Xe xịt lốp hay chết máy giữa đường là lúc người ta nhận ra khoảng cách giữa hai tiệm vá xe dài đến mức nào. Dắt bộ một chiếc xe máy dưới nắng chỉ năm trăm mét đã đủ để thấm mệt, và đủ để thề với lòng sẽ kiểm tra lốp thường xuyên hơn.
Mười một mẩu chuyện vui tự viết dưới đây kể về những lần xe dở chứng: lốp xẹp lúc sắp đến nơi, đề mãi không nổ vì một lý do rất đơn giản, chìa khoá nằm yên trong cốp đã khoá. Các chú thợ vá xe trong chuyện đều giỏi nghề và tốt bụng, người đi đường thì sẵn lòng chỉ chỗ. Cuối bài có phần chuyện thật đằng sau: cách xử lý cho an toàn khi xe hỏng giữa đường.
Lốp xẹp đúng lúc không ngờ nhất
Lốp xe hiếm khi xịt ở cửa tiệm vá xe. Nó thường chọn một chỗ xa vừa đủ để người ta nhớ lâu.
Còn hai trăm mét nữa
Tèo đi phỏng vấn, còn đúng hai trăm mét nữa là tới toà nhà thì xe bắt đầu lắc lư, tay lái nặng trĩu. Tèo nhìn xuống, lốp sau xẹp lép. Tèo dắt xe tới nơi, gửi xe, lên phỏng vấn với tâm trạng vừa hồi hộp vừa lo không biết lát nữa về bằng cách nào.
Phỏng vấn xong, chú bảo vệ toà nhà chỉ cho Tèo tiệm vá xe ở đầu phố. Tèo dắt xe ra, chú thợ vá xong trong mười lăm phút. Nghe Tèo kể, chú cười: "Xe nó biết điều đấy cháu, xịt sau khi đã đưa cháu tới nơi." Một tuần sau Tèo nhận được tin trúng tuyển, và quyết định coi lần xịt lốp ấy là điềm vui.
Tiệm vá xe đi ăn cưới
Bống xịt lốp trên một con đường ven đô. Người đi đường chỉ tiệm vá xe cách đó năm trăm mét. Bống dắt tới, tiệm có đủ đồ nghề, có chậu nước, có bơm, nhưng cửa khép hờ và một tấm bìa treo trước cổng, chẳng cần đọc cũng đoán được chủ tiệm đi vắng.
Bà cụ nhà bên cạnh ra bảo chú thợ đi ăn cưới cháu, chiều mới về, rồi chỉ Bống một tiệm khác cách đó thêm một cây số. Bống dắt tiếp, đến nơi thì gặp chính chú thợ đi ăn cưới về sớm đang ghé tiệm người quen. Chú cười, nhận vá luôn, bảo: "Đi ăn cưới mà vẫn gặp khách, đúng là cái nghề nó theo mình."
Ở tiệm vá xe ven đường
Tiệm vá xe ven đường thường chỉ có một chiếc ghế nhựa, một chậu nước, một cái bơm và một người thợ biết rất nhiều chuyện.
Chậu nước và những bong bóng
Mít ngồi chờ ở tiệm vá xe dưới gốc cây, nhìn chú thợ tháo săm, bơm căng, nhúng từng đoạn vào chậu nước. Một chuỗi bong bóng nhỏ sủi lên, chú chấm một dấu ngay chỗ đó. Mít thấy giống như đang xem một màn ảo thuật, chỉ có điều nhân vật chính là cái lỗ thủng nhỏ hơn hạt gạo.
Chú thợ giải thích bằng giọng của người đã làm việc này hàng nghìn lần: "Lỗ nhỏ thế này mắt không thấy, phải nhờ nước nó chỉ." Mít hỏi đi hỏi lại về từng bước, chú trả lời hết. Vá xong, Mít bảo đó là mười lăm phút học được nhiều nhất trong tuần, kể cả những ngày đi học.
Câu chuyện dài hơn miếng vá
Chú thợ vá xe nơi Bin dừng chân là người rất thích kể chuyện. Trong lúc vá, chú kể về chiếc xe đạp đầu tiên của chú, về con đường này hai mươi năm trước còn là đường đất, về con mèo của tiệm hay ngủ trên đống lốp cũ.
Vá xong rồi mà Bin vẫn ngồi lại, vì câu chuyện về con đường đất chưa hết. Cuối cùng Bin ở lại thêm hai mươi phút, uống hết một cốc trà đá chú mời. Lúc đi, Bin nói đùa rằng tiền vá lốp rẻ, còn tiền nghe chuyện thì không biết trả bao nhiêu cho đủ. Chú cười, bảo lần sau xe có làm sao thì cứ ghé.
Đề mãi không nổ
Không ít lần xe "hỏng" chỉ vì nó đang làm đúng việc an toàn mà người lái chưa biết.
Quên bóp phanh
Na đi chơi về, ra bãi lấy xe, cắm chìa, bấm nút đề. Xe im lặng. Na bấm lại, vẫn im lặng. Na bắt đầu lo ắc quy hỏng, gọi điện cho anh trai, anh trai bảo đẩy xe ra tiệm sửa gần nhất. Na dắt xe tới, chú thợ nhìn qua rồi hỏi: "Cháu có bóp phanh khi đề không?"
Na ngớ người. Chú bóp phanh, bấm đề, xe nổ giòn. Chú giải thích nhiều dòng xe tay ga phải bóp phanh mới đề được, để xe không lao đi khi vừa nổ máy. Chú không lấy tiền, chỉ dặn: "Lần sau nhớ bóp phanh, tiệm chú đỡ được một khách dễ thương." Na về kể với anh trai, anh trai cũng không biết điều đó.
Chân chống chưa gạt
Khoai mượn xe số của bạn. Khoai đã gạt chân chống giữa, ngồi lên, nổ máy, vào số, xe nổ được một giây rồi tắt. Khoai làm lại, xe lại tắt. Khoai nghĩ xe bạn có vấn đề, định gọi điện báo thì một chú đi ngang dừng lại, nhìn xuống: chân chống nghiêng vẫn còn đang hạ.
Chú giải thích một số xe có công tắc an toàn ở chân chống, chân chống chưa gạt lên mà vào số là máy tự tắt. Khoai gạt lên, xe chạy êm ru. Trả xe cho bạn, Khoai kể lại, bạn cười: "Thế mà tao quên dặn, nó là bảo vệ người lái đấy, không phải hỏng."
Chìa khoá và những chỗ cất kỳ lạ
Chìa khoá ngủ trong cốp
Tũn mở cốp lấy áo mưa, tiện tay để chùm chìa khoá vào trong rồi đóng cốp. Tiếng "cạch" vang lên rất dứt khoát. Tũn đứng nhìn chiếc cốp đã khoá, bên trong là chiếc chìa duy nhất có thể mở nó. Một sự việc rất logic, chỉ là logic theo chiều ngược.
Tũn gọi về nhà nhờ mang chìa dự phòng, nhưng chìa dự phòng lại nằm trong ví mà ví thì cũng ở trong cốp. Cuối cùng Tũn đến tiệm sửa khoá gần đó, mang theo giấy tờ xe trong điện thoại để chứng minh là chủ xe. Chú thợ mở được sau vài phút, dặn: "Chìa dự phòng thì để ở nhà, đừng để chung với chìa chính nhé cháu."
Chìa khoá vẫn cắm trên xe
Bin dựng xe trước tiệm tạp hoá, vào mua đồ, ra thì lục túi tìm chìa khoá mãi không thấy. Bin lục ba lô, túi quần, cả túi đồ vừa mua. Chú chủ tiệm đứng ở cửa chỉ tay ra xe: chìa vẫn cắm ở ổ khoá, móc chìa còn đang đung đưa.
Chú bảo: "Chú nhìn cái xe giúp cháu nãy giờ, may mà khu này quen." Bin cảm ơn, rút chìa ra. Từ hôm đó Bin tập một động tác cố định: tắt máy, rút chìa, bỏ vào đúng một túi. Bin bảo động tác ấy giờ thành phản xạ như đánh răng buổi sáng.
Những người lạ dừng lại giúp
Xe hỏng giữa đường là lúc người ta dễ được người lạ giúp nhất, và cũng dễ quen người lạ nhất.
Bác xe ba gác
Xe của Mít chết máy giữa trưa trên một con đường vắng, chỗ gần nhất có tiệm sửa xe cách hai cây số. Một bác chở hàng bằng xe ba gác dừng lại hỏi, rồi chỉ chỗ tiệm sửa, và dặn đi sát lề vì đoạn này xe tải hay chạy nhanh.
Mít dắt xe đi, mười phút sau gặp lại bác ở một quán nước ven đường. Bác gọi cho Mít một cốc nước, bảo ngồi nghỉ rồi hãy đi tiếp. Đến tiệm, chú thợ thay chiếc bugi cũ, xe nổ ngay. Mít bảo cả chặng đường hôm đó có hai người giúp mình mà chẳng ai hỏi tên, và Mít cũng quên hỏi tên họ.
Đèn lạ trên mặt đồng hồ
Nhóm bạn của Na đi chơi, giữa đường một chiếc đèn nhỏ màu vàng trên mặt đồng hồ xe Na bỗng sáng. Cả nhóm dừng lại, mỗi người đoán một kiểu: đèn báo dầu, đèn báo lốp, đèn báo xe nhớ chủ. Không ai chắc, cũng không ai mang sách hướng dẫn.
Một chú thợ ở tiệm sửa xe gần đó nhìn qua, bảo đó là đèn nhắc đến kỳ thay dầu, xe vẫn chạy được nhưng nên đi thay sớm. Cả nhóm thở phào. Na thay dầu ngay hôm sau, và từ đó chụp lại hình các đèn báo trong sách hướng dẫn để trong điện thoại, phòng khi lại có một hội đồng đoán mò giữa đường.
Hai chiếc xe cùng xịt
Bống đang ngồi chờ vá lốp ở tiệm ven đường thì một anh dắt xe tới, cũng xịt lốp sau. Mười phút sau thêm một cô dắt xe tới, cũng lốp sau. Ba người ngồi ba chiếc ghế nhựa, nhìn chú thợ làm việc như xem một buổi biểu diễn có ba tiết mục giống nhau.
Ba người lạ bắt đầu so sánh xem mình xịt ở đoạn nào, dắt bao xa, đã định bỏ cuộc mấy lần. Cô đến sau cùng dắt xa nhất nên được cả hội nhường vá trước. Chú thợ vừa làm vừa cười: "Hôm nay lốp sau đoàn kết quá." Lúc chia tay, ba người vẫy tay chào nhau như vừa đi chung một chuyến xa.
Chuyện thật đằng sau: xe hỏng giữa đường thì làm gì cho an toàn
Tấp vào lề, bật xi nhan hoặc đèn cảnh báo. Khi thấy tay lái nặng, xe lắc hoặc máy yếu dần, giảm tốc từ từ, xi nhan và tấp sát lề phải. Không phanh gấp, không dừng giữa làn hay ngay khúc cua, trên cầu, chỗ khuất tầm nhìn.
Lốp xẹp thì dắt, đừng cố chạy xa. Chạy tiếp trên lốp xẹp dễ mất lái, có thể làm hỏng săm, lốp và cả vành xe, khiến chi phí sửa tăng lên nhiều lần. Dắt xe sát lề tới tiệm gần nhất hoặc gọi người nhà, dịch vụ cứu hộ.
Kiểm tra mấy điều đơn giản trước khi nghĩ xe hỏng. Đã bóp phanh khi đề chưa (nhiều xe tay ga cần điều này), chân chống đã gạt lên chưa, công tắc tắt máy khẩn cấp trên tay lái có đang ở vị trí tắt không, còn xăng không. Những thứ này chiếm phần lớn các lần "đề mãi không nổ".
Phần điện và máy thì để thợ làm. Ắc quy, dây điện, bộ chế hoà khí hay phun xăng nên để thợ có đồ nghề kiểm tra. Tự tháo lắp giữa đường dễ làm hỏng thêm hoặc gây chập điện.
Giữ chìa dự phòng và giấy tờ đúng chỗ. Chìa dự phòng để ở nhà, không để chung với chìa chính. Giấy tờ xe mang theo người hoặc có bản lưu hợp lệ, cần khi phải nhờ thợ khoá mở cốp hay khi mất vé gửi xe.
Bảo dưỡng định kỳ để đỡ phải dắt bộ. Kiểm tra áp suất lốp vài tuần một lần, thay dầu theo khuyến cáo của sổ bảo hành, để ý đèn báo trên đồng hồ. Đọc sách hướng dẫn một lần để biết từng đèn báo nghĩa là gì.
Câu hỏi thường gặp
Vì sao xe tay ga đề không nổ khi không bóp phanh?
Nhiều dòng xe tay ga có cơ cấu an toàn: chỉ cho khởi động bằng nút đề khi người lái đang bóp phanh. Mục đích là tránh xe lao đi bất ngờ khi vừa nổ máy, vì xe tay ga không có số. Nếu đề không nổ, hãy thử bóp phanh trước khi nghĩ tới ắc quy.
Lốp xẹp có nên chạy chậm tới tiệm vá không?
Tốt nhất là dắt. Chạy trên lốp xẹp, kể cả chậm, dễ làm lốp và săm bị cắt nát, vành xe móp và tay lái khó kiểm soát. Với lốp không săm bị đinh, nhiều thợ khuyên không rút đinh ra ngay, dắt tới tiệm để họ xử lý.
Khoá chìa khoá trong cốp xe thì làm sao?
Gọi người nhà mang chìa dự phòng nếu có. Nếu không, tìm thợ sửa khoá và chuẩn bị giấy tờ chứng minh mình là chủ xe. Không nên tự cạy cốp vì dễ làm hỏng khoá và thân xe, chi phí sửa sau đó thường cao hơn tiền gọi thợ.
Đèn báo trên mặt đồng hồ xe máy sáng lên có nguy hiểm không?
Tuỳ loại đèn. Có đèn chỉ nhắc bảo dưỡng như thay dầu, có đèn báo lỗi động cơ hay hệ thống phun xăng cần kiểm tra sớm. Xem sách hướng dẫn của xe hoặc hỏi thợ, và không nên chạy đường dài khi chưa rõ đèn báo nghĩa là gì.
Kể chuyện vui về thợ sửa xe sao cho không xúc phạm nghề?
Giữ người thợ là nhân vật giỏi nghề và tử tế, như trong các mẩu ở đây. Cái vui đến từ chiếc xe dở chứng hoặc sự lúng túng của chủ xe. Tránh những câu đùa về giá cả, về việc người thợ lừa khách, vì dễ thành vơ đũa cả nắm với cả một nghề.
Bao lâu nên kiểm tra lốp xe máy một lần?
Nên xem bằng mắt mỗi khi dắt xe ra và kiểm tra áp suất vài tuần một lần, hoặc mỗi lần ghé cây xăng có bơm. Lốp mòn hết gai, nứt chân chim hay phồng một chỗ thì nên thay. Áp suất đúng giúp xe đỡ xịt, đỡ tốn xăng và phanh ăn hơn.
