Có những con chó không biết ngồi, không biết bắt tay, gọi tên lúc nhớ lúc quên, nhưng chỉ cần ai trong nhà nói khẽ chữ “tắm” là chúng hiểu ngay và biến mất khỏi tầm mắt trong ba giây. Tắm cho chó vì thế không phải việc vệ sinh đơn thuần, mà là một chiến dịch: có lên kế hoạch, có phân công, có người canh cửa và luôn có ít nhất một người ướt hơn con chó.
Các mẩu chuyện dưới đây đều tự viết, kể về những buổi tắm chó mà nhà nuôi chó nào cũng thấy quen: từ lúc đi tìm con chó, lúc vật lộn trong nhà tắm, tới màn chạy vòng quanh nhà sau khi tắm. Cuối bài có phần “chuyện thật đằng sau” với các bước tắm cho chó nhẹ nhàng hơn cho cả người lẫn chó.
Con chó chỉ hiểu đúng một chữ
Đánh vần cũng không qua mặt được
Nhà Tũn có con chó Vàng hiểu tiếng người ở mức rất chọn lọc: “ăn cơm” thì hiểu, “đi chơi” thì hiểu, “tắm” thì hiểu nhanh nhất. Cả nhà bèn nói tránh, đánh vần “tê – ắc – tắm”. Được hai tuần, Vàng nghe tới “tê” là đã chui gầm giường. Cả nhà lại đổi sang mật danh, gọi buổi tắm là “đi làm đẹp”. Được một tháng, mật danh lộ. Bây giờ mẹ Tũn chỉ cần lặng lẽ lấy chai sữa tắm ra khỏi tủ, chưa nói chữ nào, Vàng đã nằm bẹp dưới gầm giường trong cùng, đúng chỗ tay người lớn không với tới.
Cuộc vây bắt dưới gầm giường
Kế hoạch tắm của nhà Na bao giờ cũng bắt đầu bằng một cuộc vây bắt. Na nằm sấp một bên giường, cầm miếng bánh thưởng. Em trai Na canh bên kia, cầm cái chổi lông gà để “dồn” nhẹ. Bố đứng ở cửa, sẵn sàng đóng lại. Con chó Mực nằm im ở chính giữa, nhìn từng người một, không nhúc nhích. Sau mười lăm phút, Mực tự bò ra, ăn miếng bánh, rồi đi thẳng vào nhà tắm và đứng chờ. Cả nhà ngơ ngác. Hoá ra Mực chỉ muốn ăn bánh trước — còn tắm thì chịu, miễn là phải trả công trước.
Chó học từ tín hiệu rất nhanh: không phải chữ, mà là cả chuỗi việc báo trước buổi tắm — tiếng mở tủ, chai sữa tắm, chiếc khăn to.
Trong nhà tắm: rốt cuộc ai tắm cho ai
Cú rũ lông năm sao
Bin đã chuẩn bị rất kỹ: mặc áo cũ, xắn quần, đóng cửa nhà tắm, nước ấm vừa tay. Bin xoa sữa tắm cho con chó Bông, xả nước, mọi thứ trôi chảy như trong video hướng dẫn. Đúng lúc Bin cúi xuống lấy khăn, Bông đứng dậy và rũ lông. Một cú rũ duy nhất, từ đầu tới đuôi, nước bắn lên tường, lên gương, lên trần, và lên toàn bộ người Bin. Bông ngoe nguẩy đuôi, đã khô được một nửa. Bin thì ướt từ đầu đến chân, phải đi tắm lại lần nữa — lần này không ai rũ lông vào mình, nhưng tâm trạng cũng chẳng khá hơn bao nhiêu.
Bức tượng ở cửa nhà tắm
Con chó Gấu của anh Khoa không trốn, không chạy, không kêu. Gấu chỉ đứng yên ở cửa nhà tắm và biến thành tượng. Bốn chân bám chặt xuống sàn, người cứng đơ, nặng như bao xi măng. Anh Khoa kéo nhẹ dây, Gấu không nhích. Anh bế lên, Gấu duỗi thẳng bốn chân ra chống vào khung cửa như con mèo trong phim hoạt hình. Cuối cùng anh phải đổi chiến thuật: mang chậu nước ra sân, tắm ngay chỗ Gấu đang đứng. Gấu chịu ngay, đứng ngoan như chưa từng có chuyện gì. Hoá ra thứ Gấu ghét không phải nước, mà là cái phòng có tiếng vang.
Người tắm chó lâu năm đều có chung một mẹo: đứng lệch sang một bên, giữ nhẹ đầu chó khi thấy nó bắt đầu cong người chuẩn bị rũ.
Tắm xong là chạy: màn đua vòng quanh nhà
Mười vòng phòng khách không nghỉ
Tắm xong, vừa được thả ra khỏi khăn, con chó Xíu lập tức lao đi như vừa nghe tiếng súng xuất phát. Một vòng phòng khách, hai vòng quanh bàn ăn, nhảy lên ghế sofa, lăn một vòng, nhảy xuống, chạy tiếp. Tai lật ngược, mắt sáng rỡ, hai chân sau đạp như đang trốn ai. Cả nhà đứng dạt vào tường cho Xíu chạy. Sau đúng mười vòng, Xíu dừng lại, nằm vật ra giữa nhà, thở hổn hển, hài lòng. Ông nội nhìn rồi gật gù: “Nó vừa xả hết cái ấm ức bị tắm”.
Thơm được đúng năm phút
Nhà Tèo tắm cho con chó Lu ngoài sân, xoa sữa tắm hương dừa, xả sạch, lau khô cẩn thận. Lu thơm phức, lông bông lên như vừa đi tiệm. Tèo vừa quay vào cất khăn, quay ra đã thấy Lu nằm ngửa giữa luống đất mẹ vừa xới, cọ lưng qua lại một cách sung sướng. Lu đứng dậy, lông dính đất nâu từ cổ tới đuôi, mùi dừa đã nhường chỗ cho mùi đất. Tèo đứng nhìn, không còn sức nói. Từ đó nhà Tèo có quy định mới: tắm cho Lu xong phải đóng cổng sân, giữ trong nhà ít nhất một tiếng.
Màn chạy vòng sau khi tắm rất quen với người nuôi chó; người ta hay giải thích đó là cách chó xả căng thẳng và làm khô người, nhưng chưa có câu trả lời nào được coi là chắc chắn.
Máy sấy, kẻ thù số hai sau chai sữa tắm
Sủa vào máy sấy
Con chó Bơ của chị Hoa chịu được nước, chịu được sữa tắm, nhưng không chịu được máy sấy. Vừa nghe tiếng máy rít lên, Bơ quay lại sủa thẳng vào đầu máy, sủa dữ dội như gặp kẻ trộm. Chị Hoa tắt máy, Bơ im. Bật máy, Bơ sủa. Hai bên giằng co mười phút, lông Bơ vẫn còn ướt. Cuối cùng chị phải mở máy ở mức nhỏ nhất, cầm thật xa, vừa sấy vừa nói chuyện đều đều. Bơ ngừng sủa, chuyển sang cắn hơi gió. Chị Hoa coi như đó là tiến bộ.
Chiếc nem cuốn biết thở
Na quyết định không dùng máy sấy nữa mà lau khô bằng khăn. Con chó Mít nhỏ xíu được quấn trong một chiếc khăn tắm to gấp bốn lần người nó, chỉ thò ra mỗi cái mũi và hai con mắt tròn. Na bế Mít đặt lên đùi, lau từng chút một. Mít nằm im, ấm áp, mắt lim dim. Mười phút sau Na mở khăn ra định lau tiếp phần lưng thì Mít đã ngủ say trong khăn. Kể từ bữa đó, cái khăn tắm trở thành món “phần thưởng” sau mỗi lần tắm, và Mít bắt đầu tự đi vào nhà tắm — chủ yếu là vì chiếc khăn.
Mỗi con chó có một nỗi sợ riêng trong buổi tắm; tìm ra đúng nỗi sợ ấy là đã đi được nửa đường.
Ghét chậu nhà, mê vũng nước ngoài đường
Vũng nước sau cơn mưa
Con chó Vàng nhà Tũn có thể trốn tắm cả tuần, nhưng chỉ cần một cơn mưa rào là thay đổi tất cả. Đi dạo buổi chiều sau mưa, Vàng thấy vũng nước đục ở mép đường là lao thẳng vào, nằm xuống, lăn hai vòng, đứng dậy với vẻ mặt hạnh phúc nhất đời. Tũn kéo dây về nhà, Vàng vui vẻ đi theo — cho tới lúc nhìn thấy cửa nhà tắm. Thế là lại nằm bẹp. Cả nhà không hiểu nổi vì sao một con chó vừa tự tắm trong vũng nước lại sợ một chậu nước sạch, ấm, thơm.
Ra biển thì không ai giữ nổi
Gia đình Khoa đưa con chó Gấu đi biển. Ở nhà, Gấu là bức tượng không chịu bước vào nhà tắm. Ra tới bãi biển, Gấu lao xuống nước trước cả bọn trẻ con, bơi qua bơi lại, đuổi theo từng con sóng nhỏ. Cả buổi chiều Gấu không chịu lên bờ. Tối về khách sạn, anh Khoa phải tắm lại cho Gấu để rửa cát và muối. Gấu lại đứng ở cửa phòng tắm, cứng đơ như cũ. Anh Khoa nhìn con chó, nhìn ra biển, và hiểu một điều: Gấu không ghét nước, Gấu chỉ ghét bị bắt phải ướt.
Câu chuyện chung của nhiều nhà là vậy: chó thích được tự chọn, còn buổi tắm là lúc nó mất quyền chọn. Làm cho buổi tắm dễ đoán và dễ chịu hơn là cách bớt vật lộn.
Chuyện thật đằng sau: tắm cho chó đỡ vật lộn
Không có buổi tắm nào hoàn toàn khô ráo, nhưng có cách để bớt cảnh đuổi bắt và bớt cảnh người ướt hơn chó. Các bước dưới đây là thói quen chăm nuôi phổ thông; chó có bệnh da, đang điều trị hay vừa phẫu thuật thì làm theo hướng dẫn của bác sĩ thú y:
- Chuẩn bị đủ đồ trước khi gọi chó: sữa tắm, khăn, bánh thưởng, thảm chống trượt, máy sấy nếu dùng. Đi tìm đồ giữa chừng khi tay đang giữ một con chó ướt là lúc nó trốn thoát.
- Dùng sữa tắm làm cho chó: da chó khác da người, nên dầu gội và sữa tắm của người không phải lựa chọn phù hợp. Chọn loại dịu nhẹ, có vấn đề về da thì hỏi bác sĩ thú y loại nào hợp.
- Nước ấm vừa tay, xả từ cổ xuống: tránh xối thẳng vào mặt, mắt và tai. Rửa mặt bằng khăn ẩm riêng sẽ dễ chịu hơn cho chó.
- Xả thật sạch bọt: sữa tắm còn sót dưới lớp lông dày dễ gây ngứa. Xả tới khi nước chảy trong và sờ lông không còn trơn.
- Lau và sấy khô kỹ: đặc biệt với giống lông dày, lông hai lớp và các nếp gấp da. Máy sấy để mức nhiệt thấp, cầm xa, không thổi vào mặt; con nào sợ máy thì lau khăn kỹ và để chỗ thoáng, ấm.
- Thưởng và kết thúc nhẹ nhàng: bánh thưởng, lời khen, một chiếc khăn ấm. Buổi tắm kết thúc dễ chịu thì lần sau đỡ phải vây bắt.
- Tần suất: không có con số chung cho mọi con chó; tuỳ giống, độ dài lông, nơi sống và mức độ lăn lộn. Hỏi bác sĩ thú y khi không chắc, vì tắm quá nhiều cũng có thể làm khô da.
Và nếu sau tất cả con chó vẫn rũ lông lên người bạn, cứ coi như đó là lời cảm ơn theo cách riêng của nó.
Câu hỏi thường gặp
Có dùng dầu gội của người để tắm cho chó được không?
Không nên dùng thường xuyên. Da chó có độ mỏng và độ axit khác da người, sản phẩm làm cho người có thể gây khô hoặc kích ứng da chó. Nên dùng sữa tắm làm riêng cho chó, loại dịu nhẹ, và hỏi bác sĩ thú y nếu chó có bệnh da.
Vì sao chó sợ tắm dù ra đường lại thích nghịch nước?
Nghịch nước ngoài đường là việc chó tự chọn, còn tắm là bị giữ lại, bị xối nước, ở trong một căn phòng trơn và vang tiếng. Nhiều con sợ cảm giác trơn trượt và bị giữ hơn là sợ nước. Thảm chống trượt và cách làm chậm rãi giúp ích nhiều.
Chó vừa tắm xong cứ chạy vòng quanh nhà có bình thường không?
Rất nhiều chó có màn chạy hăng sau khi tắm, người nuôi quen gọi là chạy xả năng lượng. Thường không đáng lo nếu chó chạy một lúc rồi bình tĩnh lại. Chỉ cần dọn chỗ cho chó khỏi va vào đồ cứng và trơn trượt khi lông còn ướt.
Không có máy sấy thì làm khô lông chó thế nào?
Dùng hai ba chiếc khăn thấm nước tốt, ép khăn lên lông thay vì chà mạnh, rồi để chó ở chỗ ấm và kín gió cho tới khi khô hẳn. Với chó lông dày, mùa lạnh hoặc trời nồm, nên chọn tắm vào buổi trưa có nắng để lông khô nhanh hơn.
Tắm cho chó con lần đầu cần lưu ý gì?
Hỏi bác sĩ thú y về thời điểm phù hợp để tắm, nhất là khi chó con còn nhỏ hoặc vừa tiêm phòng. Lần đầu nên ngắn, nước ấm, phòng kín gió, lau khô ngay. Mục tiêu của lần đầu là để chó con thấy tắm không đáng sợ, chưa cần sạch hoàn hảo.
Có nên đưa chó ra tiệm tắm thay vì tự tắm ở nhà?
Tuỳ con chó và điều kiện nhà mình. Tiệm có dụng cụ, có người quen giữ chó, hợp với chó to hay lông dày khó sấy. Tự tắm ở nhà giúp chó quen với chủ. Nhiều nhà kết hợp cả hai: tắm thường ở nhà, thỉnh thoảng ra tiệm để cắt tỉa lông và móng.
