Cả ngày con mèo nằm ngủ một góc, không thèm nhìn ai. Nhưng chỉ cần chủ ngồi xuống sofa, mở điện thoại lướt một chút, thế nào cũng có một cái đầu lông lá chen vào giữa mặt người và màn hình, một cái đuôi quét ngang ngón tay, hoặc một con chó đặt cả hai chân trước lên đùi như muốn hỏi: “Cái hộp sáng sáng đó có gì hay hơn em?”.
Người nuôi gọi vui đó là “ghen với điện thoại”. Dưới đây là những mẩu chuyện tự viết về cuộc tranh giành sự chú ý giữa thú cưng và chiếc máy trên tay chủ, nhân vật là tên giả định. Cuối bài có phần “chuyện thật đằng sau”: vì sao chó mèo hay chen vào đúng lúc mình cầm máy, và vài cách để cả hai bên cùng vui.
Màn hình là chỗ nằm đẹp nhất nhà
Tấm chăn điện tử
Con mèo Bông nhà Na nặng bốn ký, lông dài, và có một sở thích: nằm lên bất cứ thứ gì Na đang nhìn. Na đọc sách thì Bông nằm lên trang sách. Na xem điện thoại thì Bông bước tới, ngửi màn hình, rồi từ từ đổ cả thân người xuống, che kín từ trên xuống dưới. Na rút điện thoại ra từ phía dưới như rút tờ giấy dưới chồng sách, nhưng vừa rút được nửa thì Bông duỗi một chân giữ lại. Cuối cùng Na chịu thua, nằm nghe tiếng mèo rừ rừ thay cho video đang xem dở. Video vẫn chạy bên dưới bụng mèo. Na nghe được tiếng mà không thấy hình, như nghe đài thời ông bà.
Ảnh chụp toàn lông
Bin muốn chụp con mèo Mun đang ngồi trên bậu cửa sổ, nắng chiều rất đẹp. Bin giơ điện thoại lên, Mun quay đầu lại. Bin bước gần thêm, Mun đứng dậy. Bin ngồi xuống cho ngang tầm, Mun đi thẳng tới, dụi đầu vào ống kính. Bấm liên tục ba mươi tấm, Bin được ba mươi bức ảnh cận cảnh lông mèo màu đen, mỗi tấm đen một kiểu. Khi Bin bỏ điện thoại xuống bàn, Mun quay về bậu cửa sổ, ngồi đúng tư thế ban nãy, trong đúng ánh nắng ban nãy, đẹp như tranh.
Mèo không có vẻ gì là thích máy ảnh. Thứ nó thích là ánh mắt của chủ, và chiếc điện thoại là thứ đang lấy mất ánh mắt ấy.
Cuộc gọi video có thêm một người dự
Chào sếp bằng một cái đuôi
Anh Khoa làm việc ở nhà, có cuộc họp trực tuyến quan trọng. Anh dọn bàn gọn gàng, chỉnh đèn, ngồi thẳng lưng. Cuộc họp bắt đầu được hai phút thì con mèo Tiêu nhảy lên bàn, đi ngang trước camera, dừng lại đúng giữa khung hình, giơ đuôi lên che kín mặt anh Khoa. Đồng nghiệp bên kia thấy một cây chổi lông đen đung đưa, nghe giọng anh Khoa vẫn đều đều báo cáo số liệu sau cây chổi ấy. Họp xong, cả nhóm không nhớ số liệu, chỉ nhớ mèo. Từ đó, họp nhóm nào cũng có người hỏi: “Hôm nay Tiêu có dự không anh?”.
Cún muốn nói chuyện với bà
Tũn gọi video cho bà nội ở quê. Con chó Bắp nằm dưới chân, nghe tiếng bà trong điện thoại thì vểnh tai, ngóc đầu, rồi nhảy hẳn lên ghế, chen mặt vào màn hình, liếm một phát lên đúng chỗ mặt bà. Bà ở đầu dây cười không ngớt, bảo con chó nó nhớ bà. Tũn lau màn hình xong, Bắp lại liếm. Cuộc gọi hai mươi phút có mười lăm phút bà nói chuyện với Bắp. Lúc chào tạm biệt, bà dặn Tũn: “Lần sau gọi nhớ bế cái Bắp lên trước”.
Nhiều con chó phản ứng với giọng người quen qua loa điện thoại, nhưng chúng hiểu màn hình tới đâu thì vẫn còn nhiều điều chưa rõ. Chỉ biết là bà rất vui.
Những chiêu đòi chú ý ngày càng tinh vi
Khều một cái, khều hai cái
Con mèo Sữa có quy trình rõ ràng. Bước một: ngồi cạnh chủ, nhìn. Bước hai: khều nhẹ vào tay bằng chân không thò móng. Bước ba: khều mạnh hơn. Bước bốn: khều vào chính chiếc điện thoại. Bước năm, nếu tất cả đều thất bại: ngồi lên bàn, nhìn thẳng vào cốc nước. Chị Hoa thuộc lòng quy trình này tới mức hễ thấy Sữa bắt đầu bước một là đặt điện thoại xuống ngay. Sữa nhận được sự chú ý từ sớm, không cần tới bước năm. Chị Hoa bảo nuôi Sữa ba năm, chị tiết kiệm được rất nhiều cốc.
Đồ chơi rơi đúng chỗ
Con chó Ki thích ném bóng. Mỗi lần Tèo cầm điện thoại, Ki lại mang quả bóng tới, đặt cạnh chân. Tèo không để ý. Ki đẩy quả bóng sát hơn. Tèo vẫn lướt. Ki bèn ngậm quả bóng, đặt thẳng lên màn hình điện thoại, quả bóng ướt nhẹp nước dãi. Tèo nhìn quả bóng trên tay, nhìn Ki đang vẫy đuôi tít mù, rồi đứng dậy ra sân. Ki đã tìm ra cách khiến chủ rời điện thoại hiệu quả hơn mọi lời nhắc của mẹ Tèo.
Cái mũi hất tay
Con chó Cốm nhà anh Khoa không khều, không sủa, chỉ dùng mũi. Anh Khoa cầm điện thoại bằng một tay, Cốm luồn mũi xuống dưới bàn tay còn lại, hất lên, để bàn tay rơi đúng xuống đầu mình. Anh Khoa vô thức xoa đầu Cốm hai cái rồi lại để tay xuống. Cốm hất lần nữa. Cứ thế suốt buổi tối, một tay anh lướt tin tức, một tay xoa đầu chó theo nhịp đều như máy. Vợ anh nhìn thấy, bảo hai bố con ngồi cạnh nhau mà như dây chuyền sản xuất: một bên đưa đầu vào, một bên xoa ra.
Các chiêu này hay leo thang vì chúng có tác dụng: chiêu nhẹ không được thì chiêu mạnh hơn được, và con vật nhớ chiêu nào ăn.
Dây sạc, kẻ thù trong bóng tối
Cuộc truy tìm dây sạc mất tích
Nhà Bin mất dây sạc liên tục. Hôm nay mất dây ở đầu giường, mai mất dây ở bàn học. Cả nhà nghi nhau, nghi cả đứa em họ hay sang chơi. Một hôm dọn gầm tủ, Bin tìm thấy năm sợi dây sạc nằm gọn gàng cạnh nhau, cùng hai chiếc tất lẻ và một nắp bút. Thủ phạm là con mèo Mướp, chuyên tha dây sạc về “kho” như tha chiến lợi phẩm. Mướp không cắn dây, chỉ sưu tầm. Bin mua một hộp đựng có nắp cho dây sạc, và Mướp chuyển sang sưu tầm dây buộc tóc.
Pin một phần trăm và chú chó nằm đè ổ cắm
Na sạc điện thoại ở ổ cắm cạnh sofa. Sáng ra, pin vẫn chỉ một phần trăm. Na thắc mắc mãi, tới tối mới phát hiện con chó Đốm thích nằm sát chân sofa, lưng tì vào phích cắm, mỗi lần trở mình là đẩy phích lỏng ra một chút. Na chuyển chỗ sạc, Đốm chuyển chỗ nằm, lại sát ngay ổ cắm mới. Na đành sạc điện thoại trên bàn cao. Đốm nằm dưới chân bàn, ngước nhìn chiếc điện thoại như nhìn một đối thủ đã được xếp lên chỗ cao hơn mình.
Chuyện dây sạc mất tích nghe vui, nhưng dây điện là thứ nên giữ gọn: chó mèo con nhất là đang mọc răng có thể cắn dây đang cắm điện.
Khi chủ đặt điện thoại xuống
Ngày không điện thoại
Tèo thử một ngày cuối tuần không dùng điện thoại, cất máy vào ngăn kéo. Con chó Ki theo Tèo cả buổi sáng, ánh mắt đầy nghi ngờ, như chờ chiếc máy xuất hiện lại từ túi áo. Buổi chiều, Tèo dắt Ki đi công viên, ném bóng, chơi kéo co. Tối về, Ki nằm lăn ra ngủ say sưa, không thèm đòi gì nữa. Tèo lấy điện thoại ra, thấy hai mươi tin nhắn hỏi “sao không trả lời”. Tèo trả lời từng người, Ki ngủ ngáy bên cạnh, không còn ghen với ai.
Máy để xa, mèo lại đi chỗ khác
Chị Hoa phát hiện một điều lạ: nhiều tối chị đặt điện thoại lên kệ, ngồi xem tivi, con mèo Sữa lại nằm tận bậu cửa sổ, không thèm đến gần. Chị cầm điện thoại lên, Sữa lập tức tới. Chị kể với bạn, bạn bảo: “Thì ra nó không ghen với điện thoại, nó ghen vì chị không nhìn nó”. Chị Hoa nghĩ một lúc, thấy bạn nói đúng mà cũng chẳng biết đúng hay không, vì Sữa chưa bao giờ giải thích.
Chẳng ai biết chính xác trong đầu con vật nghĩ gì. Nhưng chủ ngồi yên một chỗ, tay rảnh mà mắt bận, là lúc rất dễ bị chen vào.
Chuyện thật đằng sau: vì sao chó mèo chen vào đúng lúc chủ cầm máy
“Ghen” là chữ của người, hành vi thì có lời giải thích đơn giản hơn. Lúc chủ ngồi yên lướt điện thoại là lúc chủ ở gần, ít di chuyển, tay để không, nên con vật dễ tiếp cận. Nếu những lần trước chen vào được vuốt ve, được nói chuyện, được bế lên, thì hành vi chen vào có phần thưởng và sẽ lặp lại. Người nghiên cứu hành vi động vật còn bàn nhiều về việc chó mèo có cảm xúc giống ghen tuông hay không, nên coi “ghen” là cách nói vui thì hợp hơn.
Dành thời gian chú ý chủ động, đều đặn. Vài phiên chơi và vuốt ve ngắn vào giờ ổn định mỗi ngày, trước khi con vật phải đòi, thường làm giảm những màn chen ngang. Chó cần được đi dạo, đánh hơi, chơi kéo co; mèo cần được rình và vồ đồ chơi.
Thưởng lúc nó nằm yên cạnh mình, không thưởng lúc nó leo lên màn hình. Khi thú cưng nằm cạnh mà không đè lên tay, vuốt nhẹ và khen. Khi nó leo lên điện thoại, nhẹ nhàng đặt nó xuống bên cạnh, không la mắng, không chơi ngay lúc đó. Cả nhà cùng làm giống nhau thì nó học nhanh hơn.
Cho nó một chỗ dễ chịu sát chỗ chủ hay ngồi. Một tấm chăn, một chiếc gối, một ổ nằm đặt ngay cạnh sofa hoặc bàn làm việc. Nhiều con chỉ muốn ở gần, có chỗ nằm sát chủ thì không cần nằm lên chủ nữa.
Giữ dây sạc và ổ cắm gọn gàng. Dây điện đang cắm có thể nguy hiểm nếu chó mèo cắn, nhất là con non đang mọc răng. Dùng ống bọc dây, đi dây sát tường hoặc sau đồ đạc, rút sạc khi không dùng, cất dây vào hộp có nắp.
Họp trực tuyến thì để thú cưng ở phòng khác hoặc cho nó việc làm. Một món đồ chơi đựng hạt, một khúc gặm lâu cho chó, hoặc vài phút chơi trước giờ họp thường giúp nó ngủ yên trong lúc chủ cần tập trung.
Câu hỏi thường gặp
Chó mèo có biết ghen thật không?
Có những thí nghiệm cho thấy chó phản ứng mạnh hơn khi chủ chú ý tới một con chó giả so với một đồ vật, nhưng gọi đó là ghen theo nghĩa của người thì giới nghiên cứu vẫn còn bàn. Điều chắc chắn hơn là chó mèo học rất nhanh cách nào khiến chủ chú ý tới mình.
Vì sao mèo thích nằm lên điện thoại hay bàn phím?
Có vài lý do hay được nhắc: thiết bị đang dùng thường ấm, đó là chỗ chủ đang nhìn, và nằm lên đó gần như chắc chắn được chủ phản ứng. Mỗi con mèo một kiểu, nên không có một lời giải thích cho mọi con.
Có nên đẩy thú cưng ra khi đang dùng điện thoại không?
Đặt nó xuống nhẹ nhàng thì được, không nên quát hay đẩy mạnh vì có thể làm nó sợ. Tốt hơn là đoán trước: chơi với nó một lúc trước khi ngồi dùng máy lâu, và chuẩn bị một chỗ nằm dễ chịu ngay cạnh mình.
Thú cưng cắn dây sạc thì phải làm sao?
Rút sạc khi không dùng, bọc dây hoặc đi dây khuất sau đồ đạc, cho chó mèo đồ gặm và đồ chơi phù hợp để thay thế. Nếu con vật đã cắn vào dây đang cắm điện hoặc có biểu hiện lạ sau khi cắn, rút điện ra trước rồi mới chạm vào nó và gọi bác sĩ thú y ngay.
Chó đòi chú ý liên tục có phải là vấn đề không?
Đòi chú ý là bình thường, nhất là với chó ở nhà một mình nhiều giờ. Nếu chó sủa, cào cửa, phá đồ dữ dội mỗi khi chủ bận hoặc vắng nhà, nên tăng vận động, kiểm tra lịch sinh hoạt và hỏi bác sĩ thú y hoặc người huấn luyện có kinh nghiệm.
Đèn chớp điện thoại có làm hại mắt chó mèo không?
Chụp thỉnh thoảng thường không đáng lo, nhưng ánh chớp sát mặt có thể làm con vật giật mình, khó chịu và sợ chiếc máy. Chụp bằng ánh sáng tự nhiên, đứng xa một chút, vừa đỡ phiền con vật vừa cho ảnh đẹp hơn.
