Thời nay người ta không hỏi "còn tiền không" mà hỏi "còn pin không". Một chiếc điện thoại còn một phần trăm pin có thể làm người bình tĩnh nhất cũng hoảng: đi tìm ổ cắm như tìm nước giữa sa mạc, hỏi mượn dây sạc như hỏi vay tiền, và bỗng nhiên chọn quán cà phê theo số ổ cắm thay vì theo độ ngon của cà phê.
Mười mẩu chuyện vui dưới đây xoay quanh pin và sạc: phần trăm cuối cùng dai dẳng, dây sạc biết đi, ổ cắm nơi công cộng, sạc dự phòng hết pin và những cục pin đã già. Cuối bài là phần chuyện thật đằng sau: pin điện thoại thích gì, ghét gì, và vài thói quen sạc giúp nó bền hơn mà không phải nhớ quá nhiều quy tắc.
Một phần trăm cuối cùng
Phần trăm pin cuối cùng có sức sống kỳ lạ, và người cầm máy cũng bỗng sống khác hẳn.
Một phần trăm dai nhất
Tũn đi chơi cả ngày, đến chiều pin còn một phần trăm. Tũn tắt mạng, tắt định vị, giảm độ sáng xuống thấp nhất, chỉ mở máy để xem giờ. Như người đi đường xa chia từng ngụm nước.
Một phần trăm ấy kéo dài suốt hai tiếng: đủ xem bản đồ một lần, nhắn cho mẹ một tin "con sắp về", và chụp một tấm ảnh hoàng hôn.
Về đến nhà cắm sạc, mười phút sau pin lên mười lăm phần trăm. Tũn nhìn con số ấy, lòng hơi tiếc. Mười lăm phần trăm này Tũn sẽ xài hết trong nửa tiếng lướt mạng, còn một phần trăm kia thì đã đưa Tũn về tận nhà.
Chế độ tiết kiệm năng lượng
Na bật chế độ tiết kiệm pin. Màn hình tối đi, ứng dụng chạy chậm lại, thông báo đến muộn hơn. Na thấy cái máy trông như đang mệt.
Không hiểu sao, Na cũng bắt đầu tiết kiệm năng lượng theo máy: nói ít hơn, đi chậm hơn, không trả lời tin nhắn nào dài quá ba chữ.
Đến tối, bạn thân gọi hỏi Na có chuyện gì buồn không, sao cả ngày nhắn tin cụt lủn. Na giải thích là do chế độ tiết kiệm pin. Bạn im lặng một lúc rồi bảo: "Lần sau tiết kiệm pin thì tiết kiệm của máy thôi, đừng tiết kiệm luôn cả mình."
Dây sạc biết đi
Mỗi nhà có nhiều dây sạc hơn số người, vậy mà lúc cần thì không tìm thấy cái nào.
Năm dây sạc, không cái nào ở nhà
Nhà Bin bốn người, năm cái dây sạc. Mỗi tối, đúng lúc pin yếu, cả nhà lại đi tìm dây như tìm chìa khoá. Bố bèn quấn một miếng băng dính xanh vào dây của bố để đánh dấu.
Ba hôm sau, dây băng dính xanh nằm trong phòng Bin. Bố quấn thêm băng dính đỏ vào dây của mẹ. Tuần sau, dây đỏ cũng nằm trong phòng Bin.
Cuối tháng, bố dọn phòng Bin, tìm thấy cả năm dây sạc trong ngăn bàn học. Bin thề không biết vì sao chúng ở đó. Bố nghĩ một lúc, rồi mua thêm dây thứ sáu, buộc chặt vào chân bàn của bố.
Không cái nào vừa
Anh Khoa đến nhà bạn chơi, điện thoại sắp tắt. Bạn anh mang ra một túi dây sạc: đầu tròn, đầu dẹt, đầu nhỏ, đầu to, đủ loại thu thập qua bao đời điện thoại.
Anh thử từng cái một. Cái thì không vừa lỗ, cái thì vừa mà không vào điện, cái thì vào điện nhưng phải giữ nghiêng một góc nhất định. Hai người ngồi thử suốt mười lăm phút.
Cuối cùng anh Khoa nhớ ra trong túi áo khoác có cục sạc dự phòng của chính mình, đã sạc đầy từ tối hôm qua. Cái túi dây sạc của bạn anh được cất lại tủ, chờ một vị khách khác.
Ổ cắm nơi công cộng
Ở nơi công cộng, ổ cắm là thứ tài nguyên quý hơn cả chỗ ngồi đẹp.
Chỗ ngồi cạnh ổ cắm
Na đi làm việc ở quán cà phê, chọn bàn không theo cảnh đẹp mà theo ổ cắm. Bàn có ổ cắm duy nhất nằm sát lối đi, ghế ọp ẹp, cạnh thùng rác.
Dây sạc của Na ngắn, nên Na ngồi cúi gập người về phía ổ cắm, như đang buộc dây giày suốt một tiếng. Bạn đến muộn, hỏi sao không ngồi ghế sofa ngoài ban công. Na chỉ vào ổ cắm.
Bạn Na lặng lẽ rút trong túi ra một sợi dây sạc dài hai mét. Hai đứa chuyển ra ban công, sợi dây chạy dài qua hai cái bàn. Đó là ly cà phê ngon nhất tuần của Na.
Hội cột sạc
Bến xe khách có một cột sạc điện thoại sáu cổng. Bảy người đang chờ xe, ai cũng pin yếu. Không ai nói gì, nhưng tự nhiên mọi người bắt đầu xếp lượt.
Một chú đề nghị mỗi người sạc mười lăm phút. Một cô sinh viên đặt hẹn giờ trên máy để nhắc. Một bà cụ chia cho cả nhóm túi bánh mang theo trong lúc chờ.
Khi xe đến, bảy người đã thân nhau như hàng xóm. Họ lập một nhóm chat tên "Hội cột sạc bến xe" để báo nhau đã về đến nơi an toàn chưa. Nhóm chat ấy vẫn còn người chúc Tết nhau mỗi năm.
Sạc dự phòng và những người bạn
Sạc dự phòng là thứ cứu nguy, với điều kiện là có ai đó nhớ sạc cho nó.
Dự phòng cho cái dự phòng
Tèo chuẩn bị đi cắm trại hai ngày, mang theo sạc dự phòng cho chắc. Đến tối ngày đầu, điện thoại còn mười phần trăm, Tèo tự tin cắm vào cục sạc. Không có gì xảy ra. Cục sạc hết pin.
Tèo nhớ lại: lần cuối cùng sạc cái cục ấy là ba tháng trước. Nó đã nằm im trong ba lô từ chuyến đi trước tới giờ, lặng lẽ tự xả hết.
Cả đoàn cười nghiêng ngả. Tèo hiểu ra một chân lý mới: sạc dự phòng cũng cần được dự phòng. Từ đó, ngày trước mỗi chuyến đi, Tèo cắm sạc cho nó trước khi cắm sạc cho mình.
Cục sạc nặng như viên gạch
Bin mua một cục sạc dự phòng dung lượng rất lớn, sạc đầy điện thoại được bảy, tám lần. Nó cũng nặng gần bằng viên gạch. Đi dã ngoại, Bin đeo ba lô lệch hẳn sang một bên.
Đến trưa, cả nhóm mười người hết pin. Ai cũng đến xin Bin cắm nhờ. Cục sạc tỏa ra một chùm dây như bạch tuộc. Bin thành người được yêu quý nhất đoàn.
Chiều về, Bin đi chậm nhất đoàn vì ba lô nặng. Không ai bỏ Bin lại phía sau. Ai cũng biết, nếu Bin đi lạc, cả nhóm sẽ mất luôn nguồn điện duy nhất.
Khi cục pin đã già
Pin cũng có tuổi. Đến một lúc nào đó, nó không còn giữ được lời hứa như hồi mới mua.
Pin tụt như có ai dùng trộm
Điện thoại của chị Mơ đã dùng bốn năm. Sáng sạc đầy, đến trưa chỉ còn hai mươi phần trăm. Chị nghi con trai dùng trộm máy để xem phim lúc chị không để ý.
Con trai chối. Chị giữ máy trong túi cả buổi sáng, không rời một phút. Đến trưa, pin vẫn còn hai mươi phần trăm. Con trai được minh oan bước đầu.
Chị mang máy ra tiệm, thợ kiểm tra bảo pin đã chai, chỉ còn giữ được khoảng một nửa so với lúc mới. Thay pin xong, máy dùng cả ngày thoải mái. Con trai đòi mẹ xin lỗi bằng một ly trà sữa, và được.
Điện thoại sợ lạnh
Na đi chợ đêm giữa mùa đông, trời rét căm. Điện thoại báo còn ba mươi phần trăm, Na yên tâm chụp ảnh. Đang chụp dở, máy tắt phụt.
Na hoảng hồn, bấm mãi không lên. Về đến nhà, ngồi uống trà nóng, Na thử bật máy lần nữa. Máy lên, báo còn hai mươi tám phần trăm, như chưa từng có chuyện gì.
Na không hiểu lắm, nhưng từ đó mùa đông ra đường Na giữ điện thoại trong túi áo trong cho ấm. Na bảo cái máy cũng như người, lạnh quá là co ro không muốn làm gì.
Chuyện thật đằng sau: pin điện thoại thích gì, ghét gì
Điện thoại hiện nay dùng pin lithium-ion. Loại pin này hao mòn dần theo số lần sạc xả và theo thời gian; sau vài năm, dung lượng giảm rõ rệt, đó là hiện tượng người ta quen gọi là "pin chai". Nhiều máy có mục xem tình trạng pin trong cài đặt; khi dung lượng còn thấp, thay pin ở nơi uy tín thường rẻ hơn thay máy.
Pin lithium-ion không ưa nhiệt độ cao: để máy dưới nắng gắt, trong xe đóng kín cửa giữa trưa, hay vừa sạc vừa chơi nặng làm máy nóng đều khiến pin nhanh xuống cấp. Trời quá lạnh thì pin cấp điện kém đi tạm thời, máy có thể tắt dù còn phần trăm, ấm lên thì thường trở lại bình thường như chuyện của Na. Con số phần trăm cũng chỉ là ước tính của máy, nên lúc gần cạn nó có thể "dai" hơn hoặc tụt nhanh hơn ta tưởng. Còn lời khuyên "phải xả cạn rồi mới sạc" là chuyện của loại pin đời cũ, không áp dụng cho pin lithium-ion.
Thói quen sạc giúp pin bền và an toàn
Sạc khi tiện, không cần chờ cạn. Cắm sạc ngắn nhiều lần trong ngày không hại gì. Nhiều máy có tuỳ chọn sạc tối ưu, giữ pin ở mức vừa phải qua đêm rồi mới sạc đầy gần giờ bạn dậy; bật tuỳ chọn này nếu có.
Tránh nóng khi sạc. Không đặt máy đang sạc dưới gối, trong chăn hay trên đệm; tháo ốp quá dày nếu máy nóng nhiều. Không vừa sạc vừa chạy ứng dụng nặng trong thời gian dài.
Dùng củ sạc và dây đạt chuẩn. Củ sạc, dây sạc trôi nổi giá quá rẻ có thể sạc chậm, làm nóng máy hoặc không an toàn. Thấy dây sờn vỏ, đầu cắm cháy xém thì thay ngay.
Cẩn thận với cổng USB lạ ở nơi công cộng. Các khuyến cáo an toàn thường khuyên cắm củ sạc của mình vào ổ điện thay vì cắm dây vào cổng USB lạ, để tránh rủi ro truyền dữ liệu không mong muốn.
Sạc cho sạc dự phòng định kỳ. Sạc dự phòng tự hao dần khi để lâu. Sạc nó trước mỗi chuyến đi, và kiểm tra vỏ: phồng, nóng bất thường là nên ngừng dùng và thay mới.
Tiết kiệm khi cần. Giảm độ sáng, tắt định vị và ứng dụng chạy nền không cần thiết, bật chế độ tiết kiệm pin khi biết sẽ xa ổ cắm lâu. Chỉ tiết kiệm pin của máy thôi, đừng tiết kiệm tin nhắn với bạn bè như Na.
Câu hỏi thường gặp
Sạc điện thoại qua đêm có hại pin không?
Máy hiện nay có mạch ngắt khi đầy nên sạc qua đêm không gây nguy hiểm nếu dùng củ sạc tốt và để máy nơi thoáng. Việc giữ pin ở mức đầy lâu có thể làm pin hao nhanh hơn chút ít, vì thế nhiều máy có chế độ sạc tối ưu để giảm điều này.
Vì sao điện thoại còn hai, ba mươi phần trăm mà vẫn tắt?
Thường do trời lạnh làm pin cấp điện yếu đi tạm thời, hoặc pin đã chai nên không đáp ứng được lúc máy cần nhiều điện. Nếu máy hay tắt đột ngột ở nhiệt độ bình thường, hãy kiểm tra tình trạng pin trong cài đặt hoặc mang ra nơi sửa chữa uy tín.
Có nên để pin xuống không phần trăm rồi mới sạc?
Không cần. Lời khuyên xả cạn là của pin đời cũ. Với pin lithium-ion, để cạn hẳn thường xuyên còn có thể làm pin mau xuống cấp. Sạc khi tiện, giữ pin trong khoảng giữa là đủ cho phần lớn người dùng.
Sạc dự phòng bị phồng có dùng tiếp được không?
Không nên. Pin phồng là dấu hiệu hư hỏng bên trong và có nguy cơ cháy. Ngừng dùng, không sạc, không đâm thủng hay đè ép, đặt ở nơi thoáng xa vật dễ cháy, rồi mang đến điểm thu gom pin hoặc nơi bán để được hướng dẫn xử lý.
Dùng củ sạc nhanh có làm hỏng máy không?
Củ sạc nhanh đạt chuẩn chỉ cấp mức công suất mà máy cho phép, máy và củ sẽ tự thương lượng. Rủi ro nằm ở củ sạc kém chất lượng không rõ nguồn gốc. Dùng củ chính hãng hoặc của nhà sản xuất uy tín là đủ an toàn.
Truyện về pin và sạc có hợp kể khi đi dã ngoại không?
Rất hợp, vì đi xa là lúc ai cũng lo pin. Chuyện cục sạc nặng như viên gạch hay sạc dự phòng hết pin kể xong là cả nhóm tự kiểm lại ba lô của mình. Vừa vui vừa nhắc nhau chuẩn bị, không ai bị mang ra làm trò cười.