Được người ta tới nhà ở lại chơi vài hôm là chuyện vui, nhưng lần đầu làm chủ nhà thì vui kèm cuống. Căn hộ hằng ngày vừa đủ cho một hai người bỗng phải chứa năm người, năm cái bàn chải, năm thói quen ngủ, và một bình nóng lạnh chưa từng phải làm việc vất vả như thế.
Những mẩu chuyện dưới đây kể về mấy ngày ấy, từ buổi tối dọn nhà vội vàng trước giờ khách tới đến lúc tiễn khách ra bến xe rồi quay về căn nhà rộng thênh thang. Ai từng làm chủ nhà lần đầu sẽ thấy mình trong đó; ai sắp làm thì có phần “chuyện thật đằng sau” ở cuối bài để đỡ hớt hải.
Dọn nhà trước giờ khách đến
Cái tủ biết giữ bí mật
Còn hai tiếng nữa nhóm bạn đại học tới, Vy nhìn quanh căn hộ: quần áo trên ghế, giấy tờ trên bàn, thùng hàng chưa mở ở góc. Không đủ thời gian xếp gọn, Vy ôm tất cả nhét vào tủ quần áo, dùng lưng ép cánh tủ đóng lại. Căn hộ gọn gàng như ảnh mẫu. Tối đó, cô bạn thân mở tủ định treo chiếc áo khoác. Cánh tủ vừa hé, cả một núi đồ đổ ra như thác. Cả nhóm im một giây rồi cười lăn. Sau lần ấy, câu “mở tủ nhà Vy” thành câu cả nhóm dùng mỗi khi ai đó cố tỏ ra ngăn nắp.
Lau nhà lần thứ ba
Anh Hoàng chuẩn bị đón chú thím và hai em họ dưới quê lên chơi. Anh lau nhà lần một, đi ra đi vào lấy đồ, thấy vết dép. Lau lần hai, nhớ ra chưa đổ rác, lại đi qua đi lại. Lau lần ba, vừa xong thì chuông cửa reo, khách tới sớm một tiếng. Chú thím bước vào, nhìn sàn nhà còn ướt bóng loáng, đứng ngay ở cửa không dám đi. Thím bảo: “Nhà sạch thế này chú thím ngồi ngoài hành lang cũng được”. Anh Hoàng vội lấy khăn khô lau một đường cho khách đi, và nhận ra người ta tới thăm mình chứ không tới kiểm tra sàn.
Khách ở lại nhà thường không để ý sàn bóng hay không, họ để ý có chỗ để vali, có móc treo áo và chủ nhà có thở được không.
Sơ đồ chỗ ngủ cho năm người
Bản vẽ kỹ thuật
Vy lấy giấy vẽ sơ đồ chỗ ngủ: hai bạn nữ ngủ giường trong phòng, một bạn nằm sofa, hai bạn nam trải nệm phòng khách, Vy nằm võng ngoài ban công cho mát. Bản vẽ có cả mũi tên đường đi vệ sinh ban đêm. Tối đầu tiên, cả năm người ngồi nói chuyện ở phòng khách tới hai giờ sáng, rồi lăn ra ngủ ngay tại chỗ, trên nệm, trên thảm, gối đầu lên nhau. Sáng ra, giường trong phòng phẳng phiu không ai nằm, chiếc võng cũng trống trơn. Bản sơ đồ được dán lên tủ lạnh làm kỷ niệm, chú thích “kế hoạch đẹp nhất không ai làm theo”.
Tấm chăn hình gấu
Anh Hoàng đếm thiếu một cái chăn, sang gõ cửa nhà hàng xóm mượn. Chị hàng xóm vui vẻ đưa ngay tấm chăn của con gái, màu hồng, in đầy gấu con. Anh định đưa cho em họ đắp, nhưng chú lại chọn trước, bảo chăn này dày, ấm. Sáng hôm sau, cả nhà thấy chú ngủ ngon lành dưới đàn gấu hồng, cười mãi không thôi. Chú thì thản nhiên: “Đắp chăn nào ấm thì đắp, gấu hay hổ không quan trọng”. Trả chăn, anh Hoàng mang biếu chị hàng xóm túi bánh quê chú thím mang lên. Tấm chăn ấy về sau thành lý do hai nhà hay sang chơi.
Chỗ ngủ cho khách không cần đẹp, chỉ cần mỗi người biết chỗ của mình, có gối, có chăn và có ổ cắm sạc điện thoại gần đầu.
Bữa cơm đầu tiên đãi khách
Ba món cầu kỳ và gói mì lúc nửa đêm
Vy học theo công thức trên mạng, nấu ba món cầu kỳ đãi bạn: cá sốt, gà chiên giòn, canh hải sản. Bếp nhỏ, nấu từ năm giờ chiều tới tám giờ tối mới xong, cả nhóm đói tới mức ăn sạch trong mười lăm phút. Mười hai giờ đêm, đang nói chuyện thì ai cũng đói lại. Vy úp năm gói mì, đập thêm mấy quả trứng, thả nắm rau cải. Cả nhóm ngồi bệt ăn, khen lấy khen để, bảo đây là món ngon nhất chuyến đi. Vy nhìn nồi mì, nghĩ lại ba tiếng đứng bếp chiều nay, không biết nên vui hay nên buồn.
Gì cũng được
Anh Hoàng hỏi chú thím muốn ăn gì. Chú bảo gì cũng được, thím bảo gì cũng được, hai em họ bảo gì cũng được. Anh nấu canh chua có hành, thím không ăn được hành. Anh làm gà xào sả ớt, em út không ăn cay. Anh chiên cá, chú kiêng đồ chiên vì bác sĩ dặn. Tới bữa thứ ba anh rút kinh nghiệm, không hỏi “ăn gì” nữa mà hỏi “ai không ăn được gì”. Danh sách hiện ra ngay trong một phút. Từ đó anh coi câu “gì cũng được” là câu khó trả lời nhất trong mọi cuộc đón khách.
Hỏi khách “có món gì không ăn được, có ai dị ứng gì không” dễ trả lời hơn nhiều so với hỏi “thích ăn gì”.
Nhà tắm, nước nóng và khăn của ai
Người tắm thứ tư
Buổi tối, năm người xếp hàng tắm. Người thứ nhất tắm nước nóng thơm tho, người thứ hai còn ấm, người thứ ba hơi mát. Tới người thứ tư, nước lạnh ngắt, tiếng kêu “ối” vọng ra cả phòng khách. Hôm sau Vy lập lịch tắm cách nhau một khoảng để bình kịp đun lại, ai tắm sớm thì tắm nhanh. Bạn thứ năm, rút kinh nghiệm hôm trước, xung phong tắm từ năm giờ chiều. Vy kể lại, bảo nếu cần chấm giải người làm việc chăm chỉ nhất chuyến đi thì giải đó thuộc về cái bình nóng lạnh.
Khăn màu nào của ai
Anh Hoàng chuẩn bị chu đáo bốn cái khăn tắm bốn màu cho bốn người, xanh, vàng, hồng, trắng, nhưng quên nói màu nào của ai. Chú dùng khăn xanh, em lớn cũng dùng khăn xanh, thím thì dùng khăn trắng vì tưởng khăn trắng là khăn mặt. Tới hôm thứ hai, khăn vàng và khăn hồng vẫn gấp phẳng phiu trên giá. Anh Hoàng viết tên mỗi người lên mẩu băng dính dán vào móc treo. Cả nhà khen sáng kiến hay, rồi cuối chuyến chú vẫn dùng nhầm khăn của anh. Chú bảo khăn của cháu thơm hơn.
Mẹo nhỏ: mỗi người một móc treo có ghi tên, bàn chải và khăn dự phòng để sẵn một chỗ, đỡ được cả chục lần hỏi “cái này của ai”.
Làm hướng dẫn viên ở chính thành phố mình
Nơi nổi tiếng nhất mình chưa từng đến
Nhóm bạn muốn đi thăm một điểm nổi tiếng nhất thành phố. Vy sống ở đây năm năm, chưa đến lần nào, vì lúc nào cũng nghĩ “ở gần, lúc nào đi chẳng được”. Vy dẫn đường bằng điện thoại, đi nhầm cổng sau, phải vòng nửa vòng. Tới nơi, bạn bè hỏi chỗ này có gì đặc biệt, Vy đọc to phần giới thiệu ở cổng. Cả nhóm phát hiện chủ nhà cũng ngắm say sưa không kém khách. Tối đó Vy tự hứa sẽ đi khám phá thành phố của mình thường hơn, không đợi tới lần sau có khách.
Quán quen đóng cửa đúng hôm ấy
Anh Hoàng hứa sẽ dẫn chú thím đi ăn món bún ở quán quen mà anh khen suốt nhiều năm. Cả nhà đi xe buýt nửa tiếng tới nơi thì quán đóng cửa, cô chủ về quê có việc. Anh Hoàng đứng trước cửa quán như người lỡ chuyến xe cuối. Thím vỗ vai bảo ăn quán bên cạnh cũng được. Quán bên cạnh hoá ra cũng ngon, chú còn khen nước dùng. Lần sau gọi điện về quê, chú vẫn hỏi “quán bún cháu khen độ nọ mở lại chưa”, và trở thành câu chuyện cả nhà nhắc mỗi lần đoàn tụ.
Lịch đi chơi với khách nên thưa thoáng, có phương án hai. Thứ người ta nhớ lâu thường là những lần trật kế hoạch.
Tiễn khách và căn nhà bỗng rộng
Mỗi người quên một thứ
Tiễn khách xong, Vy quay về dọn nhà và tìm thấy: một sạc điện thoại, một chiếc tất, một lọ kem dưỡng, một cuốn sổ và một chiếc mũ. Năm người, năm món, không ai trùng ai. Vy chụp ảnh gửi vào nhóm, cả nhóm nhận đồ của mình rồi bảo cứ giữ đó, lần sau lên lấy. Kể từ bữa đó chiếc hộp đồ để quên nằm ở góc tủ, như một lời hẹn. Một năm sau nhóm lên chơi lần nữa, ai cũng nhận lại món của mình, rồi lại quên món khác. Vy đoán chiếc hộp ấy sẽ không bao giờ trống.
Yên tĩnh quá mức cần thiết
Chú thím và hai em về quê, anh Hoàng trả lại căn nhà như cũ, gấp chăn, trả nệm, xếp ghế. Tối đó anh nấu cơm cho một người, ngồi ăn trong căn phòng yên tĩnh tới mức nghe rõ tiếng tủ lạnh. Mấy hôm trước anh còn mong lúc được yên một mình. Giờ yên thật thì lại thấy thiếu tiếng thím gọi, tiếng hai em tranh điều khiển tivi. Anh gọi điện về quê hỏi cả nhà đã tới nơi chưa, chú bảo tới lâu rồi, đang ăn cơm, còn hỏi bao giờ anh về. Anh cười, nhận ra làm chủ nhà cũng là một cách để được làm khách lần sau.
Đó là cái kết dễ thương của mọi chuyến đón khách: mệt thì có mệt, nhưng chẳng ai muốn thiếu.
Chuyện thật đằng sau: lần đầu đón khách ở lại cho đỡ cuống
Làm chủ nhà không cần nhà to, cần biết trước vài điều. Những việc dưới đây là kinh nghiệm phổ thông, bạn chỉnh theo nhà mình:
- Hỏi trước: mấy người, ở mấy đêm, giờ tới, ai không ăn được món gì, ai dị ứng gì, ai cần ngủ sớm hay dậy sớm.
- Dọn vừa đủ chỗ để vali, móc treo áo, một ngăn trống cho đồ của khách; không cần dọn cả nhà như sắp chụp ảnh.
- Chỗ ngủ: chuẩn bị đủ gối, chăn, nệm hoặc mượn trước vài ngày; để sẵn ổ cắm kéo dài gần chỗ ngủ.
- Nhà tắm: khăn riêng có ghi tên móc treo, bàn chải và kem đánh răng dự phòng; báo trước giờ tắm nếu bình nóng lạnh nhỏ.
- Chỉ chỗ một lần cho cả nhóm: cách khoá cửa, công tắc đèn, chỗ để giày dép, mật khẩu mạng nhà mình viết ra giấy.
- Lịch đi chơi thưa, có buổi nghỉ ở nhà, có phương án dự phòng nếu mưa hoặc quán đóng cửa.
- Khách ở lại qua đêm thì tìm hiểu việc thông báo lưu trú theo quy định hiện hành ở nơi bạn ở; hỏi tổ dân phố hoặc ban quản lý toà nhà nếu chưa rõ.
Câu hỏi thường gặp
Bạn bè đến ở lại nhà vài ngày nên chuẩn bị những gì?
Thứ cần có trước là chỗ ngủ đủ chăn gối, khăn tắm riêng, bàn chải dự phòng, chỗ để vali và ổ cắm sạc điện thoại. Sau đó là vài bữa ăn đơn giản, nước uống sẵn trong tủ lạnh và một lịch đi chơi nhẹ nhàng có chừa thời gian nghỉ.
Nhà chật mà khách đông thì xếp chỗ ngủ thế nào?
Ưu tiên giường cho người lớn tuổi hoặc người khó ngủ, người trẻ dùng nệm trải sàn ở phòng khách. Có thể mượn nệm, chăn từ người quen trước vài ngày. Nếu quá đông, đặt thêm một phòng nghỉ gần nhà cho vài người cũng là cách giữ sức cho cả chủ lẫn khách.
Nên nấu ăn ở nhà hay dẫn khách đi ăn ngoài?
Kết hợp cả hai thường dễ chịu nhất. Bữa sáng và bữa tối đơn giản ở nhà giúp tiết kiệm và có không khí quây quần, còn những bữa đi chơi thì ăn ngoài cho khách nếm món địa phương. Hỏi trước ai không ăn được món gì để tránh nấu xong không ai động đũa.
Khách ở lại qua đêm có phải khai báo không?
Theo quy định về cư trú, người đến ở lại qua đêm ở nơi không phải chỗ thường trú của mình thường phải được thông báo lưu trú. Cách làm cụ thể, qua ứng dụng hay trực tiếp, tùy nơi và có thể thay đổi, nên hỏi tổ dân phố, công an phường hoặc ban quản lý toà nhà để làm đúng.
Làm sao để vừa đón khách vừa không kiệt sức?
Đừng ôm hết việc. Chia việc rửa bát, đi chợ cho cả nhà, chừa một buổi nghỉ ở nhà, và nói thật với khách giờ nào mình phải làm việc. Khách thường thấy thoải mái hơn khi được góp tay, thay vì ngồi nhìn chủ nhà chạy ngược chạy xuôi.
Khách để quên đồ sau khi về thì nên làm gì?
Chụp ảnh gửi cho khách hỏi có cần gửi theo không. Đồ quan trọng như giấy tờ, thuốc, sạc thì gửi chuyển phát sớm; đồ nhỏ không gấp thì cất vào một hộp riêng, ghi tên người, đợi lần sau gặp lại.
