Wifi chập chờn là thứ biến người hiền nhất nhà thành nhà thám hiểm: cầm điện thoại đi dọc hành lang, giơ cao lên trần, đứng nép ở góc cửa sổ, chỉ để thấy thêm một vạch sóng. Nó luôn chọn đúng lúc đang tải dở một tệp quan trọng, đúng đoạn phim gay cấn nhất, hay đúng khi cả nhà đang gọi video cho ông bà.
Mười mẩu chuyện vui dưới đây kể về những cuộc săn sóng trong nhà, những nghi thức "rút ra cắm lại" và những lần cả nhà đổ lỗi cho nhau vì mạng chậm. Cuối bài là phần chuyện thật đằng sau: vì sao sóng yếu ở một vài góc nhà, và mấy cách đặt cục phát để đỡ khổ mà không tốn đồng nào.
Cuộc săn vạch sóng trong nhà
Ai cũng có một "điểm sóng mạnh" bí mật trong nhà mình, và nó hiếm khi là nơi ngồi thoải mái.
Góc cầu thang
Tũn phát hiện ra trong cả căn nhà ba tầng, chỉ có bậc thứ bảy của cầu thang là đủ ba vạch sóng. Kể từ bữa đó, bậc thứ bảy thành "văn phòng" của Tũn: một cái gối, một cốc trà, một ổ cắm kéo dài.
Một tuần sau, em gái Tũn cũng phát hiện ra bậc thứ bảy. Hai anh em bắt đầu chia ca: Tũn ngồi buổi sáng, em ngồi buổi chiều. Mẹ đi lên lầu phải bước qua hai đứa như bước qua chướng ngại vật.
Cuối tháng, bố mua một bộ phát sóng thứ hai đặt ở tầng hai. Cầu thang trở lại làm cầu thang. Hai anh em thấy hơi tiếc, vì đó là nơi duy nhất hai đứa ngồi gần nhau mỗi ngày.
Điện thoại giơ lên trời
Bà nội Na mới tập gọi video. Mỗi lần hình đứng, bà lại giơ điện thoại cao lên quá đầu, bảo: "Cho nó gần trời, sóng nó xuống."
Lạ thay, lần nào bà giơ lên cũng có hình lại, vì bà đứng dậy và đi ra phía cửa sổ gần cục phát hơn. Cả nhà không ai nỡ giải thích, vì cách của bà hiệu quả thật.
Giờ thì Na, khi gọi video ở quán cà phê sóng yếu, cũng đứng dậy giơ điện thoại lên. Bạn bè hỏi làm gì vậy, Na bảo: "Mẹo gia truyền."
Nghi thức rút ra, cắm lại
Mỗi nhà có một người giữ nghi thức khởi động lại cục phát. Nghi thức ấy có đủ bước, đủ thời gian chờ, và đôi khi đủ cả lời khấn thầm.
Đếm đến mười
Bố Bin có một quy trình khởi động lại cục phát rất nghiêm: rút điện, đếm đủ mười tiếng, cắm lại, rồi đứng nhìn chằm chằm vào mấy bóng đèn xanh cho đến khi chúng nháy đều.
Có lần Bin đếm nhanh, cắm lại ở giây thứ sáu. Bố bắt rút ra làm lại từ đầu: "Đếm thiếu là nó không chịu." Bin hỏi có tài liệu nào nói phải đếm đến mười không. Bố bảo: "Kinh nghiệm."
Bin về tra trên mạng, thấy người ta khuyên nên chờ chừng mười đến ba mươi giây cho thiết bị tắt hẳn. Bin quay lại nói với bố: "Bố đúng rồi, nhưng đếm đến ba mươi còn chắc hơn." Sau lần ấy nghi thức dài gấp ba.
Rút nhầm dây
Mạng chậm, anh Khoa bò vào gầm bàn rút điện cục phát. Mười giây sau, cả nhà vang lên tiếng hét. Tivi tắt ngang trận bóng, nồi cơm điện tắt, cây nước nóng cũng im luôn.
Anh Khoa đã rút nguyên cái ổ cắm kéo dài, nơi bảy thiết bị đang cắm chung, trong đó có cả cục phát. Mạng thì có lại thật, nhanh hơn trước.
Vợ anh không phàn nàn chuyện mạng nữa. Chị chỉ dán một miếng băng dính màu vàng vào đúng sợi dây của cục phát, viết chữ "dây này" bằng bút đỏ. Thứ duy nhất trong nhà được đánh dấu rõ hơn cả công tắc điện.
Mạng chậm và cuộc điều tra ai đang dùng
Khi mạng chậm, cả nhà lập tức biến thành một phiên toà nhỏ. Bị cáo thường là người đang vui nhất.
Ai đang tải gì
Tối thứ sáu, mạng nhà chị Mơ chậm như rùa. Chị đi một vòng điều tra: chồng đang xem bóng đá, con trai đang tải bài học, con gái đang gọi video với bạn. Ai cũng khai mình dùng ít nhất.
Chị mở ứng dụng quản lý cục phát, thấy có một thiết bị tên lạ đang tải ầm ầm. Cả nhà hồi hộp lần theo. Thiết bị đó là chiếc tivi cũ trong phòng khách, đang tự cập nhật phần mềm từ chiều, không ai bật mà cũng chẳng ai tắt.
Cả nhà thở phào, xin lỗi nhau. Chiếc tivi bị phạt rút điện đến sáng mai. Nó là thành viên duy nhất không cãi lại.
Mạng hàng xóm
Na dọn đến phòng trọ mới, chưa kịp lắp mạng, thấy trong danh sách có một mạng tên rất thân thiện: "Nhà Bác Tư, ai cần thì hỏi." Na gõ cửa phòng bên.
Bác Tư cho mật khẩu ngay, còn dặn: "Buổi tối bác xem phim, cháu nhẹ tay." Na dùng ba ngày, mỗi tối đúng tám giờ là mạng chậm hẳn. Na hiểu ra đó là giờ bác xem phim.
Ngày thứ tư, mạng của Na lắp xong. Na đổi tên mạng của mình thành "Nhà Na, cảm ơn bác Tư". Sáng hôm sau, mạng của bác đổi tên thành "Không có gì, cháu". Hai bên chào nhau mỗi ngày qua danh sách wifi.
Những lúc wifi chọn đúng thời điểm để biến mất
Wifi có một năng khiếu đặc biệt: biết chính xác khi nào bạn cần nó nhất.
Đoạn phim quan trọng nhất
Tũn xem bộ phim trinh thám suốt hai tiếng. Đúng lúc thám tử chuẩn bị nói tên thủ phạm, hình đứng lại, vòng tròn tải quay mãi. Miệng nhân vật há ra, dừng ở chữ đầu.
Tũn chờ một phút, hai phút. Cả nhà kéo tới đứng sau lưng, ai cũng đoán một người. Mẹ đoán bà quản gia, bố đoán ông chủ nhà, em gái đoán con chó.
Năm phút sau mạng có lại. Thủ phạm là người cả nhà đều không đoán. Mọi người đều cảm thấy năm phút đoán già đoán non vừa rồi vui hơn cả cái kết.
Gửi bài lúc mười một giờ năm mươi chín
Bin nộp hồ sơ dự tuyển qua mạng, hạn chót nửa đêm. Mười một giờ năm mươi tám, Bin bấm gửi. Thanh tải dừng ở chín mươi chín phần trăm.
Bin chạy ra phòng khách, đứng sát cục phát, giơ máy tính lên như giơ cúp. Mười một giờ năm mươi chín phút ba mươi giây, màn hình hiện chữ "đã gửi". Bin ngồi phịch xuống sàn.
Sáng hôm sau, Bin quyết định từ nay nộp mọi thứ trước hạn một ngày. Quyết định đó giữ được đúng ba tuần.
Đặt cục phát ở đâu cho hợp
Chỗ đặt cục phát thường được chọn theo chỗ thợ lắp mạng tiện kéo dây, chứ không theo chỗ cả nhà ngồi.
Cục phát trong tủ
Nhà chị Mơ mới sửa lại phòng khách cho gọn gàng. Thợ đóng một cái tủ gỗ đẹp, giấu hết dây điện, đầu thu, cục phát vào trong, đóng cửa lại. Phòng khách gọn đến mức không thấy một sợi dây.
Từ hôm đó, mạng ở phòng ngủ yếu hẳn, phòng bếp mất sóng. Chị Mơ gọi tổng đài. Anh kỹ thuật đến, nhìn cái tủ, mở cửa tủ ra. Điện thoại của chị nhảy từ một vạch lên ba vạch.
Bây giờ cái tủ vẫn đẹp, chỉ có điều cánh cửa bên phải luôn mở hé. Khách đến chơi tưởng chủ nhà quên đóng. Chị Mơ bảo: "Cửa đó để mạng thở."
Cục phát dưới gầm giường
Tèo thuê phòng trọ, đặt cục phát dưới gầm giường cho gọn. Mạng chậm suốt một tháng. Tèo gọi chủ nhà, chủ nhà gọi nhà mạng, nhà mạng đổi cho Tèo cục phát mới. Vẫn chậm.
Đến lần thứ ba, anh kỹ thuật cúi xuống gầm giường, kéo ra một cục phát đang nằm giữa thùng mì, đôi giày và cái vali kim loại. Anh không nói gì, chỉ đặt nó lên nóc tủ.
Mạng nhanh gấp mấy lần. Tèo ngượng ngùng mời anh cốc nước. Anh kỹ thuật cười: "Tháng này em gặp bốn cục phát dưới gầm giường rồi, cục của em là cục thứ năm."
Chuyện thật đằng sau: vì sao sóng wifi yếu ở vài góc nhà
Sóng wifi là sóng vô tuyến, đi xa thì yếu dần và bị chặn bớt mỗi khi xuyên qua vật cản. Tường gạch dày, bê tông cốt thép, sàn nhà, tủ kim loại, gương lớn, bể cá đều làm sóng suy giảm. Vì thế một căn nhà ống nhiều tầng, cục phát đặt ở tầng một sát cửa, thì tầng ba và phòng cuối nhà thường yếu, không phải do gói cước.
Nhiều cục phát hiện nay có hai băng tần. Băng 2,4 GHz đi xa và xuyên tường tốt hơn nhưng chậm hơn, dễ bị nhiễu vì nhiều thiết bị dùng chung. Băng 5 GHz nhanh hơn nhưng tầm phủ ngắn hơn. Điện thoại đứng xa mà cứ bám băng 5 GHz thì sẽ chập chờn. Còn việc khởi động lại cục phát giúp được vì thiết bị chạy liên tục lâu ngày có thể bị treo hoặc kẹt kết nối; nó là cách sửa tạm, không thay được việc đặt máy đúng chỗ.
Mẹo đỡ khổ mà không tốn tiền
Đặt cục phát ở giữa nhà, trên cao, để thoáng. Nóc tủ, kệ cao ở trung tâm căn nhà tốt hơn hẳn gầm giường, trong tủ kín hay sát góc tường ngoài. Dựng thẳng các râu ăng-ten, nếu có, theo hướng dẫn của thiết bị.
Tránh xa kim loại, gương và lò vi sóng. Đừng đặt cục phát sau tivi lớn, cạnh tủ sắt hay gần lò vi sóng; những thứ này chắn hoặc gây nhiễu sóng, nhất là băng 2,4 GHz.
Khởi động lại đúng cách. Tắt nguồn, chờ chừng nửa phút, bật lại và đợi vài phút cho đèn ổn định. Đánh dấu sẵn sợi dây của cục phát để khỏi rút nhầm ổ cắm chung.
Xem thiết bị nào đang dùng mạng. Ứng dụng quản lý cục phát thường liệt kê thiết bị đang kết nối. Tivi, máy tính tự cập nhật hay một thiết bị lạ có thể đang chiếm đường truyền; đổi mật khẩu wifi nếu thấy thiết bị không quen.
Nhà nhiều tầng thì tính đến điểm phát thứ hai. Khi đã đặt đúng chỗ mà tầng trên vẫn yếu, kéo dây mạng lên tầng trên hoặc dùng hệ thống nhiều điểm phát sẽ ổn định hơn bộ kích sóng đặt quá xa cục phát chính. Nên hỏi nhà mạng hoặc thợ trước khi mua.
Câu hỏi thường gặp
Vì sao đứng gần cửa sổ thì sóng điện thoại khoẻ hơn?
Với sóng di động, cửa sổ và ban công ít vật cản hơn tường bê tông nên tín hiệu từ trạm phát ngoài trời vào dễ hơn. Với wifi thì tuỳ cục phát đặt ở đâu: đứng gần cửa sổ chỉ khoẻ hơn nếu đó cũng là hướng có ít tường chắn giữa bạn và cục phát.
Có nên tắt cục phát wifi vào ban đêm không?
Tắt ban đêm giúp tiết kiệm một chút điện và cho thiết bị nghỉ, nhưng không bắt buộc. Nếu nhà dùng camera, khoá cửa thông minh hay thiết bị cần mạng cả đêm thì để nguyên. Nhiều cục phát có lịch tắt sóng tự động, tiện hơn rút điện bằng tay.
Bộ kích sóng wifi có thật sự giúp mạng nhanh hơn không?
Bộ kích sóng giúp phủ sóng tới góc xa, nhưng thường làm tốc độ giảm vì phải nhận rồi phát lại. Đặt nó ở chỗ còn sóng khá, khoảng giữa cục phát và góc yếu, mới hiệu quả. Nhà nhiều tầng thường hợp với kéo dây hoặc hệ nhiều điểm phát hơn.
Vì sao mạng chậm vào buổi tối dù nhà không ai dùng nhiều?
Buổi tối là giờ cao điểm, nhiều nhà cùng khu vực dùng mạng, đường truyền chung của nhà mạng có thể chậm đi. Thêm vào đó, các mạng wifi hàng xóm dùng cùng kênh gây nhiễu. Đổi kênh hoặc chuyển sang băng 5 GHz khi ở gần cục phát thường cải thiện được.
Chuyện vui về wifi có hợp để mở đầu buổi hướng dẫn công nghệ cho người lớn tuổi không?
Hợp, miễn là cười vào tình huống chứ không cười vào người học. Mẩu "điện thoại giơ lên trời" kể xong có thể nối ngay sang giải thích vì sao đi lại gần cục phát thì sóng khoẻ hơn. Người nghe vừa vui vừa nhớ được một mẹo dùng ngay.