Ra đường ngày nắng nóng là một cuộc chuẩn bị không thua gì đi xa: mũ rộng vành, kính râm, khẩu trang, áo chống nắng, găng tay, tất chân. Mặc xong bộ ấy, người ta an toàn trước ánh nắng, nhưng đồng thời trở nên rất khó nhận ra, kể cả với chính người nhà.
Bài này kể mười một mẩu chuyện vui tự viết về những ngày hè ngoài đường: chào nhầm người, ngồi lên yên xe nóng, mua kem về cho em mà đến nhà chỉ còn que. Mọi nhân vật đều tên giả định, ai trong chuyện cũng đang cố gắng sống sót qua cái nắng một cách đáng yêu. Cuối bài có phần chuyện thật đằng sau: cách chống nóng cho đúng và nhận biết sớm dấu hiệu say nắng.
Bộ chống nắng toàn tập và chuyện nhận nhầm
Khi ai cũng che kín, khuôn mặt biến mất, và người ta phải nhận nhau bằng dáng đi.
Mẹ không nhận ra con
Chị Bơ ra chợ trưa, mặc trọn bộ chống nắng: mũ rộng vành, kính râm to, khẩu trang kín, áo chống nắng có mũ trùm, găng tay dài tới khuỷu. Ở hàng rau, chị gặp mẹ mình cũng đang đi chợ. Chị vui vẻ chào: "Mẹ ơi!" Bà quay lại, nhìn từ đầu đến chân một lúc lâu rồi lịch sự hỏi: "Cháu là con nhà ai?"
Chị Bơ phải kéo khẩu trang xuống, bỏ kính ra, bà mới bật cười: "Thế mà mẹ tưởng ai hỏi đường." Cô bán rau đứng cạnh cười theo, bảo chiều nào cũng thấy vài người chào nhầm nhau như thế. Kể từ bữa đó hai mẹ con hẹn nhau một ký hiệu riêng: ai thấy ai thì giơ ngón tay cái lên trước.
Chào nhầm cả đoạn đường
Na đứng chờ bạn ở cổng trường, bạn hẹn mặc áo chống nắng màu hồng. Một người mặc áo chống nắng màu hồng đi qua, Na vẫy tay rối rít. Người đó vẫy lại rất lịch sự rồi đi tiếp. Người thứ hai mặc áo hồng đi qua, Na lại vẫy, người đó cũng vẫy lại.
Đến người thứ năm, Na bắt đầu nghi ngờ trí nhớ của mình. Bạn Na tới, gỡ khẩu trang ra, cười: "Mày chào cả thành phố rồi đấy." Hai đứa thống nhất từ nay sẽ hẹn nhau bằng màu mũ, vì áo chống nắng hồng hình như là màu được cả mùa hè lựa chọn.
Chiếc yên xe và những thứ bị nắng nướng
Yên xe như cái bếp
Bin dựng xe ngoài nắng hai tiếng ở bãi trước siêu thị. Quay ra, Bin ngồi phịch xuống yên, rồi bật dậy nhanh như lò xo. Bin đứng cạnh xe, nhìn chiếc yên như nhìn một cái chảo vừa bắc khỏi bếp, rồi lấy tay quạt quạt cho nguội.
Một chú dựng xe bên cạnh lấy ra tấm bìa các tông gấp sẵn đặt lên yên rồi ngồi xuống thong thả. Chú cười: "Mùa hè chú mang cái này theo, ngồi lên là mát ngay." Bin bái phục, hôm sau cũng gấp một tấm bìa để trong cốp. Sau lần ấy Bin coi tấm bìa là phụ kiện quan trọng nhất của chiếc xe.
Chai nước thành nước trà
Mít để chai nước lọc trong cốp xe cho tiện uống. Trưa đó, Mít mở nắp uống một ngụm và suýt kêu lên: nước nóng ấm như vừa đun xong, chỉ thiếu mỗi lá trà. Mít đứng nhìn chai nước, nghĩ hay mình mang theo một gói trà để pha luôn.
Về sau Mít mới biết cốp xe đứng ngoài nắng có thể nóng hơn nhiều so với không khí bên ngoài. Mít chuyển sang mang bình giữ nhiệt và không để đồ dễ hỏng trong cốp nữa. Riêng chai nước ấm hôm ấy, Mít đem về tưới cây, cây cũng có vẻ hơi bất ngờ.
Que kem về đến nhà
Tèo mua hai que kem ở tiệm tạp hoá đầu phố, định mang về cho em gái một que. Tèo bỏ kem vào túi, treo trên móc xe, chạy về nhà cách đó chừng một cây số. Tới cổng, Tèo mở túi ra, trong đó chỉ còn hai cái que gỗ nằm trong một vũng nước ngọt màu hồng.
Em gái Tèo nhìn túi kem rồi nhìn anh, Tèo giải thích trời nóng quá. Em nghĩ một lúc rồi bảo: "Thế lần sau anh ăn ở tiệm rồi mang que về cho em xem cũng được." Từ hôm đó, hai anh em đi ăn kem cùng nhau ngay tại tiệm, đó là cách duy nhất cả hai cùng được ăn trọn một que.
Đèn đỏ giữa trưa hè
Chín mươi giây đèn đỏ dưới trời nắng là chín mươi giây dài nhất trong ngày của người đi xe máy.
Tán ô của bác bán hàng rong
Ngã tư nơi Tũn chờ đèn mỗi trưa không có lấy một bóng cây. Ở góc đường có một bác bán nước dưới chiếc ô to màu xanh. Mỗi lượt đèn đỏ, mấy chiếc xe đầu hàng lại dồn sát vào vệt bóng ô của bác, đông như đang xếp hàng mua nước.
Lâu dần bác quen, mỗi lần có người dừng dưới ô bác lại hỏi: "Có uống gì không, đèn còn sáu mươi giây." Có hôm bác bán được ba cốc trà đá ngay trong một lượt đèn. Tũn bảo cột đèn ấy có lẽ là cột đèn duy nhất trong thành phố biết làm kinh tế giúp người khác.
Bàn tay hai màu
Bống đi làm bằng xe máy suốt mùa hè, đeo găng tay chống nắng nhưng găng hơi ngắn. Cuối mùa, Bống nhìn tay mình: phần trên khuỷu trắng, phần dưới khuỷu sẫm hơn hẳn, đường ranh giới thẳng tắp như ai kẻ bằng thước.
Đi bơi cùng bạn, Bống bị hỏi có phải đang mặc một chiếc áo mỏng không. Bống giơ tay lên giải thích đó là dấu ấn của ba tháng đi đường. Cả nhóm bạn cùng giơ tay ra so, ai cũng có một đường kẻ ở một chỗ khác nhau, tuỳ chiều dài găng tay. Bống bảo mùa hè năm đó nhóm bạn ai cũng có một tấm bản đồ riêng trên da.
Những thiết bị cũng biết mệt
Điện thoại xin nghỉ
Na để điện thoại trên giá đỡ xe để xem đường, giữa trưa nắng. Đi được mười lăm phút, màn hình tối lại, hiện một dòng nhắn rằng máy quá nóng, cần nghỉ cho nguội. Na dừng vào bóng cây, cầm chiếc điện thoại nóng hổi, quạt cho nó bằng chiếc nón.
Một chị bán bánh ở gần đó bảo: "Cho nó vào bóng râm năm phút là nó tỉnh lại thôi em, đừng cho vào tủ lạnh nhé." Na làm theo, năm phút sau máy chạy lại. Na nói đùa rằng hôm ấy cả người lẫn máy cùng xin nghỉ trưa, chỉ có mặt trời là vẫn làm việc chăm chỉ.
Khẩu trang và cốc trà đá
Khoai ghé quán trà đá ven đường, khẩu trang kín mít, nói vọng ra: "Cho cháu một cốc trà đá." Bác chủ quán nghiêng tai: "Cháu nói gì?" Khoai nói lại, to hơn. Bác vẫn nghe thành "một cốc cà phê". Khoai giơ một ngón tay, chỉ vào bình trà, bác hiểu ngay.
Ngồi xuống, Khoai kéo khẩu trang uống một hơi, rồi kể với bác chuyện mình nói ba lần không ai nghe. Bác cười: "Mùa này ai cũng che kín, bác đoán món theo ngón tay là chính." Khoai thấy câu ấy đúng đến lạ, vì ở bàn bên cạnh có người đang chỉ vào đĩa hướng dương để gọi món.
Ngày nắng nhất năm
Cuộc thi tìm chỗ đỗ mát
Ở bãi trước một nhà văn hoá có đúng một cây phượng lớn. Mỗi sáng mùa hè, người đến sớm nhất được dựng xe dưới gốc cây. Tũn quyết đi sớm hơn mười phút để giành chỗ. Đến nơi, Tũn thấy dưới gốc phượng đã có ba chiếc xe, của ba người cùng có ý định đi sớm như mình.
Hôm sau Tũn đi sớm hai mươi phút, dưới gốc cây đã có năm chiếc. Tũn quyết định dừng cuộc đua, dựng xe ngoài nắng và mua một tấm che yên. Mấy người kia cuối tuần tâm sự rằng họ cũng đang dậy sớm hơn mỗi ngày chỉ vì một cái bóng cây, và cả bọn cười vì không ai muốn thua.
Chiếc quạt cầm tay đổi chủ
Bống mang theo một chiếc quạt nhỏ chạy pin, ngồi chờ ở sân bến xe giữa trưa. Bà cụ ngồi ghế bên cạnh đang phe phẩy chiếc nón lá. Bống đưa quạt sang mời bà dùng thử, bà cầm lên, bật thử, gió phả vào mặt, bà cười móm mém: "Cái này hay, nhỏ thế mà mát."
Hai bà cháu thay nhau cầm quạt suốt nửa tiếng chờ xe, chuyện từ thời tiết sang chuyện quê bà có cây vải sắp chín. Xe của bà đến trước, bà trả quạt rồi dúi vào tay Bống một gói kẹo lạc. Bống lên xe sau đó, vừa ăn kẹo vừa nghĩ cái nắng hôm ấy cũng có lúc hiền.
Mùa hè, chỗ đỗ có bóng râm là thứ được giành giật nhiều hơn cả chỗ ngồi gần cửa sổ trên xe buýt.
Chuyện thật đằng sau: chống nóng cho đúng khi ra đường
Che nắng nhưng đừng che tầm nhìn và tầm nghe. Mũ trùm, khẩu trang, kính râm nên để lộ đủ khoảng nhìn sang hai bên. Kính râm quá sẫm thì tháo ra khi trời chạng vạng hoặc đi vào hầm. Áo chống nắng nên là loại thoáng, sáng màu, không có vạt dài dễ cuốn vào bánh xe.
Uống nước trước khi khát. Mang theo bình nước, uống từng ngụm nhỏ đều đặn khi đi đường dài dưới nắng. Bình giữ nhiệt giúp nước mát lâu hơn chai nhựa để trong cốp.
Nhận biết sớm dấu hiệu bị nóng quá sức. Đau đầu, chóng mặt, buồn nôn, mệt lả, da nóng đỏ, ra nhiều mồ hôi hoặc ngược lại không ra mồ hôi là những dấu hiệu cần dừng lại ngay. Vào chỗ mát, nới lỏng quần áo, uống nước, chườm mát. Nếu lơ mơ, ngất hoặc không đỡ, cần đưa đến cơ sở y tế ngay.
Đừng để đồ dễ hỏng trong cốp nóng. Điện thoại, sạc dự phòng, thuốc, mỹ phẩm, đồ ăn để trong cốp xe ngoài nắng có thể hỏng hoặc nóng quá mức. Mang theo người hoặc để nơi có bóng râm.
Giữ yên xe và tay lái đỡ nóng. Dựng xe trong bóng râm khi có thể, dùng tấm che yên hoặc tấm bìa như chú trong chuyện. Chạm thử yên và tay lái trước khi ngồi, nhất là khi chở trẻ nhỏ.
Tránh giờ nắng gắt nhất nếu được. Những việc không gấp nên dời sang sáng sớm hoặc chiều muộn. Trẻ nhỏ, người lớn tuổi và người có bệnh mạn tính chịu nóng kém hơn, nên được che chắn kỹ và hạn chế ra đường giữa trưa.
Câu hỏi thường gặp
Vì sao yên xe và cốp xe để ngoài nắng nóng đến vậy?
Bề mặt yên xe và thân xe hấp thụ năng lượng ánh nắng rồi nóng lên, trong khi không khí xung quanh lưu thông chậm. Cốp xe là khoang kín nên nhiệt tích lại bên trong. Màu càng sẫm hấp thụ càng nhiều, nên yên đen thường nóng hơn yên màu sáng.
Mặc áo chống nắng kín có làm nóng hơn không?
Áo chống nắng mỏng, sáng màu, thoáng khí giúp che tia nắng trực tiếp lên da nên thường dễ chịu hơn để da trần dưới nắng gắt. Nhưng áo quá dày, quá kín hoặc màu tối có thể làm người hầm hơn. Chọn chất liệu thoáng và nghỉ ở chỗ mát khi đi đường dài.
Dấu hiệu nào cho thấy cần dừng lại vì nóng?
Nếu thấy đau đầu, chóng mặt, buồn nôn, mệt lả, chuột rút hay tim đập nhanh, hãy dừng xe vào chỗ mát, uống nước và nghỉ ngơi. Khi có lú lẫn, ngất, da rất nóng hoặc các dấu hiệu không đỡ sau khi nghỉ, cần đưa đến cơ sở y tế ngay, không cố chạy tiếp.
Điện thoại báo quá nóng thì nên làm gì?
Tắt bớt ứng dụng, ngắt sạc, đưa máy vào bóng râm hoặc nơi thoáng cho nguội tự nhiên. Không cho vào tủ lạnh hay ngăn đá vì thay đổi nhiệt đột ngột có thể làm đọng hơi nước bên trong. Khi đi đường dài, tránh để điện thoại phơi nắng trực tiếp trên giá đỡ.
Đeo kính râm khi đi xe máy có cần lưu ý gì?
Kính râm giúp giảm chói, nhưng loại quá sẫm sẽ làm khó nhìn khi trời tối dần, khi vào bóng cây hay hầm. Nên dùng kính vừa độ sẫm, tháo ra khi trời chạng vạng. Kính không được che tầm nhìn sang hai bên.
Kể chuyện vui về chống nắng có dễ thành chê ngoại hình không?
Có thể, nếu cười vào màu da hay vóc dáng người khác. Trong các mẩu chuyện ở đây, cái vui đến từ tình huống như nhận nhầm người, yên xe nóng, kem tan, và nhân vật tự cười chính mình. Tránh chê ai đen, ai trắng hay cách ăn mặc của một nhóm người cụ thể.
