Người ta hay nói chó với mèo là kẻ thù truyền kiếp. Nhà nào nuôi cả hai thì biết sự thật phức tạp hơn nhiều: có hôm hai đứa nằm ngủ ôm nhau trên sofa, có hôm con mèo tát con chó vì nó dám đi qua đúng lúc mèo đang tắm nắng, và hầu như ngày nào con chó to gấp mười lần cũng là con phải nhường đường.
Dưới đây là những mẩu chuyện tự viết về cuộc sống chung dưới một mái nhà của chó và mèo, nhân vật là tên giả định, còn những màn tranh giành và làm lành thì nhà nào nuôi cả hai cũng gặp. Cuối bài là phần “chuyện thật đằng sau”: cách cho chó mèo làm quen để chúng sống chung yên ổn, và những điều cần tách riêng.
Cuộc gặp gỡ đầu tiên
Con chó muốn làm bạn, con mèo muốn làm sếp
Nhà Na đã nuôi mèo Mướp được ba năm thì đón thêm chó con Bắp. Ngày đầu, Bắp nhìn thấy Mướp, vui mừng lao tới, đuôi vẫy như chong chóng. Mướp đứng im, dựng đuôi, rồi giơ một chân lên, gõ nhẹ đúng một cái lên mũi Bắp, không thò móng. Bắp ngồi phịch xuống, ngơ ngác. Từ hôm đó, Bắp lớn lên, nặng gấp bốn lần Mướp, nhưng mỗi lần đi ngang qua Mướp vẫn hạ đầu xuống một chút, như nhân viên mới chào giám đốc.
Ngửi qua khe cửa
Anh Khoa đọc kỹ cách cho chó mèo làm quen, quyết định làm từ từ: chó Gấu ở phòng khách, mèo Tiêu ở phòng ngủ, hai đứa chỉ được ngửi nhau qua khe cửa. Ngày đầu, Gấu nằm sát khe cửa, mũi phập phồng. Tiêu ở bên kia cũng nằm sát khe cửa. Ngày thứ hai, hai đứa nằm đúng như thế, mũi chạm mũi qua khe hở. Ngày thứ ba, anh Khoa mở hé cửa. Gấu và Tiêu nhìn nhau, rồi cả hai cùng quay đi, nằm xuống ngủ, như hai người hàng xóm đã nói chuyện qua tường đủ lâu, gặp mặt rồi cũng chẳng còn gì để ngạc nhiên.
Lần gặp đầu tiên có thể quyết định không khí trong nhà rất lâu. Làm quen qua mùi trước, gặp mặt sau, thường êm hơn là thả chung ngay ngày đầu.
Chỗ nằm là chuyện lớn
Chiếc ổ to và người thuê nhà nhỏ
Bin mua cho chó Gấu một chiếc ổ thật to, đủ cho một con chó ba mươi ký nằm duỗi thẳng. Chiều hôm ấy, mèo Mun bước vào, nằm cuộn tròn chính giữa ổ. Gấu đứng ngoài nhìn, ngửi, rồi nằm xuống sàn bên cạnh ổ, đầu gác lên mép ổ, nhường hết chỗ cho Mun. Bin mua thêm một chiếc ổ thứ hai. Mun chuyển sang ổ thứ hai. Gấu lại nằm cạnh ổ thứ hai. Bin hiểu ra: Gấu không cần ổ, Gấu chỉ cần nằm gần Mun.
Con chó to và chiếc ổ mèo
Ngược lại hẳn với nhà Bin, chó Vàng nhà Tũn lại mê chiếc ổ của mèo Gạo, một chiếc ổ tròn nhỏ xíu vừa khít một con mèo. Mỗi lần Gạo ra khỏi ổ, Vàng lập tức tới, bước một chân vào, rồi hai chân, rồi cố gắng cuộn cả thân hình hai mươi ký vào trong. Kết quả là Vàng nằm trong ổ đúng phần đầu và một chân trước, phần còn lại tràn ra sàn. Gạo quay lại, ngồi nhìn Vàng một lúc, rồi đi thẳng lên nằm trên lưng Vàng. Kể từ bữa đó, chiếc ổ có hai tầng: tầng dưới là chó, tầng trên là mèo.
Sofa có luật ngầm
Nhà chị Hoa có một chiếc sofa dài ba chỗ. Chó Cốm được nằm ở đầu bên trái, mèo Sữa nằm đầu bên phải, chỗ giữa để trống cho người. Không ai đặt ra luật đó, nhưng cả hai đều tuân theo. Một hôm chị Hoa đặt chiếc gối mới vào giữa sofa, Sữa lập tức chuyển sang nằm trên gối, lấn sang chỗ giữa. Cốm nhìn Sữa, nhìn chị Hoa, rồi kêu ư ử như đi báo cáo. Chị Hoa dời chiếc gối về phía bên phải, Sữa đi theo gối, trật tự được khôi phục.
Chó và mèo trong cùng nhà thường tự chia lãnh thổ. Chỗ cao, chỗ ấm, chỗ gần chủ là những chỗ được tranh nhiều nhất.
Bát ăn bị đánh tráo
Con chó mê hạt mèo
Tèo để bát hạt của mèo Bơ trên sàn bếp, bát của chó Lu cạnh đó. Lu ăn xong bát mình trong mười giây, rồi đi sang ăn luôn bát của Bơ. Bơ ngồi bên cạnh nhìn, không phản đối, chỉ là không có gì ăn. Tèo chuyển bát hạt mèo lên bàn, Lu đứng lên hai chân sau với tới. Tèo chuyển lên nóc máy giặt, Lu nhảy không tới. Bơ nhảy lên nóc máy giặt ăn ngon lành, thỉnh thoảng nhìn xuống Lu, ánh mắt như muốn nói rằng ở nhà này, biết nhảy cao cũng là một lợi thế.
Con mèo uống chung bát nước
Mèo Su nhà Na có bát nước riêng, sạch sẽ, thay nước mỗi ngày. Nhưng Su không uống bát của mình. Su chỉ uống ở bát nước to của chó Đốm, mà phải uống đúng lúc Đốm cũng đang uống. Hai cái đầu chụm vào một bát, một cái lưỡi to liếm ồ ồ, một cái lưỡi nhỏ liếm lách tách. Đốm không phản đối, chỉ uống chậm lại cho Su kịp. Mẹ Na bảo hai đứa này như hai anh em ngồi chung một bát chè, đứa lớn luôn chừa phần cho đứa bé.
Thức ăn của chó và mèo khác nhau về thành phần, ăn nhầm thỉnh thoảng thường không sao nhưng không nên thành thói quen. Đặt bát mèo ở chỗ cao, chỗ chó không tới được.
Những tình bạn bất ngờ
Mèo liếm lông cho chó
Con mèo Gạo nhà Tũn có thói quen liếm lông cho chó Vàng mỗi buổi tối. Gạo liếm tai, liếm đầu, liếm cả mắt Vàng, cẩn thận như mẹ rửa mặt cho con. Vàng nằm im, mắt lim dim. Có hôm Gạo liếm say sưa quá, chuyển sang cắn nhẹ tai Vàng. Vàng giật mình, nhưng không dám nhúc nhích, chỉ quay sang nhìn Tũn, ánh mắt cầu cứu. Tũn bế Gạo ra. Gạo quay lại ngay, liếm tiếp chỗ tai vừa cắn, như xin lỗi. Vàng lại nằm im. Tình bạn này có luật riêng, người ngoài không chen vào được.
Cùng nhau canh cửa
Nhà chị Hoa có chuông cửa. Chuông kêu, chó Cốm chạy ra cửa sủa hai tiếng. Mèo Sữa cũng chạy ra, ngồi cạnh Cốm, nhìn chằm chằm vào cửa, không kêu. Chị Hoa mở cửa, người giao hàng tươi cười đưa gói hàng, thấy một chó một mèo ngồi nghiêm chỉnh như hai nhân viên lễ tân. Anh cười bảo: “Nhà chị có đội bảo vệ chuyên nghiệp quá”. Sau lần ấy lần nào giao hàng tới nhà chị Hoa, anh cũng hỏi thăm “hai bạn bảo vệ” trước, rồi mới hỏi tên người nhận.
Nhiều cặp chó mèo lớn lên cùng nhau trở nên rất thân. Nhưng thân hay không là chuyện của tính cách từng con, không ép được.
Những trận cãi nhau nhỏ và làm lành
Đuôi mèo, đồ chơi của chó
Chó con Bắp nhà Na phát hiện ra một món đồ chơi tuyệt vời: cái đuôi của mèo Mướp, lúc nào cũng đung đưa, rất đáng để vồ. Bắp vồ một lần, Mướp quay lại, khè một tiếng. Bắp lùi lại, nằm rạp xuống, vẫy đuôi xin lỗi. Hai phút sau, cái đuôi lại đung đưa, Bắp lại không nhịn được. Cuối cùng Mướp nhảy lên kệ cao, để đuôi buông thõng xuống ngoài tầm với của Bắp, đung đưa qua lại. Bắp ngồi dưới, nhìn theo cái đuôi, rên ư ử như đứa trẻ nhìn kẹo trong tủ kính.
Cái tát và cái liếm
Mèo Mun đang nằm phơi nắng trên bậu cửa, chó Gấu đi ngang, mũi chạm vào lưng Mun. Mun quay lại tát một phát, không móng, nhưng rất dứt khoát. Gấu lùi lại, nằm xuống, tỏ ra buồn. Mười phút sau, Mun nhảy xuống, đi tới chỗ Gấu nằm, dụi đầu vào cằm Gấu, rồi nằm xuống ngay giữa hai chân trước của Gấu ngủ tiếp. Bin chứng kiến từ đầu tới cuối, kết luận nhà mình có một con mèo nóng tính nhưng mau quên, và một con chó hiền đến mức không bao giờ giận ai quá mười phút.
Mèo thường đặt ranh giới bằng tiếng khè hoặc một cái tát nhẹ. Chó học được tín hiệu đó thì nhà yên; chó cứ đuổi theo thì nên tách ra và hướng chó sang việc khác.
Chuyện thật đằng sau: cho chó và mèo làm quen để cùng sống yên ổn
Chó và mèo sống chung hoàn toàn có thể, và nhiều cặp rất thân. Nhưng hai loài có cách giao tiếp khác nhau: chó vẫy đuôi là vui, mèo quất đuôi thường là đang khó chịu. Làm quen từ từ giúp hai bên học được ngôn ngữ của nhau. Đây là cách làm phổ thông; nhà có con vật nhút nhát hay hung dữ thì hỏi bác sĩ thú y hoặc người huấn luyện có kinh nghiệm.
- Làm quen bằng mùi trước: để hai con ở hai phòng riêng vài ngày, đổi khăn lót ổ cho nhau, cho chúng ngửi qua khe cửa.
- Gặp mặt có kiểm soát: chó đeo dây dắt, mèo có lối thoát lên chỗ cao. Gặp ngắn, khen thưởng cả hai khi bình tĩnh, kết thúc trước khi có con căng thẳng.
- Cho mèo chỗ cao và lối đi riêng: kệ leo, nóc tủ, cửa có khe nhỏ chỉ mèo lọt qua. Mèo cảm thấy an toàn khi biết mình luôn rút lui được.
- Tách khu ăn và khu vệ sinh: bát mèo đặt chỗ cao, khay vệ sinh của mèo đặt nơi chó không vào được; chó hay sục vào khay mèo, vừa mất vệ sinh vừa làm mèo khó chịu.
- Đọc tín hiệu căng thẳng: mèo dựng lông, khè, nằm bẹp tai; chó nhìn chằm chằm, cứng người, rượt đuổi không ngừng. Thấy những dấu hiệu đó thì tách ra, làm lại chậm hơn.
- Không để chung khi vắng nhà giai đoạn đầu: cho tới khi chắc chắn hai con đã quen nhau, mỗi lần ra ngoài thì để mỗi con một khu riêng.
- Chia đều sự chú ý: con cũ trong nhà dễ bị “thất sủng” khi có con mới; dành thời gian riêng cho từng con mỗi ngày.
Làm quen có khi vài ngày, có khi vài tháng. Đi chậm thì đỡ phải làm lại, và chiếc sofa sớm có đủ chỗ cho cả nhà.
Câu hỏi thường gặp
Chó và mèo có thể sống chung hoà thuận không?
Có, rất nhiều nhà nuôi cả hai và chúng sống yên ổn, có cặp còn ngủ chung. Khả năng hợp nhau phụ thuộc tính cách từng con, tuổi lúc gặp nhau, và cách làm quen. Chó có bản năng rượt đuổi mạnh cần được giám sát và huấn luyện kỹ hơn.
Nên nuôi chó trước hay mèo trước?
Không có thứ tự đúng cho mọi nhà. Nhiều người thấy đón một con còn nhỏ vào nhà có con lớn hiền tính thường dễ hơn. Quan trọng hơn thứ tự là tính cách của con vật đang có và việc chuẩn bị chỗ riêng, lối thoát cho mèo trước khi đón con mới.
Chó ăn hạt của mèo có sao không?
Ăn nhầm thỉnh thoảng thường không gây chuyện lớn, nhưng thức ăn cho mèo có thành phần khác với thức ăn cho chó, ăn thường xuyên có thể làm chó tăng cân hoặc rối loạn tiêu hoá. Đặt bát mèo ở chỗ cao hoặc cho ăn ở phòng riêng. Có thắc mắc về khẩu phần, hỏi bác sĩ thú y.
Mèo khè và tát chó có nguy hiểm không?
Khè và tát nhẹ không móng là cách mèo đặt ranh giới, khá bình thường trong giai đoạn làm quen. Cần can thiệp khi mèo bị dồn vào góc không có lối thoát, khi có vết thương, hoặc khi chó đáp trả hung hăng. Tách ra, làm quen lại chậm hơn.
Làm sao biết chó và mèo đã thật sự quen nhau?
Hai con ở cùng phòng mà cả hai đều thả lỏng, ăn, ngủ, đi lại bình thường, không con nào trốn hay rượt đuổi liên tục. Có cặp còn nằm gần nhau, liếm lông cho nhau. Dù vậy, vài tuần đầu vẫn nên để riêng khi cả nhà vắng.
Chó cứ đuổi mèo chạy khắp nhà thì phải làm sao?
Không để việc rượt đuổi lặp lại, vì mỗi lần đuổi là chó được thoả mãn và càng muốn đuổi. Dắt chó bằng dây khi ở gần mèo, dạy chó các lệnh ngồi, nằm, nhìn chủ kèm phần thưởng, và cho mèo đủ chỗ cao để thoát. Không cải thiện thì nên tìm người huấn luyện có kinh nghiệm.
