàng.
Bảy phút cho một bát bún
Buổi sáng, thời gian ăn được đo bằng khoảng cách từ quán đến cổng trường hay cổng công ty.
Bát con để san
Tèo có đúng bảy phút trước giờ vào lớp. Cậu sà vào quán bún, gọi một bát, rồi nhìn bát bún bốc khói như nhìn một bài toán khó: nóng quá, không ăn nhanh được. Cậu thổi phù phù, mồ hôi rịn ra. Cô bán bún nhìn thấy, không nói gì, lặng lẽ đặt xuống một chiếc bát con và chiếc thìa. Tèo san bún ra bát nhỏ, nguội nhanh, ăn vèo trong bốn phút. Cậu phóng đến trường, đến sớm mười phút, đứng chờ cổng mở. Từ đó, mỗi sáng thấy Tèo bước vào, cô đã đặt sẵn chiếc bát con bên cạnh, như một suất ăn kèm dành riêng cho người hay muộn giờ.
Cô bán bánh mì có ra đa
Bin dừng xe hẳn trước hàng bánh mì đầu ngõ, chưa kịp mở miệng thì cô bán hàng đã chìa ra ổ bánh mì gói sẵn, cốc sữa đậu cắm sẵn ống hút. Bin ngạc nhiên vì mình chưa gọi gì. Cô bảo nghe tiếng xe là biết, xe Bin kêu lạch xạch từ đầu ngõ. Bin về thay xe mới, tiếng máy êm ru. Sáng hôm sau, cô vẫn chìa ra đúng ổ bánh mì ấy. Bin hỏi sao cô biết. Cô cười: "Xe mới nhưng tiếng ngáp của cháu thì vẫn thế." Bin đứng đó ngáp thêm một cái thật dài, công nhận cô có ra đa xịn nhất phố.
Hàng xôi không có hàng mà ai cũng đúng lượt
Ở hàng xôi buổi sáng, không ai xếp thành hàng, nhưng người bán luôn biết ai đến trước ai đến sau.
Người đứng ngoan
Trước gánh xôi là một đám người đứng lộn xộn, ai cũng giơ tay, ai cũng gọi. Mít đứng ở ngoài cùng, ngoan ngoãn chờ, nghĩ phải mười lăm phút mới đến lượt mình. Bà bán xôi tay xới, tay gói, miệng hỏi, mắt liếc khắp đám đông. Đến lượt thứ năm, bà bỗng chỉ thẳng vào Mít: "Cháu đứng từ lúc bà bán cho cô áo đỏ, đến lượt cháu rồi." Mít ngạc nhiên, vì cả đám đông không ai để ý đến mình. Bà gói xôi cho Mít, rắc thêm một nhúm ruốc, bảo đó là phần thưởng cho người đứng ngoan. Kể từ bữa đó Mít càng đứng ngoan hơn.
Khoản chuyển khoản tên "xôi sáng"
Sáng hôm ấy mạng điện thoại chập chờn, Mít chuyển khoản mãi không được. Bà bán xôi xua tay: "Đi học đi, chiều chuyển." Chiều, Mít chuyển tiền, ghi nội dung "xôi sáng". Mít yên tâm vì đã sòng phẳng. Sáng hôm sau, bà bán xôi hỏi Mít đã chuyển chưa. Mít bảo đã chuyển, nội dung "xôi sáng". Bà thở dài: hôm qua có hai mươi ba khoản chuyển khoản ghi "xôi sáng", bà không biết khoản nào của ai. Mít đứng đó giải thích mãi, cuối cùng đọc giờ chuyển và số tiền mới tìm ra. Sau lần ấy Mít ghi rõ: "Xôi sáng, cậu cao đeo ba lô xanh."
Ngồi ghép bàn với người lạ
Quán sáng chật thì ngồi ghép bàn, và ngồi ghép đủ lâu thì người lạ cũng thành người quen.
Đồng bộ không hẹn trước
Na ngồi ghép bàn với một anh lạ ở quán phở đông khách. Na gọi phở bò tái, anh cũng gọi phở bò tái. Na xin thêm quẩy, anh cũng xin thêm quẩy. Na vắt chanh, anh với tay lấy chanh cùng lúc, hai bàn tay chạm vào đĩa chanh, hai người cùng rụt lại. Từ hôm đó, sáng nào hai người cũng ngồi cùng bàn, gật đầu chào nhau, chia nhau lọ ớt, đẩy cho nhau hộp đũa, cùng ăn xong và cùng đứng dậy. Hai năm trôi qua, Na vẫn không biết tên anh, anh cũng không biết tên Na, nhưng cả quán gọi hai người là "cặp phở tái".
Chiếc ghế đã có người ngồi
Bin để túi xách trên ghế để giữ chỗ, đi rửa tay. Quay lại, trên túi xách đã có một chú chó nhỏ của quán nằm cuộn tròn ngủ ngon lành, mũi khò khò. Bin đứng nhìn, không nỡ đánh thức. Cô chủ quán thấy vậy, định bế chó đi. Bin xua tay, bưng bát bún đứng ăn cạnh quầy. Ăn xong, chú chó vẫn ngủ. Bin đành chờ thêm năm phút nữa mới nhẹ nhàng rút được túi ra. Hôm sau Bin mang theo hai chiếc túi, một để giữ chỗ cho mình, một để giữ chỗ cho chú chó.
Lựa chọn khó nhất buổi sáng
Mỗi sáng ai cũng phải trả lời câu hỏi khó nhất trong ngày: hôm nay ăn gì.
Đứng giữa bún và phở
Đầu ngõ nhà Tũn có hàng bún bên trái, hàng phở bên phải. Sáng nào Tũn cũng đứng ở đầu ngõ, nhìn sang trái, nhìn sang phải, cân nhắc mất mấy phút. Cô bán bún và chú bán phở đều đã quen cảnh ấy, sáng nào cũng chờ xem cậu rẽ hướng nào. Một sáng, cô bán bún gọi to: "Hôm nay chú phở nghỉ, cháu khỏi phải nghĩ!" Tũn rẽ trái, ăn xong trong ba phút, nhanh nhất từ trước đến giờ. Cậu nhận ra hoá ra mình mất thời gian không phải vì ăn chậm, mà vì có hai lựa chọn ngon như nhau.
Người dậy sớm nhất nhà
Bin là người ngủ nướng nổi tiếng trong nhà, báo thức reo năm lần vẫn không dậy. Rồi đầu ngõ mở một hàng bánh cuốn nóng, chỉ bán đến bảy giờ là hết. Sáng đầu tiên Bin đến lúc bảy giờ năm phút, chỉ còn mỗi nồi nước chấm. Sáng thứ hai, Bin đặt báo thức sớm hơn mười lăm phút. Sáng thứ ba, Bin dậy trước cả báo thức. Một tháng sau, Bin thành người dậy sớm nhất nhà, mẹ Bin ngạc nhiên đến mức đi hỏi thăm hàng bánh cuốn để cảm ơn. Bà bán bánh chỉ cười, bảo hàng bánh cuốn của bà chữa được bệnh ngủ nướng.
Đồ ăn sáng mang đi
Mang đồ ăn sáng đi là cách tiết kiệm thời gian, cho đến khi phải mở túi.
Nút dây chun
Tèo mua bún mang đi, cô bán hàng buộc túi nước dùng bằng dây chun trong ba giây, tay thoăn thoắt. Đến lớp, Tèo ngồi cởi túi. Cậu xoay, gỡ, cắn, kéo, mất trọn mười phút, nút dây chun vẫn chắc như được khoá. Cả bàn bên cạnh xúm vào giúp. Cuối cùng một bạn mượn được kéo, cắt một nhát. Tèo quyết tâm học cách buộc, sáng nào cũng đứng nhìn cô bán hàng buộc túi. Một tháng sau Tèo vẫn không buộc được, đành hỏi bí quyết. Cô cười: "Buộc mười năm thì thành, cháu ạ. Cởi thì cô cũng chịu, cô toàn cắt."
Bánh mì kiểu mới
Mít mua ổ bánh mì, vội quá nhét luôn vào ba lô cùng sách vở. Đến giờ ra chơi mở ba lô, ổ bánh mì đã bị cuốn từ điển đè bẹp thành một tấm mỏng như bánh tráng, nhân thịt dàn đều từ đầu đến cuối. Mít nhìn tấm bánh, ngượng ngùng lấy ra ăn. Bạn cùng bàn ngó sang, tò mò hỏi mua ở đâu mà bánh mì kiểu ép lạ thế, trông giòn và đều nhân. Mít ăn thử, thấy giòn thật, ngon thật. Hôm sau, cả bàn rủ nhau mua bánh mì rồi nhét dưới cuốn từ điển, gọi đó là bánh mì ép kiểu lớp mình.
Quán sáng ngày mưa và lúc quán dọn hàng
Quán ăn sáng chỉ mở vài tiếng, và trong vài tiếng ấy, trời mưa hay đến muộn đều thành chuyện.
Ăn sáng dưới mái bạt
Sáng mưa, quán bún vỉa hè căng tấm bạt nhỏ, khách co cụm bên dưới, người ngồi người đứng, ai cũng sát vai nhau. Na mặc áo mưa cánh dơi, cởi được một nửa thì hết chỗ, đành ngồi ăn với nửa chiếc áo mưa vẫn trùm sau lưng như đôi cánh. Người ngồi cạnh cũng vậy, người đối diện cũng vậy. Cô bán bún nhìn ra, thấy cả hàng khách đều đeo cánh, bật cười: "Sáng nay quán cô toàn khách có cánh." Mưa tạnh, cả hàng đứng dậy, kéo áo mưa lên, đội mũ, nối nhau đi như một đàn chim vừa ăn sáng xong.
Bát vét nồi
Hôm được nghỉ, Tèo ngủ đến chín giờ mới ra quán phở. Cô chủ đang rửa bát, nồi nước dùng chỉ còn một ít dưới đáy. "Hết rồi cháu ơi." Tèo đứng đó, mặt buồn thiu như vừa trượt chuyến xe cuối. Cô nhìn Tèo một lúc, rồi nghiêng nồi, vét được lưng bát nước dùng, chần nốt nắm bánh phở còn lại, thêm mấy lát thịt cuối cùng. Bát phở hơi ít nhưng đậm đà lạ thường, vì phần nước cuối nồi đã ninh lâu nhất. Tèo ăn xong, khen đó là bát phở ngon nhất năm, và bắt đầu tính chuyện lần sau cố tình đến muộn.
Chuyện thật đằng sau: bữa sáng vội mà vẫn đàng hoàng
Ăn ngồi, đừng vừa chạy xe vừa ăn. Vừa lái xe vừa cầm bánh mì hay cốc sữa là chỉ còn một tay giữ lái, rất dễ ngã. Không kịp thì dừng hẳn, ăn xong mới đi, hoặc mang đến nơi rồi ăn.
Mang tiền lẻ hoặc chuyển khoản ghi rõ. Buổi sáng người bán ít tiền thối. Chuyển khoản thì ghi món kèm một đặc điểm của mình, hoặc đưa người bán xem màn hình ngay tại chỗ.
Đồ nóng thì san ra cho nguội. Xin thêm bát nhỏ để san bún, phở vừa nhanh nguội vừa đỡ bỏng, nhất là khi ăn cùng trẻ nhỏ.
Mang đi thì xin để riêng nước dùng. Bún phở mang đi để riêng nước giúp bánh không nát. Mang theo kéo nhỏ hoặc nhờ người bán buộc nút dễ mở.
Ngồi ghép bàn thì hỏi một câu. Một câu "chỗ này có ai ngồi chưa ạ" là đủ lịch sự. Ăn xong đứng dậy nhường chỗ ngay vì giờ cao điểm có người đang chờ.
Món bán hết sớm thì hỏi giờ. Nhiều hàng sáng chỉ bán vài tiếng. Hỏi người bán mấy giờ thường hết hàng để khỏi đến muộn mất công.
Câu hỏi thường gặp
Vì sao người bán hàng sáng nhớ được thứ tự khách dù không ai xếp hàng?
Họ quan sát liên tục và nhớ theo những dấu hiệu dễ thấy như áo, mũ, xe, giọng nói, thay vì nhớ từng gương mặt. Làm cùng một việc mỗi sáng trong nhiều năm giúp họ có thói quen ghi nhớ rất nhanh, nhanh hơn nhiều so với khách nghĩ.
Ăn sáng vội có cách nào cho đỡ hại?
Ngồi ăn hẳn hoi dù chỉ năm phút, san đồ nóng ra cho nguội rồi ăn, không vừa đi xe vừa ăn. Nếu sáng nào cũng vội, dậy sớm hơn mười lăm phút thường là cách hiệu quả nhất, đơn giản hơn mọi mẹo khác.
Ngồi ghép bàn với người lạ ở quán sáng có kỳ không?
Không kỳ, đó là chuyện bình thường ở quán đông giờ cao điểm. Chỉ cần hỏi trước xem chỗ còn trống không, ăn gọn gàng và đứng dậy khi xong. Nhiều người ngồi ghép lâu ngày còn thành quen biết, gật đầu chào nhau mỗi sáng.
Mẩu chuyện ăn sáng nào hợp kể cho học sinh?
Mẩu bát con để san, mẩu nút dây chun và mẩu bánh mì kiểu mới hợp với học sinh vì đúng cảnh các em gặp hằng ngày. Kể xong, bạn nhắc thêm về chuyện ăn sáng ngồi hẳn hoi và không ăn khi đang đi xe.
Mua đồ ăn sáng mang đi cho cả nhà thì nên dặn gì?
Dặn để riêng nước dùng, ghi chú món của từng người lên túi, và xin thêm thìa đũa nếu cần. Đồ nóng nên mang về ăn sớm, không để lâu trong cốp xe hay ba lô dưới nắng, vì vừa mất ngon vừa không bảo đảm vệ sinh.