Đi theo bản đồ trên điện thoại giúp người ta tới được những nơi chưa từng đến, và đôi khi tới cả những nơi không ai định đến: một con ngõ cụt có ba chậu hoa giấy, một sân nhà có con mèo đang ngủ, hay bờ một con kênh mà bên kia mới là điểm hẹn. Bản đồ không sai, nó chỉ hiểu thế giới theo một cách hơi khác người đi đường.
Bài này gom mười một mẩu chuyện vui tự viết về những lần đi theo giọng chỉ đường trong máy. Người dân trong ngõ, bác bảo vệ, chị bán hàng trong chuyện đều là người tốt bụng, nhiều khi còn chỉ đường giỏi hơn cả máy. Cuối bài có phần chuyện thật đằng sau: cách dùng bản đồ trên điện thoại cho đúng và an toàn khi đi xe.
Khoảng cách theo cách của máy
Máy đo khoảng cách bằng vệ tinh, người đo bằng cảm giác, và hai đơn vị này hiếm khi trùng nhau.
Hai trăm mét là bao xa
Giọng nữ trong điện thoại nói rất dịu dàng: "Sau hai trăm mét, rẽ phải." Tèo đếm nhẩm, chạy được một đoạn thì thấy một lối rẽ phải, rẽ ngay. Lối rẽ ấy là cổng nhà một gia đình đang ngồi ăn sáng ngoài sân. Cả nhà ngẩng lên nhìn Tèo, Tèo nhìn lại cả nhà, chiếc xe máy đứng giữa hai bên như một vị khách không mời.
Bác chủ nhà đặt bát xuống, chỉ tay ra đường: "Thêm một trăm mét nữa cháu ạ, nhà bác hay bị nhầm lắm." Tèo cảm ơn, quay đầu xe, ra tới đường lớn thì giọng trong máy vẫn bình thản: "Sau một trăm mét, rẽ phải." Tèo bảo từ đó mình hiểu ra một điều: trong đầu người, hai trăm mét luôn ngắn hơn hai trăm mét thật.
Đang tính toán lại tuyến đường
Bống đi tới một bùng binh lớn, máy bảo đi lối ra thứ ba. Bống đếm nhầm, đi lối ra thứ hai. Máy bình tĩnh nói: "Đang tính toán lại tuyến đường", rồi bảo quay lại bùng binh. Bống quay lại, lần này đếm cẩn thận hơn, nhưng lại lỡ lối vì một chiếc xe tải che khuất.
Sau ba vòng quanh bùng binh, Bống bắt đầu thấy mình quen mặt với chú bán nước mía ở góc đường. Chú vẫy tay chỉ đúng lối, Bống thoát ra được. Tối đó Bống kể lại, cả nhóm bạn đặt cho Bống biệt danh "người tính toán lại tuyến đường", và Bống nhận cái tên ấy với tất cả sự khiêm tốn.
Ngõ nhỏ, ngõ nhỏ hơn và ngõ cụt
Đôi khi bản đồ biết có một lối đi, nhưng không biết lối đi ấy rộng bao nhiêu.
Con ngõ hẹp dần
Bản đồ chỉ cho Mít một lối tắt qua khu phố cũ. Ngõ đầu rộng vừa hai xe máy tránh nhau, ngõ thứ hai vừa một xe, ngõ thứ ba vừa một người dắt xe, và cuối ngõ thứ ba là một bức tường có ba chậu hoa giấy nở rất đẹp. Mít đứng nhìn chậu hoa, không biết nên khen hay nên buồn.
Một bác trong nhà mở cửa sổ, nhìn xuống rồi cười rất hiền: "Cháu là người thứ năm trong tuần này đấy. Cái máy cứ tưởng đây là đường." Bác chỉ cho Mít cách lùi xe ra, còn dặn ra tới đầu ngõ thì rẽ trái mới đúng. Mít ra tới nơi, quay lại cúi đầu chào, bác vẫy tay như vẫy một người quen.
Bản đồ cho người đi bộ
Bin đi xe máy nhưng quên đổi chế độ, bản đồ đang chỉ đường cho người đi bộ. Bin cứ thế đi theo, qua một con hẻm có bậc thang, qua một cây cầu nhỏ chỉ đủ cho người đi, rồi đến một lối xuyên qua khu chợ đang họp. Bin dắt xe suốt hai mươi phút, thở hồng hộc, mồ hôi nhễ nhại.
Tới nơi, bạn Bin hỏi sao đi xe mà mệt như vừa chạy bộ. Bin chìa điện thoại ra, bạn nhìn biểu tượng hình người đi bộ trên màn hình rồi bật cười: "Thì máy chỉ đúng mà, nó tưởng mày đi bộ thật." Bin bảo hôm đó mình vừa đi xe, vừa đi bộ, vừa tập thể dục, đúng là một công ba việc.
Chấm xanh có ý riêng
Chấm xanh đi bơi
Na đứng giữa khu nhà cao tầng, nhìn màn hình thì thấy chấm xanh chỉ vị trí của mình đang nằm giữa con sông bên cạnh. Một lúc sau chấm xanh nhảy sang toà nhà đối diện, rồi lại nhảy về giữa sông. Na đứng yên mà điện thoại tưởng Na đang bơi qua bơi lại.
Một chị bảo vệ toà nhà thấy Na nhìn điện thoại với vẻ mặt khó hiểu, đến hỏi. Na kể chuyện chấm xanh đi bơi, chị cười: "Ở đây nhà cao che mất, máy hay bị lạc lắm em ạ. Em tìm toà nào để chị chỉ." Hai phút sau Na tìm được toà nhà cần đến, còn chấm xanh thì vẫn đang ở đâu đó trên mặt sông.
Hai người đứng cạnh nhau mà không thấy nhau
Tũn hẹn bạn ở cổng công viên, hai đứa cùng gửi vị trí cho nhau. Trên màn hình, chấm của bạn cách Tũn chưa tới năm mươi mét. Tũn nhìn quanh không thấy, bạn cũng nhìn quanh không thấy. Hai đứa gọi điện cho nhau, mỗi đứa tả cảnh xung quanh một kiểu.
Mười phút sau mới vỡ lẽ công viên có hai cổng ở hai bên một con đường, cách nhau đúng năm mươi mét đường chim bay, nhưng phải đi vòng gần một cây số. Hai đứa cuối cùng gặp nhau ở giữa, cùng thở dài, rồi cùng cười vì nhận ra đã đứng nhìn nhau qua một hàng rào cây suốt mười phút mà không ai nhận ra ai.
Ghim nhầm, gửi nhầm và những điểm đến kỳ lạ
Ghim giữa cánh đồng
Nhóm của Khoai đi dự sinh nhật một người bạn ở ven thành phố. Bạn gửi một cái ghim vị trí, cả nhóm đi theo, cuối cùng đến giữa một cánh đồng lúa đang xanh, chỉ có gió, một đàn cò và bốn chiếc xe máy đứng ngẩn ngơ trên bờ ruộng.
Gọi điện mới biết bạn ghim vội lúc đứng ở nhà bà ngoại cách đó ba cây số, tay chạm nhầm vào màn hình. Cả nhóm quyết định chụp vài tấm ảnh với cánh đồng cho bõ công rồi mới đi tiếp. Đến bữa tiệc, ai cũng khen ảnh đẹp, còn bạn chủ nhà thì hứa từ nay gửi vị trí sẽ phóng to màn hình ra kiểm tra hai lần.
Bên kia con kênh
Bản đồ báo Mít đã đến nơi. Mít nhìn sang, quán cà phê hẹn bạn nằm ngay trước mặt, chỉ có điều là ở bên kia một con kênh rộng chừng hai mươi mét. Không có cầu nào gần đó, bản đồ vẫn khẳng định Mít đã đến.
Bạn Mít đứng bên kia kênh vẫy tay, Mít đứng bên này vẫy lại, hai người nói chuyện qua điện thoại mà vẫn thấy nhau rõ mồn một. Phải đi vòng qua cây cầu cách đó gần một cây số, Mít mới vào được quán. Bạn Mít bảo: "Thôi, coi như mình vừa hẹn nhau ngắm cảnh hai bờ kênh trước khi uống nước."
Người và máy, ai chỉ đường giỏi hơn
Cuộc đua của hai bố con
Bố của Bin không tin bản đồ trong máy lắm, ông đi theo trí nhớ hai mươi năm chạy xe trong thành phố. Một hôm hai bố con cùng đi từ một chỗ về nhà, mỗi người một xe, Bin đi theo máy, bố đi theo kinh nghiệm. Hai bên hẹn ai về trước thì người kia rửa bát tối đó.
Bin về đến nhà thì thấy bố đang ngồi uống trà ở hiên. Bố đi một con hẻm mà máy không biết vì mới được làm lại vài tuần trước. Tối đó Bin rửa bát, vừa rửa vừa nghĩ: bản đồ biết mọi con đường, còn bố thì biết những con đường vừa thay đổi. Hôm sau Bin nhờ bố chỉ cho con hẻm ấy.
Giọng chỉ đường có tình cảm
Tèo lái ô tô một mình trên quãng đường dài, chỉ có giọng chỉ đường phát ra từ chiếc điện thoại gắn trên giá làm bạn. Lâu dần Tèo bắt đầu đáp lại: "Rồi, rẽ trái đây", "Biết rồi, đi thẳng mà". Có lúc máy im lâu quá, Tèo còn hỏi: "Sao im thế, còn xa không?"
Đến nơi, Tèo tắt máy, buột miệng: "Cảm ơn nhé." Người bạn ra đón nghe thấy, hỏi Tèo đang nói với ai. Tèo hơi ngượng, bảo đang cảm ơn người dẫn đường. Bạn Tèo gật gù rất nghiêm túc: "Ừ, đi đường xa mà có người nói chuyện cùng thì cũng nên cảm ơn thật."
Pin còn ba phần trăm
Na đang đi theo bản đồ thì điện thoại báo pin còn ba phần trăm. Na dừng xe vào lề, nhìn màn hình thật kỹ, học thuộc đường như học bài trước giờ kiểm tra: thẳng, qua hai đèn, rẽ phải ở cây xăng, rẽ trái ở trường học. Màn hình tắt ngấm.
Na đi theo trí nhớ, đọc lại bài trong đầu từng chặng, đến nơi đúng giờ. Na bảo lần đầu tiên sau nhiều năm mình nhớ được đường đi, và thấy thành phố rõ ràng hơn hẳn khi không nhìn qua màn hình. Hôm sau Na vẫn mang theo sạc dự phòng, nhưng thỉnh thoảng thử đi mà không mở bản đồ.
Chuyện thật đằng sau: dùng bản đồ điện thoại cho đúng và an toàn
Xem tuyến đường trước khi lăn bánh. Mở bản đồ, xem toàn bộ tuyến, nhớ vài mốc lớn như cầu, ngã tư, chợ. Khi cần xem lại thì tấp vào lề an toàn rồi mới nhìn màn hình. Lái xe máy mà cầm điện thoại hay đeo tai nghe đều bị luật cấm và rất dễ gây va chạm.
Chọn đúng phương tiện. Chế độ đi bộ, xe máy và ô tô cho ra những tuyến rất khác nhau. Đi xe máy mà để chế độ đi bộ là dễ gặp cầu thang, lối chợ, cầu chỉ cho người đi.
Biển báo trên đường đứng trên bản đồ. Bản đồ có thể chưa cập nhật đường một chiều, đường cấm, đường đang sửa. Gặp biển báo khác với chỉ dẫn trong máy thì làm theo biển báo và để máy tính toán lại tuyến.
Chấm vị trí lệch không phải chuyện lạ. Ở khu nhà cao tầng, hầm, ngõ sâu, tín hiệu định vị bị che chắn và phản xạ nên vị trí có thể nhảy lung tung. Đi ra chỗ thoáng vài chục mét hoặc hỏi người xung quanh thường nhanh hơn đứng chờ máy.
Ghim vị trí xong thì phóng to kiểm tra. Khi gửi vị trí cho người khác, phóng to xem ghim có đúng cổng, đúng phía đường không. Nói thêm một mốc dễ thấy như "cổng sau, cạnh tiệm thuốc" để người đến không phải vòng quanh.
Đi xa thì mang sạc dự phòng và nhớ đường bằng đầu. Pin điện thoại tụt nhanh khi vừa dẫn đường vừa bật màn hình. Học vài mốc chính trước khi đi giúp bạn không bị kẹt khi máy tắt, và cũng giúp bạn quen thành phố hơn.
Câu hỏi thường gặp
Vì sao bản đồ điện thoại hay dẫn vào ngõ cụt hoặc ngõ quá hẹp?
Dữ liệu bản đồ có thể ghi nhận một lối đi nhưng không biết chính xác độ rộng, bậc thang hay vật cản. Có lối chỉ đi bộ được nhưng bị đánh dấu như đường xe. Ở khu phố cũ nhiều ngõ, nên ưu tiên đường lớn hơn một chút, hoặc hỏi người dân trước khi rẽ vào.
Vì sao chấm vị trí trên bản đồ nhảy lung tung?
Điện thoại xác định vị trí nhờ tín hiệu vệ tinh kết hợp mạng di động và wifi. Giữa các toà nhà cao, tín hiệu bị che hoặc dội lại nên vị trí bị lệch. Ra chỗ thoáng, đứng yên vài giây hoặc bật lại định vị thường giúp chấm vị trí ổn định hơn.
Đi xe máy có được nhìn bản đồ trên điện thoại không?
Không nên cầm điện thoại hay đeo tai nghe khi đang lái xe máy, vì luật giao thông cấm và rất nguy hiểm. Cách an toàn là xem trước toàn bộ tuyến, nhớ các mốc, khi cần xem lại thì dừng hẳn vào lề. Người ngồi sau có thể xem và nhắc giúp.
Khi biển báo và bản đồ chỉ khác nhau thì theo cái nào?
Theo biển báo và hướng dẫn của người điều khiển giao thông. Bản đồ có thể chậm cập nhật đường cấm, đường một chiều mới, đoạn đang thi công. Khi bạn đi theo biển báo, bản đồ sẽ tự tính lại tuyến khác.
Gửi vị trí cho bạn thế nào để họ không bị lạc?
Đứng đúng chỗ cần hẹn rồi mới gửi, phóng to bản đồ kiểm tra ghim nằm đúng cổng và đúng phía đường. Gửi kèm một mốc dễ thấy và nói rõ cổng trước hay cổng sau. Với nơi có nhiều toà nhà, ghi thêm tên toà hoặc màu sơn dễ nhận.
Có nên tập đi đường không dùng bản đồ không?
Nên thỉnh thoảng thử với những tuyến quen. Nhớ đường bằng mốc giúp bạn chủ động khi điện thoại hết pin, mất sóng, và giúp hiểu cách các khu phố nối với nhau. Với tuyến lạ thì vẫn nên xem bản đồ trước khi đi cho chắc.
