Thông báo "bộ nhớ gần đầy" có một khả năng đặc biệt: nó luôn xuất hiện đúng lúc bạn đang giơ máy lên chụp khoảnh khắc đẹp nhất. Và rồi bắt đầu một cuộc giằng co nội tâm: xoá ảnh nào, giữ ảnh nào, ứng dụng nào đã lâu không mở, và cái mục "Khác" chiếm mười mấy GB kia là thứ gì.
Mười mẩu chuyện vui dưới đây kể về những người vật lộn với bộ nhớ điện thoại: lúc chụp ảnh, lúc dọn máy, lúc nhờ người khác dọn hộ. Cuối bài là phần chuyện thật đằng sau: thứ gì thật sự chiếm chỗ trong máy và thứ tự dọn để lấy lại chỗ trống mà không mất tấm ảnh quý nào.
Đầy bộ nhớ đúng khoảnh khắc đẹp nhất
Bộ nhớ đầy hiếm khi được phát hiện lúc rảnh. Nó được phát hiện lúc mặt trời đang lặn.
Hoàng hôn năm phút sau
Na đứng trên bờ đê, mặt trời đỏ rực sắp lặn, mây tím trải dài. Na giơ máy lên, bấm chụp. Màn hình hiện: "Không thể chụp ảnh. Bộ nhớ đã đầy."
Na cuống cuồng mở máy xoá bừa: một ứng dụng chỉnh ảnh, một bộ phim tải về chưa xem, ba video dài. Màn hình báo đã trống được chỗ. Na giơ máy lên lần nữa.
Mặt trời đã lặn. Tấm ảnh duy nhất Na chụp được là bầu trời tím đậm, một vệt cam mờ ở chân trời. Na đặt tên cho nó là "Hoàng hôn, năm phút sau". Đến giờ đó vẫn là tấm ảnh Na thích nhất.
Thổi nến hai lần
Sinh nhật bé Bơ năm tuổi, bố cầm điện thoại quay cảnh con thổi nến. Bé hít một hơi thật sâu, phồng má lên. Máy dừng quay. Bộ nhớ đầy.
Đoạn video kết thúc đúng lúc bé đang phồng má, nến vẫn cháy. Bố xin cả nhà dừng lại một chút, chạy đi xoá bớt ảnh, rồi xin bé thổi lại lần nữa. Cả nhà thắp lại nến.
Bé Bơ thích quá, thổi lần hai rất nhiệt tình, rồi đòi thổi lần ba, lần bốn. Đến lần thứ năm thì nến không còn đủ sáp để thắp. Sinh nhật năm đó được nhớ là sinh nhật có nhiều lần thổi nến nhất.
Xoá gì bây giờ
Ai cũng biết cần xoá bớt. Cái khó là quyết định xoá cái gì.
Phiên xử bốn mươi đĩa bánh
Chị Mơ quyết tâm ngồi dọn ảnh. Trong máy có bốn mươi tấm chụp cùng một đĩa bánh flan, chụp hôm chị làm thành công lần đầu. Chị định giữ lại một tấm.
Chị xem tấm một, tấm hai, tấm ba. Tấm này bánh nghiêng sang trái, tấm kia ánh sáng ấm hơn, tấm nọ có cái thìa đẹp. Tấm nào cũng có lý do để ở lại.
Sau một tiếng, chị xoá được đúng hai tấm, và cả hai đều là ảnh chụp nhầm trong túi quần, đen thui. Bốn mươi đĩa bánh còn lại ba mươi tám. Chị bảo: "Bánh làm thành công lần đầu thì đáng được nhớ ba mươi tám lần."
Danh sách những lời hứa đầu năm
Tèo vào mục quản lý ứng dụng, sắp xếp theo "lần mở gần nhất". Đứng cuối danh sách là: ứng dụng học tiếng Nhật, ứng dụng tập thể dục buổi sáng, ứng dụng đếm nước uống, ứng dụng nấu ăn ít dầu mỡ.
Ứng dụng nào cũng được cài vào đầu năm và mở đúng một lần. Tèo nhìn danh sách như nhìn bảng tổng kết những lời hứa với bản thân.
Tèo xoá hết một lượt. Máy trống ra bốn GB. Lòng Tèo cũng nhẹ đi chừng ấy. Đầu năm sau Tèo sẽ cài lại, nhưng đó là chuyện của năm sau.
Những thứ chiếm chỗ bí ẩn
Có những góc của bộ nhớ mà chủ nhân không bao giờ nhớ là mình đã chất thứ gì vào đó.
Mục "Khác" mười hai GB
Bin mở phần lưu trữ, thấy ảnh chiếm năm GB, ứng dụng chiếm tám GB, còn một mục tên "Khác" chiếm mười hai GB. Bin không biết "Khác" là cái gì.
Bin lần theo từng ứng dụng, cuối cùng tìm ra thủ phạm: ứng dụng nhắn tin tự động tải về mọi ảnh, video trong tất cả các nhóm. Trong đó có nhóm họ hàng ba mươi người, mỗi sáng gửi một loạt ảnh hoa chúc buổi sáng tốt lành.
Bin tắt tự động tải, xoá bộ nhớ đệm, máy trống ra mười GB. Chiều hôm đó, nhóm họ hàng gửi thêm hai mươi video chúc mừng sinh nhật cô Út. Lần này Bin chỉ bấm xem, không lưu, và vẫn thả tim đầy đủ.
Ba nghìn tấm "để đọc sau"
Na có ba nghìn hai trăm ảnh chụp màn hình. Công thức nấu ăn, mã giảm giá, lịch chiếu phim, đoạn thơ hay, một bài hướng dẫn tập yoga, đường đi đến nhà bạn. Tấm nào cũng chụp lại "để đọc sau".
Na quyết định đọc hết rồi xoá. Đọc đến tấm thứ năm mươi thì phát hiện tất cả mã giảm giá đã hết hạn từ năm ngoái, lịch chiếu phim là của hai năm trước.
Na mở tấm mới nhất ra xem. Đó là ảnh chụp màn hình dòng thông báo "Bộ nhớ sắp đầy". Na chụp lại nó để nhớ phải dọn máy. Na bật cười, bắt đầu xoá thật.
Nhờ người khác dọn hộ
Nhờ người khác dọn máy là nhanh nhất, cũng là cách dễ tạo ra những phút hồi hộp nhất.
Hai nghìn tấm ảnh mờ
Mẹ nhờ con trai dọn điện thoại vì máy đầy. Con trai rất hiệu quả: chọn chức năng lọc ảnh mờ, ảnh trùng, xoá một lúc hai nghìn tấm. Máy nhẹ hẳn. Con trai hãnh diện trả máy cho mẹ.
Mẹ mở thư viện ảnh, mặt tái đi. Hai nghìn tấm ảnh mờ đó là ảnh con trai hồi nhỏ, chụp vội lúc con chạy nhảy, tấm nào cũng nhoè nhưng tấm nào mẹ cũng thương.
May mà ảnh xoá vẫn nằm trong mục "đã xoá gần đây". Con trai khôi phục lại hết, mất thêm mười phút. Kể từ bữa đó, trước khi xoá cái gì của mẹ, con trai luôn hỏi: "Mẹ ơi, tấm mờ này mẹ có thương không?"
Hai bản của mọi thứ
Anh Khoa mua gói lưu trữ đám mây, bật sao lưu ảnh tự động. Anh yên tâm lắm: ảnh đã lên mây, máy sẽ trống. Một tuần sau, máy vẫn báo đầy.
Anh gọi cho cậu em làm kỹ thuật. Cậu em hỏi anh đã bật chế độ tối ưu bộ nhớ trên máy chưa, chế độ giữ bản nhẹ trên máy, bản gốc trên mây. Anh Khoa chưa bật.
Vậy là suốt một tuần, anh Khoa có hai bản của mọi tấm ảnh: một trên mây, một trong máy, chỉ thiếu mỗi chỗ trống. Anh bật lên, máy trống ra một nửa. Anh bảo: "Tiền mua mây mà chưa dùng đến cái mây."
Những người sống khoẻ với bộ nhớ nhỏ
Không phải ai cũng khổ vì đầy bộ nhớ. Có người sống rất ung dung với chiếc máy dung lượng nhỏ nhất.
Máy của chú Tư
Chú Tư bán tạp hoá đầu ngõ dùng chiếc điện thoại chỉ có mười sáu GB, mua từ sáu năm trước. Máy chưa bao giờ báo đầy.
Cả xóm tò mò hỏi bí quyết. Chú bảo: ảnh hoá đơn nhập hàng thì tối nào cũng chuyển sang sổ rồi xoá; ảnh cháu chú gửi sang máy tính cuối tuần; ứng dụng chỉ có bốn cái, cái nào không dùng một tháng là gỡ.
Tối đó, cả xóm về nhà ngồi dọn máy. Con chú Tư, người dùng chiếc máy hai trăm năm mươi sáu GB, cũng đầy bộ nhớ, ngồi dọn đến khuya.
Hai trăm MB còn thiếu
Chung cư nhà Na chuyển sang gửi xe bằng ứng dụng. Ứng dụng nặng bốn trăm MB. Máy Na còn hai trăm MB. Bác bảo vệ đứng chờ Na ở cổng hầm.
Na xoá một bộ phim. Còn thiếu. Xoá thêm ba trăm bài hát tải về từ hồi sinh viên. Vẫn thiếu. Bác bảo vệ bảo Na cứ để xe vào trước rồi cài sau.
Đến tối, Na mới cài xong. Na ngồi nghĩ: ba trăm bài hát theo Na suốt bảy năm, vậy mà ra đi chỉ vì một chiếc vé gửi xe. Na tìm lại từng bài trên ứng dụng nghe nhạc trực tuyến, nghe đến khuya, thấy chẳng mất gì.
Chuyện thật đằng sau: thứ gì thật sự chiếm chỗ trong máy
Dung lượng ghi trên hộp không phải là toàn bộ chỗ bạn được dùng: hệ điều hành và ứng dụng cài sẵn đã chiếm một phần ngay từ đầu. Phần còn lại thường bị lấp nhanh nhất bởi video, nhất là video quay ở độ phân giải và số khung hình cao; một phút video chất lượng cao có thể nặng bằng hàng trăm tấm ảnh.
Thủ phạm thứ hai là ứng dụng nhắn tin và mạng xã hội: ảnh, video trong các nhóm thường được tải tự động, cộng thêm bộ nhớ đệm phình ra theo thời gian. Đó thường là phần nằm trong mục "Khác" hay "Dữ liệu hệ thống" khó hiểu. Thứ ba là những thứ trùng lặp: ảnh chụp liên tiếp, ảnh chụp màn hình, tệp tải về đã dùng xong. Khi bộ nhớ gần đầy, máy còn có thể chạy chậm, không cập nhật được và không chụp được ảnh, nên các nhà sản xuất thường khuyên chừa ra một phần trống.
Thứ tự dọn máy để không mất ảnh quý
Dọn theo thứ tự này giúp lấy lại nhiều chỗ nhất với ít rủi ro nhất:
- Sao lưu trước. Bật sao lưu ảnh lên dịch vụ lưu trữ hoặc chép sang máy tính, ổ cứng ngoài. Kiểm tra lại vài tấm quan trọng đã nằm ở nơi sao lưu rồi mới xoá trên máy.
- Mở mục lưu trữ trong cài đặt. Xem ứng dụng nào nặng nhất, xếp theo dung lượng. Bắt đầu từ cái nặng nhất, không phải cái dễ nhất.
- Xoá video lớn và tệp tải về. Phim đã xem, video đã gửi đi, tệp cài đặt cũ thường là chỗ lấy lại nhiều nhất chỉ trong vài phút.
- Tắt tự động tải trong ứng dụng nhắn tin. Sau đó xoá bộ nhớ đệm hoặc dọn ảnh, video của các nhóm đông người; chỉ lưu thứ bạn thật sự muốn giữ.
- Gỡ ứng dụng lâu không mở. Nhiều máy cho gỡ ứng dụng mà vẫn giữ dữ liệu, khi cài lại không mất gì.
- Dọn ảnh trùng và ảnh chụp màn hình. Dùng chức năng gợi ý ảnh trùng của máy, nhưng tự xem lại trước khi xoá như con trai trong chuyện ảnh mờ.
- Làm trống mục "đã xoá gần đây". Ảnh xoá thường còn nằm đó một thời gian; chỉ dọn mục này khi chắc chắn không cần khôi phục.
Câu hỏi thường gặp
Vì sao xoá ảnh rồi mà bộ nhớ không trống thêm?
Phần lớn điện thoại chuyển ảnh đã xoá vào mục "đã xoá gần đây" và giữ ở đó một thời gian để bạn khôi phục nếu lỡ tay. Phải xoá cả trong mục đó thì dung lượng mới được giải phóng. Ngoài ra con số trên máy đôi khi cần vài phút mới cập nhật.
Mục "Khác" hay "Dữ liệu hệ thống" trong bộ nhớ là gì?
Đó thường là bộ nhớ đệm của ứng dụng, tệp tạm, dữ liệu hệ điều hành và những tệp máy không xếp được vào nhóm nào. Xoá bộ nhớ đệm của ứng dụng nhắn tin, trình duyệt, ứng dụng xem video thường giảm đáng kể phần này. Khởi động lại máy đôi khi cũng giúp dọn tệp tạm.
Sao lưu ảnh lên dịch vụ đám mây rồi có nên xoá ảnh trên máy không?
Có thể, sau khi đã kiểm tra ảnh lên đầy đủ và mở xem được trên dịch vụ. Nhiều máy có chế độ tối ưu bộ nhớ, giữ bản nhẹ trên máy và bản gốc trên đám mây. Ảnh rất quan trọng nên có thêm một bản ở nơi khác như máy tính hoặc ổ cứng ngoài.
Có nên dùng ứng dụng dọn rác điện thoại không?
Phần lớn việc dọn dẹp làm được ngay trong cài đặt của máy. Một số ứng dụng dọn rác chạy nền liên tục, hiện quảng cáo và đòi nhiều quyền truy cập. Nếu dùng, chỉ chọn ứng dụng có nguồn gốc rõ ràng và đọc kỹ quyền nó yêu cầu.
Điện thoại đầy bộ nhớ có làm máy chậm không?
Có thể. Khi gần hết chỗ, máy thiếu không gian cho tệp tạm và việc sắp xếp dữ liệu, ứng dụng mở chậm hơn, có lúc không cập nhật hay chụp ảnh được. Chừa một phần dung lượng trống giúp máy chạy ổn định hơn.
Mấy chuyện này có hợp để nhắc người nhà dọn máy không?
Hợp hơn là nhắc trực tiếp. Kể chuyện bốn mươi đĩa bánh hay ba nghìn ảnh chụp màn hình, người nghe tự nhận ra mình và thường tự mở máy ra xem ngay. Sau đó bạn chỉ cần chỉ phần thứ tự dọn máy ở cuối bài.