Lần đầu đi máy bay, ai cũng mang theo hai thứ: một tấm thẻ lên máy bay cầm chặt tới mức nhàu một góc, và một bụng câu hỏi không dám hỏi to. Ghế của mình ở đâu? Dây an toàn cài thế nào? Cái nút trên đầu bấm vào có sao không? Tai sao tự dưng như có ai bịt lại?
Phần sân bay đã có chuyện riêng; ở đây chỉ kể những gì xảy ra từ lúc bước qua cửa khoang tới lúc máy bay dừng hẳn — quãng thời gian ngắn nhưng đủ để người bay lần đầu có một kho chuyện kể cả năm. Cuối bài là phần “chuyện thật đằng sau” với mấy điều nên biết trước, để chuyến bay đầu tiên bớt hồi hộp mà vẫn đủ vui.
Đi tìm số ghế như đi tìm nhà người quen
Hàng 23 nằm ở đâu
Tũn bước vào khoang, thấy hai dãy ghế dài hun hút, liền đi một mạch như đi chợ, mắt nhìn thẳng. Đi tới tận cuối khoang, gặp nhà vệ sinh, Tũn mới quay lại hỏi tiếp viên. Chị tiếp viên chỉ lên phía trên đầu ghế: số hàng ghi ngay đó, chữ cái ghi bên cạnh. Tũn ngước lên, gật gù, rồi phát hiện mình vừa đi ngang qua hàng 23 từ… hai phút trước. Quay lại lần nữa, lần này đi ngược dòng người đang lên, Tũn xin lỗi tổng cộng mười một lần cho một quãng đường chừng năm mét. Đặt người xuống ghế, Tũn thở phào như vừa leo xong một con dốc.
Ghế A là ghế cửa sổ, ghế C là ghế… của ai
Bà Năm được con cháu đặt cho ghế cửa sổ để ngắm mây. Lên máy bay, bà thấy ghế giữa trống thì ngồi luôn cho gần lối đi, “đỡ phiền người ta”. Một lúc sau chú khách ghế giữa tới, lễ phép đưa thẻ. Bà dịch vào ghế cửa sổ. Rồi cô khách ghế lối đi tới, bà lại tưởng mình ngồi nhầm tiếp, đứng dậy định dịch ra. Ba người đứng lên ngồi xuống như tập thể dục buổi sáng, cuối cùng chú khách ghế giữa phải cầm thẻ của bà đọc to từng chữ. Bà Năm ngồi yên chỗ cửa sổ, cười: “Cái ghế nó có tên mà mình không biết đọc”.
Cười xong thì nhớ giúp: số hàng in trên giá để đồ phía trên, chữ cái thường đi theo thứ tự từ cửa sổ bên này sang cửa sổ bên kia.
Hành lý xách tay và cái ngăn trên đầu
Chiếc ba lô không chịu vào ngăn
Bin mang một ba lô căng như quả bóng, cố nhét vào ngăn để đồ phía trên. Đẩy ngang không vào, đẩy dọc không vào, đẩy kèm lời động viên cũng không vào. Hàng người phía sau bắt đầu xếp dài. Một anh khách đứng sau nhẹ nhàng gợi ý: “Em xoay ngược quai ra ngoài, để đáy vào trước thử xem”. Ba lô trượt vào êm ru. Bin quay lại cảm ơn, rồi sực nhớ cái sạc và hộp bánh cần dùng đều nằm trong ba lô. Thế là chuyến bay một tiếng rưỡi, Bin ngồi ngắm cái ngăn đồ phía trên đầu với ánh mắt của người nhớ nhà.
Cửa ngăn đồ và cú cúi đầu thần tốc
Na đứng dậy lấy áo khoác, mở ngăn đồ phía trên. Một chiếc túi vải mềm của ai đó trượt ra, rơi đúng vào lòng Na như được giao tận tay. Không ai đau, chỉ có Na giật mình kêu “ối” to tới mức cả hai hàng ghế quay lại. Chủ chiếc túi đứng dậy xin lỗi rối rít, Na xin lỗi lại vì kêu to, hai người cùng xin lỗi nhau thêm ba lượt. Từ đó trở đi, lần nào mở ngăn đồ, Na cũng mở he hé trước một chút, hé mắt nhìn vào như người mở tủ lạnh nhà bạn.
Câu chốt của mục này nằm ở chính lời phát thanh mà ít người để ý: đồ trong ngăn có thể đã xê dịch trong lúc bay, mở cửa ngăn cẩn thận.
Dây an toàn và hướng dẫn của tiếp viên
Cài mãi không ăn khớp
Khoa cầm hai đầu dây an toàn, lắp vào nhau như lắp đồ chơi xếp hình. Không vào. Lật mặt lại. Vẫn không vào. Khoa bắt đầu toát mồ hôi vì máy bay đã lăn bánh. Chị ngồi cạnh liếc sang, rồi chỉ nhẹ: “Em đang cầm hai đầu dây của hai ghế khác nhau đấy”. Một đầu là của Khoa, đầu kia của chị. Hai người cười khúc khích, mỗi người lấy lại đúng phần của mình, cạch một tiếng là xong. Khoa thề lần sau sẽ cài dây ngay khi vừa ngồi xuống, trước cả khi chụp ảnh khoe cửa sổ.
Học thuộc bài hướng dẫn an toàn
Bà Năm xem phần hướng dẫn an toàn chăm chú hơn cả xem thời sự. Tiếp viên giơ dây an toàn, bà giơ theo. Tiếp viên chỉ cửa thoát hiểm phía trước, bà quay lên nhìn. Chỉ cửa phía sau, bà quay xuống nhìn. Tới đoạn mặt nạ dưỡng khí, bà ngước lên trần máy bay tìm. Hết phần hướng dẫn, nhiều khách đã ngủ, riêng bà Năm quay sang cháu: “Con nhớ chưa, cửa gần nhất là đằng sau mình bốn hàng”. Cháu thì chưa nhớ. Cả chuyến bay, người nhớ rõ nhất mọi thứ là người lần đầu tiên đi.
Bà Năm làm đúng: phần hướng dẫn an toàn không dành riêng cho người bay lần đầu, ai đếm số hàng tới cửa thoát hiểm gần nhất cũng là người khôn.
Lúc cất cánh, lúc ù tai
Bám tay vịn như bám tay mẹ
Lúc máy bay tăng tốc, Tũn nắm chặt hai tay vịn, lưng dính chặt vào ghế, mắt nhìn thẳng phía trước như đang thi gan. Bánh xe vừa rời mặt đất, bụng Tũn có cảm giác hẫng hẫng như lúc đi thang máy xuống nhanh. Tũn liếc sang bên cạnh: chú khách ngồi kế đã ngủ từ lúc nào, miệng còn hé cười. Mười phút sau máy bay bay ổn định, Tũn mới buông tay vịn ra, thấy hai bàn tay in nguyên vết lằn. Lúc hạ cánh, Tũn lại nắm chặt lần nữa, nhưng lần này có kinh nghiệm: nắm một tay thôi, tay kia để chụp ảnh.
Ai bịt tai mình
Gần tới nơi, Na thấy tai mình như có ai nhét bông vào. Tiếng người nói nghe xa xa, tiếng động cơ nghe như từ trong hộp vọng ra. Na lay lay tai, ngoáy nhẹ, lắc đầu, chẳng ăn thua. Cô bạn đi cùng đưa cho một viên kẹo: “Nhai đi, nuốt nước bọt mấy lần, hoặc ngáp thật to”. Na ngáp thật to — to tới mức chú khách đối diện cũng ngáp theo, rồi chị bên cạnh ngáp theo nữa. Tai Na “tách” một cái, nghe rõ trở lại. Cả hàng ghế thì vẫn đang ngáp dây chuyền.
Ngáp, nuốt, nhai kẹo đúng là những cách đơn giản để tai bớt ù khi máy bay đổi độ cao. Ngáp lây thì không ai dạy, nó tự đến.
Đồ ăn, nước uống và cái nhà vệ sinh bé xíu
Chiếc bàn gập bí ẩn
Bin thấy người phía trước kéo một chiếc bàn nhỏ từ lưng ghế ra, đặt cốc nước lên rất sang. Bin tìm khắp lưng ghế trước mặt mình, sờ trên, sờ dưới, không thấy cái lẫy nào. Bin ngại hỏi, đành cầm cốc nước suốt hai mươi phút như cầm cúp vô địch. Đến lúc tiếp viên đi thu dọn, chị nhẹ nhàng xoay cái chốt nhỏ ngay trên lưng ghế trước, chiếc bàn hạ xuống. Bin nhìn cái chốt, cái chốt nhìn Bin. Bin đặt cốc xuống, cảm ơn, rồi kéo lên hạ xuống chiếc bàn ba lần cho nhớ.
Cánh cửa gấp đôi
Khoa đi vệ sinh trên máy bay lần đầu, đứng trước cánh cửa tìm tay nắm để kéo. Kéo không ra. Đẩy cũng không vào. Khoa đứng nghiên cứu như đứng trước một câu đố, trong khi hai người phía sau đang đợi. Một bác lớn tuổi đứng sau mỉm cười, đưa tay ấn nhẹ vào giữa cánh cửa, cửa gập đôi lại mở ra. Lúc ra, Khoa lại loay hoay tìm cách mở từ phía trong. Bước ra được, Khoa gật đầu chào bác lần nữa với vẻ biết ơn sâu sắc của người vừa được giải cứu.
Trên máy bay, câu “anh chị chỉ giúp em với” chưa bao giờ làm ai cười chê. Thứ làm người ta cười là hai mươi phút cầm cốc nước.
Ngắm mây và lúc máy bay dừng hẳn
Một trăm tấm ảnh mây
Bà Năm ngồi ghế cửa sổ, chụp mây suốt chuyến bay. Mây trắng, mây xốp, mây nhuộm nắng, mây trông như con voi, mây trông như nồi xôi. Về tới nhà, bà mở máy cho cả nhà xem: một trăm mười hai tấm, tấm nào cũng là mây. Thằng cháu hỏi: “Bà ơi, tấm này với tấm kia khác gì nhau?”. Bà chỉ vào từng tấm, giải thích tấm này chụp lúc vừa cất cánh, tấm kia chụp lúc đang ăn bánh, tấm này mây có cái đuôi cong. Cả nhà ngồi xem tới tấm cuối, và đó là buổi chiếu ảnh dài nhất năm.
Đứng dậy sớm nhất khoang
Máy bay vừa chạm đất, Tũn đã định đứng dậy lấy đồ vì sợ chậm chân. Chưa kịp đứng, tiếp viên đã nhắc qua loa: quý khách vui lòng ngồi yên, thắt dây an toàn cho tới khi tàu bay dừng hẳn. Tũn ngồi xuống, mặt đỏ như vừa bị gọi tên trong lớp. Đợi đèn tắt, đứng dậy, Tũn mới thấy cả khoang cũng phải xếp hàng ra từ từ, ai đứng sớm cũng chỉ đứng cúi đầu dưới ngăn đồ thêm năm phút. Chuyến sau Tũn ngồi yên tới lượt mình, vừa thong thả vừa không phải cúi đầu.
Tới đây thì người bay lần đầu đã có đủ chuyện để kể. Chuyến thứ hai bao giờ cũng nhàn hơn, nhưng hiếm khi vui bằng chuyến đầu.
Chuyện thật đằng sau: bay chuyến đầu cho đỡ hồi hộp
Phần lớn những chuyện ở trên đến từ việc không ai nói trước với người bay lần đầu những điều rất nhỏ. Vài điều đáng biết, đều là kiến thức phổ thông, còn quy định cụ thể thì luôn theo hãng và theo lời tiếp viên trên chuyến của bạn:
- Đọc số ghế: số là hàng, chữ là vị trí trong hàng. Số hàng in ở mép giá để đồ phía trên; không tìm thấy thì đưa thẻ cho tiếp viên, họ chỉ trong vài giây.
- Lấy trước những thứ cần dùng (sạc, áo khoác mỏng, khăn giấy, kẹo) rồi mới cất túi lên ngăn trên. Đồ nặng nên để dưới ghế trước mặt nếu được phép.
- Cài dây an toàn ngay khi ngồi: đầu kim loại cắm vào khoá cho tới khi nghe tiếng “cạch”, kéo đầu dây cho vừa bụng; muốn mở thì lật nắp khoá lên.
- Nghe phần hướng dẫn an toàn và đếm số hàng tới cửa thoát hiểm gần nhất, cả phía trước lẫn phía sau.
- Ù tai khi máy bay đổi độ cao: nuốt, ngáp, nhai kẹo hoặc uống từng ngụm nước nhỏ thường giúp tai cân bằng lại. Người đang bị cảm, nghẹt mũi hoặc có bệnh về tai nên hỏi bác sĩ trước chuyến bay.
- Bật chế độ máy bay khi được yêu cầu, làm theo hướng dẫn về thiết bị điện tử của chuyến bay.
- Ngồi yên tới khi đèn báo thắt dây tắt rồi mới đứng lên lấy hành lý; mở ngăn đồ chậm để đồ không trượt ra.
Câu hỏi thường gặp
Đi máy bay lần đầu có bị say không?
Nhiều người bay lần đầu hoàn toàn không sao, một số người thấy hơi chóng mặt hoặc buồn nôn khi máy bay rung lắc. Ngồi ghế gần cánh, nhìn ra xa, ăn nhẹ trước chuyến bay thường giúp dễ chịu hơn. Người hay say xe nên hỏi dược sĩ hoặc bác sĩ trước khi dùng thuốc chống say.
Nên chọn ghế cửa sổ hay ghế lối đi khi bay lần đầu?
Ghế cửa sổ cho bạn ngắm mây và không bị ai nhờ đứng dậy, rất hợp với chuyến đầu tiên. Ghế lối đi tiện đi vệ sinh và duỗi chân. Nếu đi cùng người thân lớn tuổi hoặc trẻ nhỏ, nên ngồi cạnh nhau để tiện giúp nhau cài dây và lấy đồ.
Máy bay rung lắc có nguy hiểm không?
Rung lắc thường do máy bay đi qua vùng không khí chuyển động, gọi là nhiễu động, và là chuyện quen thuộc với tổ bay. Việc quan trọng nhất của hành khách là ngồi đúng chỗ và thắt dây an toàn mỗi khi đèn báo bật, kể cả khi đang ngủ.
Trên máy bay có được dùng điện thoại không?
Tuỳ quy định của từng hãng và từng giai đoạn chuyến bay. Thông thường bạn sẽ được yêu cầu bật chế độ máy bay, và tiếp viên sẽ thông báo khi nào được dùng thiết bị. Cứ làm theo lời phát thanh và hướng dẫn trên chuyến của mình là đúng.
Có nên vỗ tay khi máy bay hạ cánh không?
Đây là chuyện tuỳ thói quen, không có quy định. Ở một số chuyến, hành khách vỗ tay để cảm ơn tổ bay, ở chuyến khác thì không ai làm. Nếu muốn cảm ơn, một lời chào tiếp viên lúc ra cửa là cách nhẹ nhàng mà ai cũng quý.
Đưa ông bà đi máy bay lần đầu cần lưu ý gì?
Nên giải thích trước các bước bằng lời đơn giản, ngồi cạnh để giúp cài dây và chỉ chỗ nhà vệ sinh, nhắc uống nước và vận động chân nhẹ khi được phép. Người lớn tuổi có bệnh mạn tính nên hỏi bác sĩ trước chuyến bay, và có thể đặt dịch vụ hỗ trợ của hãng nếu cần.
