Giỏ hàng online là nơi kỳ lạ nhất trong thế giới mua sắm: đồ bỏ vào rất nhanh, lấy ra rất chậm, và tổng tiền trong đó thường đủ để mua một chiếc xe máy, dù chủ nhân của nó chưa bao giờ có ý định mua hết. Với nhiều người, xem giỏ hàng giống đi dạo phố: ngắm cho vui, ngắm cho đỡ thèm.
Mười một mẩu chuyện vui tự viết dưới đây kể về những chiếc giỏ hàng đầy ắp, những món nằm chờ cả năm trời và những lần bấm nhầm nút. Cuối bài, phần "chuyện thật đằng sau" bàn cách biến giỏ hàng thành công cụ giúp mình mua ít mà trúng.
Giỏ hàng như phòng triển lãm
Với nhiều người, giỏ hàng không phải là bước trước khi thanh toán. Nó là bộ sưu tập riêng, là phòng trưng bày những thứ "một ngày nào đó".
Tám mươi bảy món của Tũn
Giờ nghỉ trưa, Tũn mở giỏ hàng như mở cuốn album: tám mươi bảy món, từ đôi giày chạy bộ, bộ nồi gang, cái lều cắm trại tới chiếc máy pha cà phê. Tổng tiền đủ mua một chiếc xe máy đời mới. Đồng nghiệp ngồi cạnh hỏi Tũn định mua hết thật à. Tũn lắc đầu: "Đâu có, mình chỉ ghé thăm chúng thôi". Mỗi trưa Tũn lướt một lượt, gật gù trước cái lều, nhìn lâu hơn một chút ở chiếc máy pha cà phê, rồi đóng ứng dụng. Tũn bảo xem giỏ hàng giống ngắm cửa kính trung tâm thương mại, có khác là không phải đi bộ và không ai hỏi "anh cần gì ạ".
Giỏ hàng làm danh sách quà
Sắp đến sinh nhật, Su gửi vào nhóm bạn đường dẫn danh sách mong muốn của mình, trong đó có bộ tai nghe, chiếc đồng hồ, bộ son và một chiếc móc khoá hình quả bơ để cho đủ mười món. Su nghĩ nhóm sẽ góp tiền mua một món lớn. Đến hôm sinh nhật, Su nhận được năm gói quà. Su mở lần lượt: móc khoá quả bơ, móc khoá quả bơ, móc khoá quả bơ, móc khoá quả bơ, và một tấm thiệp ghi "xin lỗi nha, cửa hàng hết móc khoá rồi". Su treo cả bốn chiếc móc khoá lên ba lô, đi đâu cũng leng keng. Năm sau, danh sách của Su không còn món nào dưới năm trăm nghìn.
Giỏ hàng như tủ lạnh nhà mẹ
Na mượn điện thoại của mẹ để đặt giúp mẹ ít đồ. Mở giỏ hàng ra, Na thấy món đầu tiên là cái quạt bỏ vào từ mùa hè năm ngoái, món thứ hai là áo len bỏ vào từ mùa đông trước nữa. Nhiều món đã ngừng bán, hiện chữ "hết hàng" màu xám, nằm im như ảnh kỷ niệm. Na hỏi mẹ có muốn xoá bớt không. Mẹ bảo cứ để đấy, biết đâu có lúc cần. Na bật cười, vì câu đó y hệt câu mẹ vẫn nói với hộp cơm nguội trong ngăn mát tủ lạnh.
Nghĩ thêm, nghĩ mãi
Lý do phổ biến nhất để bỏ đồ vào giỏ là "để nghĩ thêm". Có điều thời gian nghĩ thêm không có hạn cuối, và nhiều món nghĩ xong thì cũng không còn để mua.
Chiếc ghế công thái học
Anh Duy bỏ chiếc ghế làm việc vào giỏ để nghĩ thêm. Một tuần sau ghế giảm mười phần trăm, anh nghĩ: biết đâu còn giảm nữa. Hai tuần sau giảm hai mươi phần trăm, anh nghĩ: đợt khuyến mãi lớn sắp tới chắc còn sâu hơn. Đến đợt khuyến mãi lớn, ghế hết hàng. Anh Duy thở phào: "May mà chưa mua, đỡ tốn tiền". Rồi anh ngồi trên chiếc ghế nhựa cũ, lưng hơi mỏi, mở ứng dụng tìm một chiếc ghế khác để bỏ vào giỏ. Đồng nghiệp hỏi anh có định mua chiếc mới không. Anh đáp chắc nịch: "Có chứ, sau khi nghĩ thêm".
Thông báo như lời nhắc nợ
Ứng dụng gửi thông báo cho Mít: "Món hàng trong giỏ của bạn sắp hết!". Hai ngày sau: "Món hàng trong giỏ của bạn đang giảm giá!". Ba ngày sau: "Đừng để món hàng trong giỏ chờ lâu nhé!". Mít bắt đầu thấy áy náy, như thể đang hẹn ai đó mà mãi không tới. Mỗi lần điện thoại rung, Mít giật mình nghĩ tới cái bình giữ nhiệt nằm cô đơn trong giỏ. Cuối cùng Mít làm một việc dứt khoát: không mua, cũng không xoá, mà tắt thông báo. Cái bình giữ nhiệt vẫn ở đó, nhưng ít ra không còn nhắn tin cho Mít nữa.
Giỏ hàng chung, chuyện chung
Dùng chung một tài khoản để gom đơn là cách tiết kiệm phí giao hàng phổ biến, nhưng nó cũng biến giỏ hàng thành nơi chứa những món đồ không ai nhận là của mình.
Bạn cùng phòng và giỏ hàng bí ẩn
Bin và Tèo ở chung phòng trọ, dùng chung một tài khoản để gom đơn. Một tối Bin mở giỏ hàng ra và thấy: sữa rửa mặt, hai quả tạ tay năm cân, sách dạy nấu ăn chay, bộ tua vít và một chiếc mũ len màu hồng. Bin hỏi Tèo món nào của Tèo. Tèo nhận sữa rửa mặt và bộ tua vít. Bin nhận tạ tay. Sách nấu ăn chay và mũ len hồng không ai nhận. Hai người điều tra cả buổi tối mới nhớ ra: tuần trước bạn gái của Tèo mượn điện thoại "xem một chút". Từ đó giỏ hàng có quy định mới: ai bỏ đồ vào phải ghi tên vào phần ghi chú.
Hỏi nhóm bạn có nên mua
Su chụp màn hình chiếc túi trong giỏ hàng, gửi nhóm bạn thân hỏi có nên mua không. Cả nhóm bàn luận rất sôi nổi, người khen màu đẹp, người khen kiểu dáng, người gửi cả ảnh phối đồ gợi ý. Biểu quyết: bốn phiếu "mua đi", không phiếu nào phản đối. Hai ngày sau, Su thấy trong nhóm có ba người đeo đúng chiếc túi ấy. Su vẫn chưa mua. Chiếc túi vẫn nằm trong giỏ, giờ thêm một lý do mới để nghĩ thêm: "Đeo giống cả nhóm thì đi chơi chụp ảnh trông như đồng phục".
Bấm nhầm, bấm vội
Nút "thêm vào giỏ" và nút "mua ngay" thường đứng sát nhau. Ngón tay vội hoặc ngón tay buồn ngủ đôi khi chọn giúp chủ nhân một quyết định lớn.
Mua ngay thay vì để đó
Mười một giờ đêm, chị Hoa lướt điện thoại trên giường, mắt díp lại. Chị định bấm "thêm vào giỏ" cho chiếc máy hút bụi để mai nghĩ tiếp, ngón tay lại chạm vào "mua ngay". Ứng dụng nhanh nhẹn làm phần còn lại: địa chỉ có sẵn, phương thức thanh toán khi nhận hàng có sẵn, một tiếng "ting" vui vẻ, đơn hàng đã đặt. Chị Hoa tỉnh ngủ hẳn, vội vào huỷ. Huỷ xong, chị nằm xuống, suy nghĩ lại thêm mười phút rồi… đặt lại. Sáng hôm sau chị kể với đồng nghiệp: "Ngón tay mình quyết đoán hơn mình".
Số lượng mười thay vì một
Tèo đặt mua một cuộn băng dính, lúc chỉnh số lượng thì ngón tay trượt, số một thành số mười. Tèo không để ý, bấm thanh toán. Ba ngày sau, Tèo nhận về một hộp chứa mười cuộn băng dính. Ban đầu Tèo định trả, rồi nghĩ lại thấy phí giao hàng trả lại gần bằng tiền hàng. Thế là mười cuộn băng dính ở lại. Tèo dán lại góc thảm, dán dây sạc lên cạnh bàn, dán cả ghi chú lên tủ lạnh. Hết năm, Tèo mới dùng được bốn cuộn. Bạn bè đến chơi ai cần băng dính đều được Tèo tặng một cuộn kèm câu chuyện, coi như quà lưu niệm có hướng dẫn sử dụng.
Dọn giỏ hàng cuối năm
Có một nghi thức mà nhiều người làm vào dịp cuối năm, trước cả dọn nhà đón Tết: mở giỏ hàng ra, xoá những thứ đã không còn muốn nữa.
Dọn giỏ như dọn nhà
Ngày hai mươi lăm tháng Chạp, Bin quyết định dọn giỏ hàng. Năm mươi ba món, mỗi món là một kế hoạch dang dở: dây nhảy cho quyết tâm tập thể dục, bộ màu nước cho quyết tâm học vẽ, chậu trồng rau cho quyết tâm sống xanh. Bin xoá từng món, thấy nhẹ người như vừa quét xong mạng nhện góc nhà. Xoá xong, giỏ hàng trống trơn, Bin cảm giác vừa tiết kiệm được cả triệu bạc, dù thật ra chưa từng tiêu đồng nào cho chúng. Mùng ba Tết, Bin lại bỏ vào giỏ một cuốn sổ kế hoạch năm mới.
Giỏ hàng là cuốn nhật ký
Na thử đọc lại lịch sử giỏ hàng của mình theo thứ tự thời gian và phát hiện nó giống hệt một cuốn nhật ký. Tháng Giêng có tạ tay và thảm tập. Tháng Ba có nồi chiên và sách dạy làm bánh. Tháng Sáu có kính râm, phao bơi và kem chống nắng. Tháng Chín có giá sách và đèn bàn học. Tháng Mười Hai có áo len, khăn quàng và… lại tạ tay. Na đưa cho bạn thân xem. Bạn đọc xong nói: "Năm nay cậu sống đủ bốn mùa, tập thể dục hai lần, ở mỗi lần đều trong giỏ hàng".
Chuyện thật đằng sau: dùng giỏ hàng làm danh sách chờ
Giỏ hàng là chỗ để nghĩ, không phải chỗ để quên. Bỏ món định mua vào giỏ thay vì bấm mua ngay là thói quen tốt, vì nó tạo một khoảng dừng. Khoảng dừng chỉ có ích khi bạn quay lại xem xét, nên đặt một ngày cố định trong tuần để mở giỏ và quyết từng món: mua, chờ tiếp hoặc xoá.
Thử quy tắc chờ vài ngày. Nhiều người áp dụng nguyên tắc đơn giản: món không thiết yếu thì chờ một đến ba ngày rồi mới mua. Sau khoảng chờ, nếu vẫn thấy cần và vẫn đủ tiền thì mua với tâm thế thoải mái; nếu đã quên thì món đó vốn không quan trọng.
Tự hỏi một câu trước khi thanh toán. Câu hỏi hữu ích nhất là: "Nếu món này không giảm giá, mình có mua không?". Trả lời "không" thì phần lớn niềm vui đến từ con số giảm giá chứ không phải từ món hàng.
Tắt bớt thông báo thúc giục. Các lời nhắc "sắp hết hàng", "đang giảm giá" được thiết kế để thúc mình quyết nhanh. Tắt chúng đi không làm bạn mua đắt hơn, chỉ giúp quyết định quay về đúng nhịp của bạn.
Kiểm tra số lượng và nút bấm trước khi thanh toán. Nhìn lại số lượng, phân loại màu, kích cỡ và địa chỉ ở trang cuối cùng. Mười giây kiểm tra tiết kiệm được cả một lần huỷ đơn hoặc mười cuộn băng dính dùng tới sang năm.
Câu hỏi thường gặp
Bỏ nhiều đồ vào giỏ hàng mà không mua có sao không?
Không sao cả, giỏ hàng không tính phí và người bán cũng không bị thiệt. Nhiều người dùng giỏ hàng như danh sách mong muốn để so sánh và chờ giá tốt. Chỉ nên dọn định kỳ để giỏ không quá dài, khó tìm món mình thật sự cần.
Vì sao ứng dụng mua sắm hay nhắc món trong giỏ hàng?
Đó là cách các nền tảng mua sắm khuyến khích người dùng hoàn tất đơn hàng, vì nhiều giỏ hàng bị bỏ dở. Lời nhắc có thể hữu ích khi món bạn chờ thật sự giảm giá, nhưng nếu thấy phiền thì có thể tắt trong phần cài đặt thông báo.
Lỡ bấm mua ngay thay vì thêm vào giỏ thì làm sao?
Vào mục đơn mua trên ứng dụng và huỷ ngay khi đơn còn ở trạng thái chờ xác nhận. Đơn đã được người bán chuẩn bị hoặc giao đi thì nhắn người bán để được hướng dẫn. Càng xử lý sớm càng đơn giản.
Dùng chung tài khoản mua sắm với bạn cùng phòng có nên không?
Có thể tiện cho việc gom đơn, nhưng nên thống nhất cách ghi chú món của ai, ai thanh toán và địa chỉ nhận hàng. Không nên chia sẻ mật khẩu tài khoản có liên kết thẻ hoặc ví, vì rủi ro mất tiền và khó phân định trách nhiệm.
Có mẹo nào để bớt mua sắm bốc đồng không?
Một vài cách đơn giản: chờ một đến ba ngày trước khi mua món không thiết yếu, đặt hạn mức chi tiêu hằng tháng, tắt thông báo khuyến mãi và tự hỏi liệu mình có mua nếu không giảm giá. Ghi lại các món đã mua mà ít dùng cũng giúp lần sau tỉnh táo hơn.
