Thùng giấy phẳng lì, mặt hộp in một người que đang mỉm cười cạnh chiếc tủ đã lắp xong, kèm lời hứa “lắp trong ba mươi phút”. Ba tiếng sau, giữa phòng có một chiếc tủ đứng được, một người ngồi bệt thở dốc và ba con ốc thừa không biết từ đâu ra. Ai từng tự lắp đồ nội thất đều biết cảnh này.
Dưới đây là những mẩu chuyện vui về chuyện tự lắp tủ, kệ, bàn theo tờ hướng dẫn: đọc ngược bước, lẫn ốc, lắp xong mới thấy lắp ngược. Cuối bài có phần “chuyện thật đằng sau” gom vài mẹo rất đời để lần sau chiếc tủ lên dáng nhanh hơn — và không còn con ốc nào phải sống lang thang.
Tờ hướng dẫn chỉ có hình, không có chữ
Người que trong hình lúc nào cũng cười
Tèo trải tờ hướng dẫn ra sàn, nhìn rất lâu. Không có một chữ nào, chỉ có những hình vẽ người que, mũi tên và dấu tích. Ở bước một, người que mỉm cười cầm tấm ván. Bước năm, người que vẫn mỉm cười dù tay đang giữ hai tấm ván cùng lúc và vặn ốc bằng tay thứ ba không thấy đâu. Tới bước chín, Tèo mồ hôi nhễ nhại, áo dính vụn gỗ, còn người que trên giấy vẫn tươi như hoa. Tèo lấy bút vẽ thêm cho người que một giọt mồ hôi trên trán. Nhìn lại, thấy công bằng hơn hẳn, lắp tiếp được thêm ba bước.
Bước bảy nằm trước bước sáu
Na lắp kệ sách theo đúng thứ tự từng ô số trên giấy, rất cẩn thận, được một nửa thì kẹt: tấm ván trong hình không giống tấm nào trên sàn. Na xoay tờ giấy, xoay tấm ván, xoay luôn cả mình. Mười lăm phút sau mới phát hiện tờ hướng dẫn in hai mặt, mặt sau đánh số tiếp, còn Na đang lắp theo trang sáu rồi nhảy sang trang tám. Tháo ra lắp lại, Na kết luận rằng đọc hướng dẫn lắp đồ là một môn ngoại ngữ riêng: không có chữ, nhưng sai một dấu mũi tên là phải học lại từ đầu.
Tờ giấy không có lỗi gì, nó chỉ im lặng. Người lắp thì nói rất nhiều — chủ yếu là nói với tờ giấy.
Túi ốc vít và bí ẩn con ốc thừa
Hộp ốc dự phòng của cả nhà
Mỗi lần lắp xong một món đồ, Bin đều thừa ra vài con ốc. Bin không vứt, mà cất vào một chiếc hộp bánh cũ đề “ốc dự phòng”. Năm đầu tiên hộp có bảy con. Năm thứ hai có hai mươi ba con, thêm mấy cái chốt gỗ và một miếng nhựa tròn không rõ công dụng. Một hôm cái ghế xếp trong nhà bị lỏng chân, Bin hớn hở mở hộp ra tìm. Hai mươi ba con ốc, không con nào vừa. Bin lặng lẽ đóng nắp hộp lại, đặt về chỗ cũ, nói với cái ghế: “Chờ thêm ít năm nữa, kiểu gì cũng có con vừa”.
Ốc A và ốc B giống nhau như hai giọt nước
Túi ốc của chiếc tủ quần áo có hai loại trông y hệt nhau, chỉ khác một chút chiều dài. Trên giấy, loại A dùng cho khung, loại B dùng cho mặt trước. Tũn nhìn bằng mắt, thấy na ná, bắt đại. Con ốc dài lẽ ra để giữ khung lại được vặn vào mặt tủ, vặn một hồi thì mũi ốc ló ra phía trước như một cái nút trang trí bất đắc dĩ. Tũn dán lên đó một miếng nhãn dán hình ngôi sao, gọi là “điểm nhấn”. Chiếc tủ vẫn dùng tốt, chỉ là mỗi sáng mở cửa tủ, Tũn lại thấy một ngôi sao nhìn mình đầy trách móc.
Ốc thừa không phải lúc nào cũng là ốc dư. Có lúc nó là lời nhắn từ một bước nào đó mình đã bỏ quên.
Lắp xong mới thấy lắp ngược
Ngăn kéo quay mặt mộc ra ngoài
Khoa lắp xong chiếc tủ đầu giường, đứng lùi lại ngắm. Tủ thẳng, chắc, không lung lay. Chỉ có ngăn kéo là hơi lạ: mặt trước của nó là mặt gỗ mộc, đầy lỗ khoan sẵn, còn mặt phủ vân gỗ bóng bẩy lại nằm ở bên trong, quay vào đống tất. Khoa cân nhắc tháo ra lắp lại, nhưng ngăn kéo đã được bắt bốn con ốc và hai chốt gỗ dán keo. Cuối cùng Khoa quyết định giữ nguyên, bảo bạn cùng phòng đây là phong cách “mộc mạc tối giản”. Bạn gật gù, rồi hỏi thêm: “Thế sao trong ngăn kéo lại đẹp hơn ngoài?”
Cánh tủ mở về phía bức tường
Chị Hoa lắp bản lề cánh tủ theo hình, chỉ có điều nhìn hình theo chiều ngược lại. Tủ đặt vào góc phòng, sát tường. Cánh tủ mở ra được đúng một khoảng bằng bàn tay rồi chạm tường đánh cộp. Muốn lấy chiếc áo bên trong, chị phải luồn tay qua khe, mò theo cảm giác. Cả nhà gọi đó là chiếc tủ riêng tư nhất thế giới. Cuối tuần chị tháo bản lề, đảo sang bên kia, lắp lại trong mười phút — nhanh hơn hẳn lần đầu, vì lần này chị đọc hướng dẫn trước khi cầm tua vít.
Lắp sai một lần thì mất một buổi. Nhưng lần lắp lại bao giờ cũng nhanh gấp đôi, như thể tay đã kịp học bài.
Dụng cụ đi kèm và dụng cụ của nhà hàng xóm
Chiếc lục giác bé bằng que tăm
Trong hộp có kèm một chiếc khoá lục giác bé xíu, gập hình chữ L. Bin vặn con ốc đầu tiên mất ba trăm vòng tay, vặn tới con thứ mười thì ngón tay đỏ ửng, cổ tay mỏi như vừa xách nước lên tầng năm. Còn hai mươi con nữa. Đúng lúc ấy anh hàng xóm đi ngang, thấy cửa mở, ghé vào chơi rồi quay về mang sang chiếc máy bắt vít cầm tay. Hai mươi con ốc còn lại xong trong năm phút. Bin mời anh ở lại uống trà, còn chiếc lục giác thì được trang trọng cất vào hộp ốc dự phòng, bên cạnh hai mươi ba con ốc kia.
Không có búa thì dùng gì
Tờ hướng dẫn yêu cầu gõ nhẹ cho chốt gỗ ngập vào lỗ. Nhà Tũn không có búa. Tũn thử gõ bằng gót dép: chốt không nhúc nhích, dép bẹp. Thử bằng cuốn từ điển dày: chốt nhích được một chút, cuốn từ điển gãy gáy. Thử bằng cái chày gỗ trong bếp: chốt vào lỗ ngon lành, nhưng tiếng “cộc cộc” vang cả hành lang lúc chín giờ tối. Hôm sau Tũn ra tiệm mua một chiếc búa cao su, giá còn rẻ hơn cuốn từ điển. Cuốn từ điển vẫn ở trên giá, gáy dán băng dính, như một vết thương chiến trận.
Mượn được đồ nghề là may. Biết mua một món đồ nghề cơ bản cho nhà mình thì còn may hơn — cho cả hàng xóm.
Lắp tủ hai người: một người làm, một người đọc
Người đọc hướng dẫn kiêm bình luận viên
Tũn và Bin chia việc: Bin lắp, Tũn đọc hình. Tũn không đọc, Tũn bình luận: “Rồi, tấm ván số ba đã vào vị trí, khung tủ đang dần thành hình, nhưng khoan, có vẻ như mũi tên chỉ hướng ngược lại”. Bin tháo ra. “Không, ra là đúng rồi, xin lỗi khán giả”. Bin lắp lại. Tới bước mười, Bin đặt tua vít xuống, giao luôn tờ hướng dẫn cho Tũn, đổi vai. Lần này Tũn lắp, Bin im lặng đọc. Tủ xong sớm hơn dự kiến nửa tiếng. Hoá ra việc lắp tủ cần hai người, nhưng chỉ cần một người nói.
Chiếc tủ to hơn cái cửa phòng
Na lắp chiếc tủ quần áo ở giữa phòng khách cho rộng chỗ. Ba tiếng sau, tủ đứng sừng sững, cao vừa chạm tới trần, đẹp đúng như ảnh. Na khiêng thử vào phòng ngủ. Tủ không qua cửa. Nghiêng, không qua. Đặt nằm, không qua. Bạn cùng phòng đề nghị để luôn tủ ở phòng khách, làm vách ngăn. Na suy nghĩ một đêm, sáng hôm sau tháo toàn bộ tủ ra, mang từng tấm vào phòng ngủ rồi lắp lại. Lần thứ hai chỉ mất bốn mươi phút. Từ đó Na có một nguyên tắc sống: đồ to thì lắp ở đâu, đứng luôn ở đó.
Hai người lắp tủ thì nhanh, nếu chịu chia việc. Còn đo cửa trước khi lắp thì một người cũng làm được.
Bàn, ghế và những món ghi “dễ lắp”
Có những món đồ in chữ “dễ lắp” rất to ngoài hộp. Chữ to không có nghĩa là lắp nhanh, chỉ có nghĩa là lúc lắp sai, người ta nhớ chữ đó rất rõ.
Ghế xoay biết quay mặt đi chỗ khác
Mít mua chiếc ghế xoay về làm việc ở nhà, hộp ghi rõ “lắp trong mười lăm phút, không cần dụng cụ đặc biệt”. Mười lăm phút sau, ghế đứng được thật, xoay êm, nâng hạ ngon lành. Mít ngồi xuống, ngả lưng thì thấy lưng tựa không nằm sau lưng mà chìa ra bên trái, như một người bạn đang quay sang tán chuyện. Hoá ra hai con ốc giữ tựa lưng được bắt vào cặp lỗ bên hông chứ không phải cặp lỗ phía sau. Mít tháo ra, xoay lại, vặn chặt. Kể từ bữa đó mỗi lần nghe ai nói “không cần dụng cụ đặc biệt”, Mít lại bổ sung trong đầu: “nhưng cần đọc hình đặc biệt kỹ”.
Bàn học lật ngửa
Tèo lắp bàn học bằng cách úp mặt bàn xuống sàn rồi bắt bốn chân lên, đúng như hình. Bắt xong, Tèo đứng dậy định lật bàn lại thì phát hiện lỗ khoan sẵn cho ngăn kéo nằm ở phía trên. Tức là mặt bàn đã được úp ngược từ đầu: mặt đẹp quay xuống đất, mặt có lỗ khoan quay lên trời. Bốn chân bàn, mười sáu con ốc, tháo ra hết. Lắp lại lần hai, Tèo dán một miếng giấy nhớ lên mặt đẹp của tấm ván, vẽ một mặt cười to. Lần này mặt cười nhìn xuống đất, đúng như kế hoạch, và cái bàn đứng thẳng lần đầu tiên.
Phân biệt mặt đẹp và mặt khoan lỗ trước khi bắt con ốc đầu tiên là bước không có trong hình nhưng tiết kiệm nhiều thời gian nhất.
Chuyện thật đằng sau: lắp đồ nội thất cho đỡ khổ
Phần lớn những rắc rối ở trên đến từ vài thói quen vội vàng rất dễ sửa. Mấy mẹo sau không biến bạn thành thợ mộc, nhưng đủ để chiếc tủ lên dáng trong một buổi:
- Lật hết tờ hướng dẫn một lượt trước khi cầm tua vít, để biết tủ có bao nhiêu bước, bước nào cần hai người, mặt nào là mặt đẹp.
- Đếm và chia ốc vào khay hoặc nắp hộp theo ký hiệu in trên giấy. Đặt cạnh nhau rồi so chiều dài, đừng đoán bằng mắt.
- Lắp ngay ở phòng sẽ đặt tủ, hoặc đo khung cửa trước nếu buộc phải lắp chỗ khác.
- Siết ốc vừa tay. Ván gỗ ép bị siết quá mạnh dễ tuột ren hoặc nứt; dùng máy bắt vít thì chỉnh lực ở mức thấp và vặn tay đoạn cuối.
- Tủ cao, kệ cao nên bắt ke chống lật vào tường, nhất là nhà có trẻ nhỏ hay leo trèo. Khoan tường mà không chắc chỗ đó có dây điện hay ống nước âm bên trong hay không thì nhờ thợ, đừng thử vận may.
- Bỏ tờ hướng dẫn và ốc dư vào một túi nhỏ, dán sau lưng tủ. Lần sau chuyển nhà hay thay bản lề, mọi thứ đã có sẵn ở đúng chỗ.
Và nếu lắp xong vẫn thừa ốc, hãy đối chiếu số lượng trên giấy một lần. Nếu đúng là dư, bạn đã có thêm một thành viên cho hộp ốc dự phòng.
Câu hỏi thường gặp
Vì sao lắp tủ xong hay bị thừa ốc?
Nhiều nhà sản xuất cố ý cho dư vài con ốc loại phổ biến để phòng rơi mất lúc lắp. Nhưng nếu con thừa là loại hiếm, chỉ có vài con, hãy đối chiếu bảng linh kiện trên tờ hướng dẫn: có thể một bước nào đó đã bị bỏ sót, nhất là các ốc giữ lưng tủ và ke góc.
Lỗ ốc trên ván gỗ ép bị tuột ren thì làm sao?
Cách dân gian hay dùng là nhét vài que tăm gỗ hoặc chốt gỗ nhỏ có quét keo dán gỗ vào lỗ, chờ keo khô rồi cắt bằng mặt và bắt ốc lại. Nếu lỗ nằm ở vị trí chịu lực lớn như bản lề cánh tủ, nên dời bản lề sang vị trí mới hoặc hỏi người bán xin linh kiện thay.
Có nhất thiết phải bắt tủ cao vào tường không?
Với tủ quần áo, kệ sách cao, việc cố định vào tường giúp giảm nguy cơ tủ đổ khi kéo ngăn hoặc khi trẻ nhỏ leo lên. Nhiều bộ tủ có kèm ke chống lật vì lý do này. Nếu tường là tường thạch cao hoặc bạn không chắc vị trí dây điện, ống nước âm, hãy nhờ thợ lắp.
Mất tờ hướng dẫn lắp tủ thì tìm ở đâu?
Thử tìm mã sản phẩm in trên tấm ván hoặc nhãn thùng, rồi hỏi lại cửa hàng đã bán để xin bản điện tử. Nhiều nhà sản xuất có sẵn bản hướng dẫn dạng tệp cho từng mã. Khi lắp xong, chụp lại các bước quan trọng cũng là một cách lưu trữ hữu ích.
Một người có tự lắp được tủ quần áo lớn không?
Phần lớn các bước làm một mình được, nhưng những bước dựng khung, lật tủ đứng lên và gắn cánh lớn nên có thêm người giữ để tránh ván bị vặn, gãy chốt hoặc trầy tường. Tủ càng cao càng cần người thứ hai ở những bước đó.
Nên dùng máy bắt vít hay vặn tay khi lắp đồ gỗ ép?
Máy bắt vít giúp nhanh và đỡ mỏi, nhưng dễ siết quá tay làm tuột ren. Cách an toàn là để máy ở lực thấp, bắt tới gần sát rồi vặn tay đoạn cuối. Các chi tiết nhỏ như tay nắm, bản lề nên vặn tay hoàn toàn.